# O filozofii w polityce fantastyki ## Wojna memetyczna (od biologicznej) faktoidy - kłamstwa przedstawione w taki sposób aby nie można ich było łatwo odróżnić od prawdy. Im dalej idzie technologia tym trudniej bez wiedzy eksperckiej je rozróżnić. ## Światopoglądy jako nieuświadomione fikcje Najszerszy widok na sprawy, jaki umysł jest w stanie przyjąć w ramach wysiłku ujęcia ich razem jako całość (...) Przykład : * Dostarczenia wszechstronnego wyjaśnienia rzeczywistości zakorzenionego w Słowie Bożym * Między tymi reżimami toczy się **bezustanny epicki konflikt** o umysły i serca, a zatem o życie i przeznaczenia, **wszystkich** mężczyzn i kobiet. Tradycyjne myślenie : Ludzie toczą wojny przy użyciu światopoglądów. Odwrócenie tej logiki : **Światopoglądy toczą wojny przy użyciu ludzi.** ## Znaczenie mitów w polityce * Wielcy liderzy jako Przebudzeni, wcielenia Historii, posłańcy, naczycnia, narzędzia, wcielenia Boga. * Gloryfikacja wojny i wojownikow. * Spisek jako echo myślenia mitycznego - przywracanie ładu w chaotycznym świecie, **rzeczywistość nie jest tym, czym się wydaje.** * Przypisywanie "mitycznych konfrontacji" na realne konflikty polityczne. "Wybrańcy" przeciwko "Przeklętym". "Światło kontra Mrok". ("Wojny kosmiczne" - Juergensmeyer). * Fikcja wytwarza rzeczywistość, mityczne wyobrażenia kreują politykę. * Koncepce ideologiczne, polityczne, czy ontologiczne są (z punktu widzenia ich przeciwników oraz krytycznych obserwatorów) czystą fantastyką. * "Dla mnie ideologie to historie w które się wierzy" - jakiś ważny filozof ## Puste przestrzenie między faktami * Niewiele faktów, wiele "pustych przestrzeni" ## Psychohistoria ("Fundacja", 1951 R.) ## 3 idee na temat czasu i historii 1. **Przeszłość i przyszłość jest niezmienna, ustalona.** Istnienie odbywa się w powtarzalnych cyklach i rządzi się niezmiennymi prawami. * Każdy system polityczny ujawnia swoje wady, które prowadzą do jego upadku, (W "Polityce" Platon taką teorię wysnuł) * monarchia (korupcja) -> tyrania (alienacja) -> arystokracja (korupcja) -> oligarchia (rewolucja) -> republika/politeja (degeneracja) -> demokracja (demagog przejmuje kontrolę) -> cykl się powtarza... 2. **Deklinizm. Teraźniejszość i przyszłość jest(zazwyczaj nieuchronną) degeneracją** Echo mitów o złotym, srebrnym, brązowym i żelaznym wieku. Świat pogrąża się w ciemności i chaosie, zbliżając się do Ostatecznego Rozstrzygnięcia. 3. **Progresywizm** Niekończoąca się ekspansaj rozumu: ścieżka do realizacji pragnień i marzeń o wielkości. **Nowoczesna utopia**. Zmiana ku doskonałości. Emancypacja przez rozum przełamujący bariery materii i natury. (Wszech)manipulacja i (wszech)kontrola. "Nowy mit" dla nowej ludzkości (lub postludzkości). Koniec fikcji nieuświadomionej ------- ## Fikcja uświadomiona Modernizm a postmodernizm - Modernizm charakteryzuje "**totalizująca racjonalność**" ucieleśnona m.in. przez nowoczesną naukę, która produkuje **odczarowanie** (rozumiane na sposób Weberowski), W **modernizmie** istnieje dychotomiczny podział na prawdę i mit, czyli kłamstwo **Postmodernizm** odrzuca roszczenia do absolutnej prawdy i uznaje możliwość istnienia "różnych prawd". **Postmodernizm** jest ponadto powrotem do opowiadnia historii. Opozycja "**rzeczywiste kontra mityczne**" została uznana w postmodernizmie za nadużycie. **To co materialne pozbawione jest znaczenia jeśli nie zostanie obdarzone strukturą przez idee. Z drugiej strony - idee mają bardzo rzeczywiste konsekwencje. Rewolucje - zanim się rozpoczną , w ich trakcie i po ich zakończeniu, są przesycone mitem.** "Nic nie jest złe na początku" - Tolkien ## Krytyki twórczości Tolkiena * Klasizm - orkowie jako proletariat * Rasizm - W świecie Tolkiena arystokracja jest wysoka i jasnoskóra, a lud niski ciemnoskóry * "Moralny trybalizm" - Przypisywanie pewnych cech / dyspozycji moralnych i skłonności całym ludom i rasom. Pochodna rasizmu. * Reakcjonizm - Demonstrowana niechęć wobec zmiany i mobilności społecznej, konserwowanie za wszelką cenę porządku społecznego. **Kontrargument : nowoczesność się skompromitowała.** * Eskapizm - **Ucieczka od rzeczywistości.