---
# System prepended metadata

title: COVID-19 salgınının genomik analizi. 10 Nisan 2020 tarihli durum raporu.

---

---
title: COVID-19 salgınının genomik analizi. 10 Nisan 2020 tarihli durum raporu.
authors:
  - Sidney M. Bell
  - Nicola Müller
  - Cassia Wagner
  - Emma Hodcroft
  - James Hadfield
  - Richard Neher
  - Trevor Bedford
authorLinks:
  - https://twitter.com/sidneymbell
  - https://bedford.io/team/nicola-mueller/
  - https://bedford.io/team/cassia-wagner/
  - https://neherlab.org/emma-hodcroft.html
  - https://bedford.io/team/james-hadfield/
  - https://neherlab.org/richard-neher.html
  - https://bedford.io/team/trevor-bedford/
affiliations: "Fred Hutch, Seattle, USA; Biozentrum, Basel, Switzerland; CZI, CA, USA"
translators: Benura Azeroglu, Zeynep Harcanoğlu, Eren Ada
translatorLinks: 
- https://twitter.com/benuraaa
- https://twitter.com/zharcanoglu
- https://twitter.com/erenada
date: "9 Nisan 2020"
dataset: "https://nextstrain.org/ncov/global/2020-04-09?d=tree,map&p=full&legend=closed"
abstract: "Bu rapor COVID-19'un yayılımını takip etmek için herkese açık olarak paylaşılan genomik dizi verileri kullanır. Raporlar haftalık olarak güncellenmektedir."
---
<!-- Translators: Only text after : in the above ^ needs to be translated -->
<!-- Comment tags like these do not need to be translated, they are only to help you! -->
<!-- Ensure that links always end in a 'letter' (. counts) If some kind of text doesn't follow them, it breaks the slide. -->
<!-- numbers can be tagged ilke this: 161</tag> - this is just for us to help find them to update! Just leave in the </tag> bit. -->

<!-- This is left-side text 1-->
# [Yönetici Özeti](https://nextstrain.org/ncov/global/2020-04-09?d=map&p=full&legend=closed)

Bu hafta salgının ay ay nasıl ilerlediğini takip etmek için bir adım geri atıyor ve salgının dünyanın farklı bölgeleri _arasındaki_ bulaşma dinamiklerine odaklanıyoruz. Bu raporda şunlardan bahsedeceğiz:
<br>
* [Arkaplan ve Kaynaklar](https://nextstrain.org/narratives/ncov/sit-rep/2020-04-10?n=2).
* [Örnekleme hakkında not](https://nextstrain.org/narratives/ncov/sit-rep/2020-04-10?n=3).
* [Asya'daki erken yayılım](https://nextstrain.org/narratives/ncov/sit-rep/2020-04-10?n=4).
* [Asya'dan Kuzey Amerika, Avrupa ve Okyanusya'ya ilk girişler](https://nextstrain.org/narratives/ncov/sit-rep/2020-04-10?n=5).  
* [Kuzey Amerika & Avrupa salgınlarının büyümesi](https://nextstrain.org/narratives/ncov/sit-rep/2020-04-10?n=8).  
* [Subsequent spread across international borders within regions](https://nextstrain.org/narratives/ncov/sit-rep/2020-04-10?n=9).
* [Kuzey Amerika ve Avrupa'dan güneye virüs yayılımı](https://nextstrain.org/narratives/ncov/sit-rep/2020-04-10?n=10).  
* [Dönüp dolaşıp aynı noktaya gelmek: Asya'daki yeni virüs girişleri](https://nextstrain.org/narratives/ncov/sit-rep/2020-04-10?n=11).
* [Ne yapabilirsiniz?](https://nextstrain.org/narratives/ncov/sit-rep/2020-04-10?n=12).
* [Bilimsel Katkılar](https://nextstrain.org/narratives/ncov/sit-rep/2020-04-10?n=13).

