**Slide 1** : Khái niệm đấu tranh giai cấp và ý nghĩa của nó.
**Lịch sử ra đời của giai cấp (Nguồn gốc):
+ Nguyên nhân sâu xa : Do sự phát triển của lực lượng sản xuất, làm cho năng suất lao động tăng lên, xuất hiện “của dư”, tạo tiền đề cho tập đoàn này chiếm đoạt lao động của tập đoàn khác.
+ Nguyên nhân trực tiếp: Do chế độ tư hữu về tư liệu sản xuất. Chế độ tư hữu về tư liệu sản xuất là cơ sở trực tiếp của sự hình thành giai cấp.
+ Giai cấp đã xuất hiện từ trước thời của C.Mác song vẫn chưa có ai có đủ nhận thức về lập trường giai cấp nên họ không thể lí giải được theo khoa học. Họ phân biệt giai cấp dựa trên những thứ chủ quan như tập tục, lối sống, địa vị, uy tín xã hội
=> Nhằm tránh đụng đến các vấn đề sở hữu tư liệu sản xuất => che giấu đi sự khác biệt của các giai cấp
=> Che giấu đi giai cấp thống trị
**Nguồn gốc của đấu tranh giai cấp: &&
+ Vì sự tăng gia sản xuất làm cho nền kinh tế phát triển dẫn đến sự chênh lệch về tài sản gây ra sự mất công bằng về tầng lớp, địa vị trong xã hội
+ Khoảng cách giàu nghèo càng gia tăng (người giàu dc thừa hưởng những đặc quyền và được hưởng quyền lợi nhiều hơn, ngược lại người nghèo phải bán sức lao động để kiếm đồng tiền nhưng lại rất ít so với người giàu, quyền lợi không bằng => mất công bằng xã hội)
+ Chính vì sự phân chia giai cấp bằng những quy chuẩn => đã phân định ra địa vị tầng lớp trong xã hội => phân chia được tầng lớp thống trị và bị trị => dẫn đến mâu thuẫn nãy sinh (sự đối kháng giữa các giai cấp)
( cần bổ sung thêm )
+ C.Mác và Ph. Ăngghen khẳng định: "Lịch sử tất cả các xã hội tồn tại từ trước đến ngày nay chỉ là lịch sử đấu tranh giai cấp."
** Các đặc trưng cơ bản của giai cấp: (Phần này có thể nói thêm )
+ Thứ nhất, giai cấp là những tập đoàn người có địa vị kinh tế - xã hội khác nhau trong một hệ thống sản xuất xã hội nhất định trong lịch sử.
+ Thứ hai, dấu hiệu chủ yếu quy định địa vị kinh tế - xã hội của các giai cấp là các mối quan hệ kinh tế - vật chất giữa các tập đoàn người trong phương thức sản xuất.
+ Thứ ba, các giai cấp khác nhau về vai trò của họ trong các mối quan hệ kinh tế - vật chất cơ bản. Quan hệ sở hữu quy định giai cấp nào nắm quyền sở hữu (định đoạt), còn giai cấp nào không có quyền sở hữu tư liệu sản xuất chủ yếu.
+ Thư tư, thực chất của quan hệ giai cấp là quan hệ giữa bóc lột và bị bóc lột, là tập đoàn người này chiếm đoạt lao động của tập đoàn người khác do đối lập về địa vị trong một chế độ kinh tế - xã hội nhất định
=> tóm gọn lại thì : Giai cấp là 1 phạm trù kinh tế, sự xuất hiện, tồn tại cơ bản do nguyên nhân kinh tế
**Slide 2**: Khái niệm đấu tranh giai cấp
Nhiệm vụ :
+ Định nghĩa đấu tranh giai cấp.
+ Cơ sở của đấu tranh giai cấp.