** Kontrargument Tolkiena : konieczność rozróżnienia między ucieczką jako dezercją a "ucieczką więźnia". **Więzieniem jest narzucony modernizm (ucieczka od "żelaznej klatki racjonalności")**. ## Tolkien jest dla każdego * "Tolkien jest dla każdego, uważa że jest dla niego?" * Czy oznacza to "mówić o każdym", "zawierać w sobie każdego". * Czy oznacza nieoburzające (niealienujące, nieirytujące, niewykluczające) nikogo? * Czy fantastyczne światy należy "unowocześnić", by odzwieciedlały zmieniony kształt "naszego" świata? * Czy klasyków należy "korygować", by uwzględnić wrażliwość współczesnych odbiorców? ## Nowsza awantura Mamy Aragorna który ma jakąś ustandaryzowaną formę. A tu Wizards of the Coast zrobiło w Magic the Gathering zrobili czarnego Aragrona. Wybuchła drama oczywiście. Potem był tik-tok z czarnoskórym facetem. Mówił, że bardzo jest wdzięczny za reprezentację (wręcz się popłakał ;3). Potem filmik gdzie inny czarny Youtuber skrytykował poprzednika. A potem dwóch białych skrytykowało newsy. ### Czemu Jezus jest biały?, Uprzedzenia kulturowe a prawo do reprezentacji * Wzrostyzm * Mięśnizm * Ageizm (wiekizm) * Symetryzm (pięknizm) Wg. czarnej autorki w jej społeczności fantastyka była odrzucana przez fakt, że była "przeznaczona dla białych". ## Megamaszyna ## Ray Bradbury "Poczwarka" "Wszyscy jesteśmy tylko nędzymi insektami, miotajacymi się na maleńkiej jak łepek od szpilki planecie. A człowiek wcale nie jest skazany na to, by tu pozostać, być chorym, małym i słabym (...) zmieńcie go. Stwórzcie człowieka doskonałego. Nadczłowieka" (...) **walka odrodzonego człowieka przeciwko całemu przeklętemu wszechświatowi** "ekspansja" - o wojnie domowej w układzie słonecznym "Jestem człowiekiem mam obowiązki ludzkie" - wykładowca o postawe Kirka ze star treka Wydziedziczenie Ursula K. Le Guin "Najbardziej przekonujące przedstawienie komunizmu" Logika narracji, charakterystyczna dla science fiction, w której narzędzia użyte w opowieści są wiarygodne dzięki umieszczeniu ich w kontekście fikcyjnej scenerii, która ma być naukowo spójna. Wyobcowany poznawczo tekst rzuca światło na nasz świat i sposób, w jaki żyjemy, wywracając go do góry nogami lub kontrastując z innym. Ma moc sprawiania, że ​​znajome wydaje się obce, a nieznane wydaje się znajome. Zgodnie z teorią opanowywania trwogi lęk przed śmiercią odgrywa decydującą rolę w procesach psychicznych i zachowaniach społecznych człowieka; w nim też należy upatrywać wszelkich źródeł psychologicznych problemów i cierpienia. Z perspektywy teorii, obronę przeciw poczuciu trwogi stanowi dwuczynnikowy kulturowy bufor, na który składa się światopogląd i samoocena. Ze względu na zasadniczą rolę światopoglądu i samooceny w procesie ochrony jednostki przed głęboko zakorzenionym lękiem (trwogą egzystencjalną), ogromna liczba ludzkich zachowań koncentruje się na podtrzymywaniu tych struktur oraz bronieniu ich przed zagrożeniami. Monomit w mitologii oznacza podróż lub zadanie podejmowane przez mitycznego bohatera, który przechodzi przez szereg etapów, do których należą: Odejście z domu, Przygoda w nieznanym świecie i Powrót z nowym zrozumieniem. Życie bohatera często rozpoczyna się poprzez cudowne poczęcie i narodziny, często z dziewicy, po czym nowy bohater prawie natychmiast staje w obliczu zagrożenia. Jest to często również nazywane heroic journey - podróżą bohatera. Jest to bardzo często wykorzystywany schemat w tworzeniu opowieści. Schemat ten można zauważyć w mitach wielu niezwiązanych z sobą kultur stąd nazwa monomit. Deklinizm - teoria zanikania państwa wskutek przejmowania przez niesuwerenne podmioty zadań przypisywanych uprzednio państwu. Teraźniejszość i przyszłość jest(zazwyczaj nieuchronną) degeneracją Echo mitów o złotym, srebrnym, brązowym i żelaznym wieku. Świat pogrąża się w ciemności i chaosie, zbliżając się do Ostatecznego Rozstrzygnięcia. Świat śródziemia jest coraz mniej magiczny z czasem, elfy wypływają za morze i każda era jest mniej "fantastyczna" niż poprzednia. Dobrym przykładem jest pieśń krasnoludów o Durinie https://www.youtube.com/watch?v=8PSFN2r6bXY&ab_channel=ClamaviDeProfundis w której mamy jasny przykład gdzie. Kiedy Durin (pierwszy król krasnoludów) się przebudził świat był piękny a jego imperium też było imponujące i żywe. Teraz świat jest nijaki, a ognie w starych kuźniach dawno zgasły.