---
# System prepended metadata

title: O filozofii w polityce fantastyki

---

# O filozofii w polityce fantastyki
## Wojna memetyczna (od biologicznej)
faktoidy - kłamstwa przedstawione w taki sposób aby nie można ich było łatwo odróżnić od prawdy. Im dalej idzie technologia tym trudniej bez wiedzy eksperckiej je rozróżnić.
## Światopoglądy jako nieuświadomione fikcje
Najszerszy widok na sprawy, jaki umysł jest w stanie przyjąć w ramach wysiłku ujęcia ich razem jako całość (...)

Przykład :
* Dostarczenia wszechstronnego wyjaśnienia rzeczywistości zakorzenionego w Słowie Bożym 
* Między tymi reżimami toczy się **bezustanny epicki konflikt** o umysły i serca, a zatem o życie i przeznaczenia, **wszystkich** mężczyzn i kobiet.

Tradycyjne myślenie : Ludzie toczą wojny przy użyciu światopoglądów.
Odwrócenie tej logiki : **Światopoglądy toczą wojny przy użyciu ludzi.**

## Znaczenie mitów w polityce 
* Wielcy liderzy jako Przebudzeni, wcielenia Historii, posłańcy, naczycnia, narzędzia, wcielenia Boga.
* Gloryfikacja wojny i wojownikow.
* Spisek jako echo myślenia mitycznego - przywracanie ładu w chaotycznym świecie, **rzeczywistość nie jest tym, czym się wydaje.**
* Przypisywanie "mitycznych konfrontacji" na realne konflikty polityczne. "Wybrańcy" przeciwko "Przeklętym". "Światło kontra Mrok". ("Wojny kosmiczne" - Juergensmeyer).
* Fikcja wytwarza rzeczywistość, mityczne wyobrażenia kreują politykę.
* Koncepce ideologiczne, polityczne, czy ontologiczne są (z punktu widzenia ich przeciwników oraz krytycznych obserwatorów) czystą fantastyką.
* "Dla mnie ideologie to historie w które się wierzy" - jakiś ważny filozof
## Puste przestrzenie między faktami
 * Niewiele faktów, wiele "pustych przestrzeni"

## Psychohistoria ("Fundacja", 1951 R.)

## 3 idee na temat czasu i historii
1. **Przeszłość i przyszłość jest niezmienna, ustalona.** Istnienie odbywa się w powtarzalnych cyklach i rządzi się niezmiennymi prawami.
    * Każdy system polityczny ujawnia swoje wady, które prowadzą do jego upadku, (W "Polityce" Platon taką teorię wysnuł)
    * monarchia (korupcja) -> tyrania (alienacja) -> arystokracja (korupcja) -> oligarchia (rewolucja) -> republika/politeja (degeneracja) -> demokracja (demagog przejmuje kontrolę) -> cykl się powtarza...
2. **Deklinizm. Teraźniejszość i przyszłość jest(zazwyczaj nieuchronną) degeneracją** Echo mitów o złotym, srebrnym, brązowym i żelaznym wieku. Świat pogrąża się w ciemności i chaosie, zbliżając się do Ostatecznego Rozstrzygnięcia.
3. **Progresywizm** Niekończoąca się ekspansaj rozumu: ścieżka do realizacji pragnień i marzeń o wielkości. **Nowoczesna utopia**. Zmiana ku doskonałości. Emancypacja przez rozum przełamujący bariery materii i natury. (Wszech)manipulacja i (wszech)kontrola. "Nowy mit" dla nowej ludzkości (lub postludzkości).

Koniec fikcji nieuświadomionej
-------

## Fikcja uświadomiona
Modernizm a postmodernizm - Modernizm charakteryzuje "**totalizująca racjonalność**" ucieleśnona m.in. przez nowoczesną naukę, która produkuje **odczarowanie** (rozumiane na sposób Weberowski), W **modernizmie** istnieje dychotomiczny podział na prawdę i mit, czyli kłamstwo **Postmodernizm** odrzuca roszczenia do absolutnej prawdy i uznaje możliwość istnienia "różnych prawd". **Postmodernizm** jest ponadto powrotem do opowiadnia historii.
Opozycja "**rzeczywiste kontra mityczne**" została uznana w postmodernizmie za nadużycie. **To co materialne pozbawione jest znaczenia jeśli nie zostanie obdarzone strukturą przez idee. Z drugiej strony - idee mają bardzo rzeczywiste konsekwencje. Rewolucje - zanim się rozpoczną , w ich trakcie i po ich zakończeniu, są przesycone mitem.**

"Nic nie jest złe na początku" - Tolkien

## Krytyki twórczości Tolkiena
* Klasizm - orkowie jako proletariat
* Rasizm - W świecie Tolkiena arystokracja jest wysoka i jasnoskóra, a lud niski ciemnoskóry
* "Moralny trybalizm" - Przypisywanie pewnych cech / dyspozycji moralnych i skłonności całym ludom i rasom. Pochodna rasizmu.
* Reakcjonizm - Demonstrowana niechęć wobec zmiany i mobilności społecznej, konserwowanie za wszelką cenę porządku społecznego. **Kontrargument : nowoczesność się skompromitowała.**
* Eskapizm - **Ucieczka od rzeczywistości.** Kontrargument Tolkiena : konieczność rozróżnienia między ucieczką jako dezercją a "ucieczką więźnia". **Więzieniem jest narzucony modernizm (ucieczka od "żelaznej klatki racjonalności")**.