* Định nghĩa: Khái niệm đấu tránh giai cấp đã được V.I.Lênin định nghĩa như sau: “Đấu tranh giai cấp là đấu tranh của một bộ phận nhân dân này chống một bộ phận khác, cuộc đấu tranh của quần chúng bị tước các quyền, bị áp bức và lao động, chống bọn đặc quyền đặc lợi, bọn áp bức và ăm bám."
Ví dụ :
Trong xã hội chiếm hữu nô lệ: chủ nô >< nô lệ
Trong xã hội phong kiến: địa chủ >< nông dân
Trong xã hội tư bản chủ nghĩa : tư sản >< vô sản
+ Cơ sở của đấu tranh giai cấp :
- Tính tất yếu của đấu tranh giai cấp: Đấu tranh giai cấp là tất yếu do sự đối lập về lợi ích căn bản không thể điều hòa được giữa các giai cấp, xuất phát từ tính tất yếu kinh tế, nguyên nhân là do sự đối kháng về lợi ích cơ bản giữa giai cấp bị trị và giai cấp thống trị.
**Slide 3: Lịch sử và nguồn gốc**
Nhiệm vụ:
+ Nêu sự đấu tranh giai cấp (cổ đại -> xã hội hiện tại)
+ Liên hệ thực tế các ví dụ lịch sử
** Nêu sự đấu tranh giai cấp (cổ đại -> xã hội hiện tại)
+ Trong xã hội nguyên thuỷ : chưa có phân chia giai cấp bởi vì lúc này con người làm chung hưởng chung chưa dư ra của cải vật chất => chưa có sự phân chia giai cấp => không có đấu tranh giai cấp
+ Trong xã hội chiếm hữu nô lệ: chủ nô >< nô lệ
+ Trong xã hội phong kiến: địa chủ >< nông dân
+ Trong xã hội tư bản chủ nghĩa : tư sản >< vô sản
+ Trong xã hội Chủ nghĩa cộng sản : tư sản >< công nhân
**Lịch sử các cuộc đấu tranh giai cấp( Liên hệ ):
+ Các cuộc khởi nghĩa của những người nô lệ chống ách áp bức, bóc lột của giai cấp chủ nô.
+ Các cuộc khỏi nghĩa của người nông dân chống lại cách thống trị bóc lột của giai cấp phong kiến.
+ Các cuộc cách mạng tư sản: Cách mạng tư sản Anh, Cách mạng tư sản Pháp,...
+ Đấu tranh giai cấp trong thời kỳ thống trị của giai cấp tư sản ở các nước chính quốc và thuộc địa:
* Chính quốc:
• Các cuộc đình công, vận động đòi quyền lợi.
• Cách mạng Công nghiệp.
• Các phòng trào Cộng sản: Cách mạng tháng 10 Nga, Cách mạng cộng sản Trung Quốc,...
* Các cuộc đấu tranh giành độc lập của các nước thuộc địa: Chiến tranh giành độc lập ở Việt Nam, Ấn Độ,...
**Slide 4: Đấu tranh giai cấp như động lực phát triển xã hội**
Nhiệm vụ:
+ Tạo ra thay đổi : làm nền tảng cho sự thay đổi và cải cách xã hội, chính trị, kinh tế
=> C.Mác và Ăngghen khẳng định: "....một cuộc đấu tranh bao giờ cũng kết thúc bằng một cuộc cải tạo cách mạng toàn bộ xã hội, hoặc bằng sự diệt vong của hai giai cấp đấu tranh với nhau "
=> Một cuộc đấu tranh giai cấp có mục đích cao nhất không phải là đánh đổ giai cấp cấp khác mà là giải phóng lực lượng sản xuất khỏi sự kìm hãm, sự lỗi thời của quan hệ sản xuất => tạo điều kiện thúc đẩy sự phát triển lực lượng sản xuất ( đẩy mạnh kinh tế ) và phát triển xã hội
=> Đấu tranh giai cấp đến một giai đoạn nhất định (Đấu tranh giai cấp không là hiện tượng vĩnh viễn trong lịch sử) => phát triển thành đấu tranh giai cấp của giai cấp vô sản => Tiến lên giành chính quyền, thiệt lập nền chuyên chính mới, cải tạo triệt để xã hội cũ, xoá bỏ đối kháng giai cấp và xây dựng xã hội cộng sản chủ nghĩa
+ Sự tiến hoá của xã hội: Đấu tranh giai cấp thúc đẩy xã hội phát triển theo hướng công bằng và tiến bộ hơn
=> Đấu tranh giai cấp thúc đấy sự phát triển mọi mặt của đời sống xã hội, phát triển kinh tế, chính trị, văn hoá.