<!-- This is right-side text -->
```auspiceMainDisplayMarkdown
# Hakkında

Halka açık 3.160 SARS-Cov-2 genomunu analiz ettik. Bu viral genomları birbirleriyle karşılaştırarak, SARS-CoV-2'nin (COVID-19'a neden olan virüs) dünya çapında nasıl hareket ettiğini ve yerel olarak yayılım gösterdiğini karakterize edebiliriz.

Ekip olarak daha sepesifik ve bölgelere özgü analizlere geçiş yapma sürecindeyiz. Bu değişiklik hakkında daha fazla bilgiye [buradan](https://twitter.com/nextstrain/status/1247851469392564224); bize nasıl yardım edebileceğinize dair bilgilere ise [buradan](https://twitter.com/sidneymbell/status/1247933122064207872) ulaşabilirsiniz. Bu geçiş süreci için göstermiş olduğunuz sabır için teşekkürler.


We are in the process of moving to more specific, regionally-focused analyses. You can find more information about this change [here](https://twitter.com/nextstrain/status/1247851469392564224) and how to help us out [here](https://twitter.com/sidneymbell/status/1247933122064207872); thank you for your patience during this transition.

```


<!-- ############ SLIDE BREAK ############# -->

<!-- This is left-side text 2-->
# [COVID-19 Kaynakları](https://nextstrain.org/ncov/global/2020-04-09?d=tree&p=full&legend=closed)
Burada sunduğumuz verilerin yorumlanmasını kolaylaştıracak bazı kaynaklar hazırladık. 
#### Nextstrain Kaynakları  
* [Buradan başla: Filogenetik ağaçları nasıl yorumlamalı?](https://nextstrain.org/narratives/trees-background/).  
* [Koronavirüslerin arkaplanı](https://nextstrain.org/help/coronavirus/human-CoV).
* [Ortak yanlış kanılar](https://nextstrain.org/narratives/ncov/sit-rep/2020-03-13?n=11).

#### İlave Kaynaklar  
* [Dünya Sağlık Örgütü Raporları](https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/situation-reports).
* [CDC Kaynakları](https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/index.html).
* [New York Times COVID-19 yayını](https://www.nytimes.com/news-event/coronavirus).
* [Bir Biliminsanına Sorun & FAQs](https://covid19.fas.org/l/en).
<!-- There is no right-side text -->


<!-- ############ SLIDE BREAK ############# -->

<!-- This is left-side text 3-->
# [Örnekleme hakkında not](https://nextstrain.org/ncov/global/2020-04-10?c=country&r=country&d=map&p=grid&legend=closed)
Şu anda elimizde 6 kıta, 57 ülkeden alınan örneklerden elde ettiğimiz genom diziler var. Bu kesinlikle inanılmaz bir başarı, çünkü bilinmeyen ve büyük bir RNA virüsünü bir pandeminin ortasında dizilemek oldukça zor ve bu ancak dünyanın dört bir yanındaki bilim insanları ve doktorların olağanüstü çabaları ve verileri hızlıca paylaşabilmeleriyle mümkün.
<br><br>
Bu veriler salgının pek çok özelliğine dair sonuçlar çıkarmamıza ve yayılışını gerçek zamanlı olarak takip etmemize olanak sağlasa da, bu çıkan sonuçların yalnızca eldeki veriler ile sınırlı olduğuna dikkat çekmekte fayda var.
<br><br>
Bu harita dünyanın güney bölgelerden az sayıda genomik dizi verisi geldiğini gösteriyor. Bunun nedeni, COVID-19'un bu alanlarda yayılmamış olması veya bu bölgelerin önemli olmaması değil, elimizde bu bölgelerden pek veri olmamasıdır. Haritadaki her dairenin boyutu salgının gerçek boyutunu değil, o bölge hakkında sahip olduğuğumuz veriyi göstermektedir.

<!-- There is NO right-side text -->


<!-- ############ SLIDE BREAK ############# -->
<!-- This is left-side text 4-->
# [Asya'daki erken yayılım](https://nextstrain.org/ncov/global/2020-04-09?d=tree,map&dmax=2020-01-15&p=full)

Burada salgının ik ayı boyunca 2019 Aralık ortasından 2020 Ocak ortasına kadar olan örneklere dikkat çekmek istiyoruz.
Ağaçların uç kısımları enfekte olmuş bireylerin örneklerini temsil etmektedir.
Her iç düğüm, veya dallanma noktası, diğer tüm vakaların aynı soydan gelen atası olan örneklenmemiş bir vakayı temsil ediyor. 
<br><br>
Uçlar örneklendikleri yere göre renklendirilmiştir; düğümler (dallanma noktaları) atasal vakanın (muhtemel) lokasyonuna göre renklendirişmiştir.
<br><br>
Bir genomik dizinin coğrafi olarak izole edildiği yer ile o örneğin atasının nerede dolaşım halinde olduğunu karşılaştırmak, hem bulaşımın nerelerde gerçekleşiyor olduğunu, hem de bunların nereden edinilmiş olduğunu anlamamıza yardım eder.