## Tolkien jest dla każdego
* "Tolkien jest dla każdego, uważa że jest dla niego?"
* Czy oznacza to "mówić o każdym", "zawierać w sobie każdego".
* Czy oznacza nieoburzające (niealienujące, nieirytujące, niewykluczające) nikogo?
* Czy fantastyczne światy należy "unowocześnić", by odzwieciedlały zmieniony kształt "naszego" świata?
* Czy klasyków należy "korygować", by uwzględnić wrażliwość współczesnych odbiorców?
## Nowsza awantura
Mamy Aragorna który ma jakąś ustandaryzowaną formę. A tu Wizards of the Coast zrobiło w Magic the Gathering zrobili czarnego Aragrona. Wybuchła drama oczywiście. Potem był tik-tok z czarnoskórym facetem. Mówił, że bardzo jest wdzięczny za reprezentację (wręcz się popłakał ;3). Potem filmik gdzie inny czarny Youtuber skrytykował poprzednika. A potem dwóch białych skrytykowało newsy.
### Czemu Jezus jest biały?, Uprzedzenia kulturowe a prawo do reprezentacji
* Wzrostyzm
* Mięśnizm
* Ageizm (wiekizm)
* Symetryzm (pięknizm)

Wg. czarnej autorki w jej społeczności fantastyka była odrzucana przez fakt, że była "przeznaczona dla białych". 
## Megamaszyna

## Ray Bradbury "Poczwarka"
"Wszyscy jesteśmy tylko nędzymi insektami, miotajacymi się na maleńkiej jak łepek od szpilki planecie. A człowiek wcale nie jest skazany na to, by tu pozostać, być chorym, małym i słabym (...) zmieńcie go. Stwórzcie człowieka doskonałego. Nadczłowieka" (...) **walka odrodzonego człowieka przeciwko całemu przeklętemu wszechświatowi**

"ekspansja" - o wojnie domowej w układzie słonecznym
"Jestem człowiekiem mam obowiązki ludzkie" - wykładowca o postawe Kirka ze star treka 

Wydziedziczenie Ursula K. Le Guin "Najbardziej przekonujące przedstawienie komunizmu"


Logika narracji, charakterystyczna dla science fiction, w której narzędzia użyte w opowieści są wiarygodne dzięki umieszczeniu ich w kontekście fikcyjnej scenerii, która ma być naukowo spójna. Wyobcowany poznawczo tekst rzuca światło na nasz świat i sposób, w jaki żyjemy, wywracając go do góry nogami lub kontrastując z innym. Ma moc sprawiania, że ​​znajome wydaje się obce, a nieznane wydaje się znajome.

Zgodnie z teorią opanowywania trwogi lęk przed śmiercią odgrywa decydującą rolę w procesach psychicznych i zachowaniach społecznych człowieka; w nim też należy upatrywać wszelkich źródeł psychologicznych problemów i cierpienia. Z perspektywy teorii, obronę przeciw poczuciu trwogi stanowi dwuczynnikowy kulturowy bufor, na który składa się światopogląd i samoocena. Ze względu na zasadniczą rolę światopoglądu i samooceny w procesie ochrony jednostki przed głęboko zakorzenionym lękiem (trwogą egzystencjalną), ogromna liczba ludzkich zachowań koncentruje się na podtrzymywaniu tych struktur oraz bronieniu ich przed zagrożeniami.

Monomit w mitologii oznacza podróż lub zadanie podejmowane przez mitycznego bohatera, który przechodzi przez szereg etapów, do których należą: Odejście z domu, Przygoda w nieznanym świecie i Powrót z nowym zrozumieniem. Życie bohatera często rozpoczyna się poprzez cudowne poczęcie i narodziny, często z dziewicy, po czym nowy bohater prawie natychmiast staje w obliczu zagrożenia. Jest to często również nazywane heroic journey - podróżą bohatera. Jest to bardzo często wykorzystywany schemat w tworzeniu opowieści. Schemat ten można zauważyć w mitach wielu niezwiązanych z sobą kultur stąd nazwa monomit.

Deklinizm - teoria zanikania państwa wskutek przejmowania przez niesuwerenne podmioty zadań przypisywanych uprzednio państwu. Teraźniejszość i przyszłość jest(zazwyczaj nieuchronną) degeneracją Echo mitów o złotym, srebrnym, brązowym i żelaznym wieku. Świat pogrąża się w ciemności i chaosie, zbliżając się do Ostatecznego Rozstrzygnięcia. Świat śródziemia jest coraz mniej magiczny z czasem, elfy wypływają za morze i każda era jest mniej "fantastyczna" niż poprzednia. Dobrym przykładem jest pieśń krasnoludów o Durinie https://www.youtube.com/watch?v=8PSFN2r6bXY&ab_channel=ClamaviDeProfundis w której mamy jasny przykład gdzie. Kiedy Durin (pierwszy król krasnoludów) się przebudził świat był piękny a jego imperium też było imponujące i żywe. Teraz świat jest nijaki, a ognie w starych kuźniach dawno zgasły.