=> Đấu tranh giai cấp là " đòn bẫy vĩ đại nhất ", là động lực trực tiếp và quan trọng
**Slide 5: Tác động đến phát triển kinh tế**
- Đấu tranh giai cấp nhằm xóa bỏ QHSX lỗi thời, kìm hãm lực lượng sản suất phát triển
=> củng cố chế độ kinh tế cho giai cấp đại diện cho lực lượng sản xuất mới.
Tác động:
- Đấu tranh giai cấp là động lực để áp lực để thúc đẩy việc cải thiện điều kiện việc làm, phân chia lợi ích, quyền lợi lao động.
- Tăng sức ảnh nhưởng của người công nhân và làm cho họ trở thành một lực lượng quan trọng trong xã hội và kinh tế.
- Tăng sức cạnh tranh trong kinh tế bằng các chính sách cải thiển và tạo ra mội trường cạnh tranh công bằng.
- Thúc đẩy đổi mới sang tạo: áp dụng và cải thiện các tiến bộ kỹ thuật từ các cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật trong sản xuất và quản lý sẽ tăng năng suất và chất lượng sản phẩm.
VD:
- C.Mác nêu ví dụ điển hình ở nước Anh, rằng “… kể từ 1925 sự phát sinh và sử dụng máy móc chỉ là do kết quả của đấu tranh của các chủ xí nghiệp và công nhân”.
!!! lưu ý check
**Slide 6: Tác động đến xã hội và chính trị**
+ Cải tiến quyền lợi và phúc lợi xã hội : Các phong trào đấu tranh dẫn đến việc xác định lại quyền lợi của công nhân và nông dân.
+ Dân chủ hoá xã hội: Đấu tranh giai cấp thúc đẩy quá trình dân chủ hoá, tăng cường quyền lực và tiếng nói của người lao động trong xã hội
**Về Xã hội
Đấu tranh giai cấp góp phần thay đổi cấu trúc xã hội, quan hệ giai cấp và vai trò của các tầng lớp trong xã hội. Ví dụ:
- Xóa bỏ chế độ phong kiến, tư bản, thiết lập xã hội bình đẳng hơn.
- Nâng cao vị thế của phụ nữ, người lao động, dân tộc thiểu số,...
- Thúc đẩy tư tưởng tiến bộ, nhân quyền và công lý xã hội.
**Về Chính trị
Đấu tranh giai cấp ảnh hưởng đến hệ thống chính trị, luật pháp và chính sách công. Ví dụ:
- Đấu tranh chính trị là hình thức đấu tranh cao nhất của giai cấp vô sản. Mục đích nhầm lật đổ ách thống trị áp bức, để:
- Tăng cường sự dân chủ, tạo ra thay đổi của xã hội
- Thay đổi, phát triển chính trị
- Thay đổi xã hội
- Phong trào công nhân trong thời kỳ Cách mạng Nga (1917).
- Giai cấp công nhân đấu tranh cho quyền lợi lao động, dẫn đến ban hành luật an toàn lao động, luật tối đa thời gian làm việc,...
- Phụ nữ đấu tranh cho bình đẳng giới, dẫn đến quyền bầu cử, quyền học hành,...