<br><br>
Dolaşım halinde olan virüslerin ortak atasının, Kasım ayı sonunda veya Aralık 2019 başında Çin'in Wuhan şehrinde ortaya çıktığı görülüyor.
Buna uygun olarak da, örneklenen ve atasal olduğu tahmin edilen vakaların çoğu bu erken dönem boyunca Asya'da yer alıyordu.
Bu, virüs dolaşımının salgının ilk ayında Çin içerisinde ve Asya'daki diğer ülkelere sıçramış bazı vakalar ile gerçekleştiği fikri ile tutarlı.

<!-- There is no right side text -->


<!-- ############ SLIDE BREAK ############# -->
<!-- This is left-side text 5-->
# [Diğer bölgelerdeki ilk virüs girişleri](https://nextstrain.org/ncov/global/2020-04-09?dmax=2020-02-15&dmin=2020-01-15&p=full&d=map,tree)

Salgının 2. ayında, Ocak ortasından Şubat 2020 ortasına kadar, Kuzey Amerika, Avrupa ve Okyanusya'da bireysel vakaların ortaya çıktığını görmeye başlıyoruz.
Bu erken tarihli vakalar hala Asya'dan gelen örneklerle gruplanmakta ve genellikle yerel bulaşının ayırt edici özelliklerini göstermiyor.
<br><br>
Bu, ilk kıvılcımların Asya'daki ana salgından dünyanın diğer bölgelerine gittiği fikrini desteklemektedir. Bu kıvılcımların çoğu yerel salgınlara yol açmamış olsa da bu virüs girişlerinden en az üç tanesi salgına sebep oldu. Bunlar, büyük Avrupa ve Kuzey Amerika salgınlarının yanı sıra Okyanusya'da da daha sınırlı bir yayılıma yol açtı.
<!-- There is no right side text -->

<!-- ############ SLIDE BREAK ############# -->
<!-- This is left-side text 6-->
# [Avrupa'daki ilk gizli bulaşım](https://nextstrain.org/ncov/global/2020-04-09?d=tree,map&dmax=2020-02-14&label=clade:A2&p=full)

Aynı zaman dilim için ağacın üst tarafına yakınlaştığımızda, atasal Avrupa virüsünün (ara düğüm) büyük Avrupa salgınını başlattığını görüyoruz.
<br><br>

Bu durum, Avrupa'daki salgını başlatan soy hattından herhangi bir genom dizimiz olmadığı dönemde bu soy hattının hali hazırda farkedilmeden Ocak sonu ya da Şubat başında dolaşımda olduğuna işaret ediyor.  
<!-- There is no right side text -->

<!-- ############ SLIDE BREAK ############# -->
<!-- This is left-side text 7-->
# [Initial cryptic transmission in North America](https://nextstrain.org/ncov/global/2020-04-09?d=tree,map&dmax=2020-02-14&label=clade:B1&p=full)


Aynı şekilde, ağacın alt kısmına yakınaştığımızda atasal Kuzey Amerika virüsünün (ara düğüm), Kuzey Amerika'da büyük bir salgını başlattığını görüyoruz. 

<br><br>
Bu da gösteriyor ki, o dönemde bu kümeden yalnızca 1 örneğimiz olmasına rağmen bu virüs Ocak sonu ya da Şubat başlarında Kuzey Amerika'da farkedilmeden dolaşmaktaydı.

<!-- There is no right side text -->


<!-- ############ SLIDE BREAK ############# -->
<!-- This is left-side text 8-->
# [Kuzey Amerika ve Avrupa salgınlarının ilerlemesi](https://nextstrain.org/ncov/global/2020-04-09?dmax=2020-03-15&dmin=2020-02-15&p=full&d=tree,map)

Salgının 3.ayında, 2020 Şubat ortasından Mart ortasına kadar, bu iki küme, sırasıyla Avrupa ve Kuzey Amerika'da büyük salgınlara neden olacak şekilde genişledi.
<!-- There is no right side text -->


<!-- ############ SLIDE BREAK ############# -->
<!-- This is left-side text 9-->
# [Uluslararası sınırlara yayılım](https://nextstrain.org/ncov/global/2020-04-09?dmax=2020-03-15&dmin=2020-02-15&f_region=North%20America&p=full&r=division&d=tree,map&c=division)