!!! Lưu ý
**Slide 7: Thách thức và hạn chế**
+ Khả năng phản đối và bạo lực : Đấu tranh giai cấp có thể dẫn đến bất ổn, bạo lực, và xung đột xã hội
- Bạo lực và xung đột: Đấu tranh giai cấp, đặc biệt trong những giai đoạn lịch sử nhất định, có thể dẫn đến bạo lực và xung đột, gây tổn thất về người và của, ảnh hưởng đến sự ổn định và phát triển của xã hội. Ví dụ cải cách ruộng đất ở Miền Bắc (Việt Nam).
- Chia rẽ xã hội: Khi mâu thuẫn giai cấp lên cao, xã hội có thể bị chia rẽ thành những phe phái đối lập nhau, dẫn đến sự thù hận và mất đoàn kết.
- Cản trở phát triển kinh tế: Bất ổn xã hội do đấu tranh giai cấp gây ra có thể ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động sản xuất kinh doanh, cản trở sự phát triển kinh tế.
- Nguy cơ lợi dụng: Đấu tranh giai cấp có thể bị một số thế lực có ý đồ xấu lợi dụng để phục vụ cho mục đích chính trị của riêng mình, gây ra những hậu quả khó lường.
- Hạn chế về mặt thời đại: Trong xã hội hiện đại, với sự phát triển của khoa học kỹ thuật và nhận thức xã hội, một số phương pháp đấu tranh giai cấp truyền thống có thể không còn phù hợp, thậm chí có thể phản tác dụng.
+ Cân nhắc giữa lợi ích và bất ổn. Tìm kiếm giải pháp cân bằng giữa việc thúc đẩy phát triển xã hội và duy trì ổn định
- Cần đánh giá cụ thể hiệu quả và tác động của đấu tranh giai cấp trong từng giai đoạn lịch sử và bối cảnh xã hội cụ thể.
- Mục tiêu cuối cùng của đấu tranh giai cấp là hướng đến xây dựng một xã hội công bằng, dân chủ và văn minh, chứ không phải là tiêu diệt hay áp bức bất kỳ giai cấp nào.
**Slide 8: Vai trò của lý thuyết và thực tiễn**
+ Lý thuyết đấu tranh giai cấp: Khám phá nguyên lý và lý thuyết đằng sau đấu tranh giai cáp quá các tác phẩm lý luận
+ Áp dụng vào thực tiễn : cách các nguyên tắc đấu tranh giai cấp được áp dụng vào thực tiễn để đạt được sự tiến bộ xã hội
**Nhận thức đúng về đấu tranh giai cấp ở Việt Nam hiện nay**
Hiện nay, cuộc đấu tranh giai cấp ở nước ta vẫn đang tiếp tục diễn ra một cách khá gay gắt và phức tạp. Các thế lực thù địch chưa từ bỏ ý đồ phá hoại, lật đổ chế độ xã hội chủ nghĩa ở nước ta.Chúng đang ra sức đẩy mạnh chiến lược “diễn biến hoà bình”, kết hợp gây bạo loạn lật đổ, với những âm mưu, thủ đoạn ngày càng tinh vi, xảo quyệt. Trong giai đoạn hiện nay, chúng ta cần nhận thức rõ tính chất gay go, phức tạp của cuộc đấu tranh giai cấp. Chúng ta cần nghiên cứu thấu đáo, cẩn thận, nghiêm túc những tác phẩm của C.Mác, Ph.Ăngghen, V.I.Lênin và quan điểm của Đảng ta, kết hợp với nghiên cứu thực tiễn một cách cụ thể, tránh rơi vào hai thái cực sai lầm: hoặc là quá cường điệu đấu tranh giai cấp, dẫn đến mất phương hướng trong huy động nguồn lực phát triển đất nước; hoặc là xem thường, xóa nhòa đấu tranh giai cấp đi đến mơ hồ, mất cảnh giác, mắc vào âm mưu diễn biến hòa bình của các lực lượng phản động trên thế giới đang luôn tìm cách lật đổ chế độ xã hội chủ nghĩa hiện nay.