Bu bölgelerin her birinde, eyalet ve uluslararası sınırlar arasında yaygın bir karışım olduğunu görüyoruz.
Bu, ABD ve Kanada eyaletlerinden gelen pek çok örneğin birbirlerine karışmış olduğunu göstermektedir.
<br><br>
Daha önce, Avrupa ülkeleri arasında viral soyların buna benzer şekilde birbirlerine karıştığını [bildirmiştik.](https://nextstrain.org/narratives/ncov/sit-rep/2020-03-27?f_region=Europe&n=5) 
<!-- There is no right side text -->

<!-- ############ SLIDE BREAK ############# -->
<!-- This is left-side text 10-->
# [Kuzey Amerika ve Avrupa'dan dünyanın diğer bölgelerine virüs girişleri](https://nextstrain.org/ncov/global/2020-04-09?dmax=2020-03-15&dmin=2020-02-15&f_region=Africa,South%20America,Oceania&p=full&d=tree,map)

Kuzey Amerika ve Avrupa kümeleri kendi bölgeleriyle sınırlı değiller. Bu dönemde Kuzey Amerika ve Avrupa soylarının yanında Güney Amerika'dan, Okyanusya'dan ve Afrika'dan da vakalar görüyoruz. Bu, bu dönemde kıtalararası girişlerin sık olduğunu göstermektedir.
<br><br>
İlginç bir şekilde, dünyanın güneyinden alınan örnekler filogenetik ağacın tüm dallarına yayılmaktadır. Bu da bu bölgelerdeki salgınların birden fazla viral soyun karışımı olduğunu göstermektedir.


<!-- ############ SLIDE BREAK ############# -->
<!-- This is left-side text 11-->
# [Dönüp dolaşıp aynı noktaya gelmek: Asya'daki yeni virüs girişleri](https://nextstrain.org/ncov/global/2020-04-09?d=tree,map&dmin=2020-03-14&f_region=Asia&p=full&r=division)

Geçen ay içinde, salgın başladığı yere geri döndü. Burada Avrupa ve Kuzey Amerika'dan Asya'ya yeniden girişler oldugunu görüyoruz.
<br><br>
Bu, bir kez daha bu pandeminin küresel bir mücadele olduğunu göstermektedir. Virüsü bir yerde yenmek istiyorsak, yayıldığı her yerde kontol altına almaya yardımcı olmalıyız.


<!-- ############ SLIDE BREAK ############# -->
<!-- This is left-side text 12-->
# [Buradan çıkarılacak sonuçlar](https://nextstrain.org/ncov/2020-03-27?c=country&d=map&p=full)

Bölgesel ve ulusal salgınlar birbirlerine derinlemesine bir şekilde dolanmış durumda ve dolanmaya da devam edecek.
<br><br>
Bu salgın küresel bir mücadeledır; bu virüsü herhangi bir yerde yenmeyi umuyorsak, hepimiz onu her yerde kontrol etmeye yardımcı olmalıyız.


<!-- This is the right-side text -->

```auspiceMainDisplayMarkdown
# Ne yapabilirsiniz?

#### ...bireysel olarak
* Her gün temas kurduğunuz kişi sayısını önemli ölçüde düşürün; özellikle de daha kolay etkilenen gruptaysanız.
* Hassas grupta olmasanız da etrafınızdaki pek çok kişinin bu kategoriye girdiğini unutmayın. Diğerlerini korumak için bu kurallara uyun.
* Ellerinizi "acı biber doğradıktan sonra lenslerinizi değiştirmek zorundaymışçasına" yıkayın. 
* Mümkün olabildiğince evde kalın -- özellikle de hastaysanız kendinizi karantinaya alma durumunda yeterli olacak malzemelerinizi hazır edin.  
* Eğer bir işverenseniz, mümkün olduğunca çalışanlarınızın evden çalışmalarına izin verin veya teşvik edin.

#### ...yetkililer olarak  
* Testleri ücretsiz ve geniş ölçüde yapılabilir hale getirin.
* Sert sosyal mesafe uygulamalarını yürürlüğe koyun. 
* Kapsamlı temas izleme çalışmalarına maddi destek verin ve uygulamaya geçirin.
* Sosyal mesafe önlemlerinden etkilenenleri maddi olarak destekleyin.
```

<!-- ############ SLIDE BREAK ############# -->