**Slide 9 : Học từ quá khứ hướng đến tương lai**
+ Bài học lịch sử : Nhìn nhận và phân tích các sự kiện lịch sử qua lăng kính đấu tranh giai cấp để rút ra bài học cho tương lai
- Hiểu rõ hơn về bản chất của xã hội và các quy luật vận động của nó.
- Nhận thức được những thách thức và mâu thuẫn mà xã hội đang phải đối mặt.
- Xác định những giải pháp phù hợp để xây dựng một xã hội công bằng, dân chủ và văn minh.
+ Hướng đến một xã hội công bằng và bình đẵng : Sử dụng kiến thức và trải nghiệm từ quá khứ để xây dựng tương lai tốt đẹp hơn cho tất cả mọi người
- Sự cần thiết của công bằng xã hội: Các cuộc đấu tranh giai cấp cho thấy sự bất bình đẳng và bất công trong xã hội là nguyên nhân dẫn đến xung đột và bất ổn. Do đó, việc xây dựng một xã hội công bằng, nơi mà mọi người đều có cơ hội tiếp cận với giáo dục, y tế, việc làm và các nguồn lực khác một cách bình đẳng, là điều cần thiết để đảm bảo sự ổn định và phát triển bền vững.
- Sức mạnh của đoàn kết: Lịch sử đã chứng minh rằng, chỉ khi đoàn kết và cùng nhau đấu tranh, người lao động và các tầng lớp bị áp bức mới có thể giành được quyền lợi và cải thiện cuộc sống của mình.
- Vai trò của ý thức giai cấp: Ý thức về vị trí và quyền lợi của bản thân là động lực thúc đẩy người lao động và các tầng lớp bị áp bức đấu tranh cho một xã hội tốt đẹp hơn.
- Tính tất yếu của biến đổi xã hội: Các cuộc đấu tranh giai cấp cho thấy rằng xã hội luôn vận động và thay đổi.expand_more Những mâu thuẫn và xung đột giai cấp sẽ thúc đẩy xã hội phát triển theo hướng tiến bộ hơn
**Slide 10: Kết luận và thảo luận**
- Đấu tranh giai cấp là đấu tranh của những giai cấp có lợi ích đối lập nhau.
-> Kết quả của đấu tranh giai cấp là dẫn đến cách mạng xã hội thay thế chế độ xã hội cũ bằng chế độ xã hội khác tiến bộ hơn.
Đấu tranh giai cấp là một trong những động lực phát triển xã hội vì:
- Mâu thuẫn sản xuất xã hội chỉ có thể được giải quyết bằng cuộc đấu tranh cách mạng của giai cấp bị bóc lột chống lại giai cấp bóc chống lại giai cấp bóc lột.
- Đỉnh cao của nó là cách mạng xã hội thay thế quan hệ sản xuất cũ bằng quan hệ sản xuất mới tạo điều kiện cho sản xuất xã hội phát triến
-> Nên có thế nói xã hội có giai cấp muốn sản xuất phát triển được phải thông qua đấu tranh giai cấp để giải quyết mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất.
=>Khi sản xuất xã hội phát triển sẽ làm mọi mặt đời sống xã hội phát triển.
/*
**Slide 11: Tài liệu kham khảo**
- Tiếng việt
+ V.I.Lênin. Toàn tập, Nxb Tiến bộ, Mátxcơva, 1979, t.7, tr.238 -239.
+ C.Mác và Ph.Ăngghen. Toàn tập, t.4, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 1995, tr.596.
+ V.I.Lênin. Toàn tập, Nxb Tiến bộ, Mátxcơva, 1977, t.39, tr.298.
+ Đảng Cộng sản Việt Nam. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2001, tr85-86.
- Tiếng anh:
+ Class & Class Conflict in Industrial Society,Ralf Dahrendorf, Stanford University Press, 1959, trade paperback
+ The Global Class War: How America's Bipartisan Elite Lost Our Future and What It Will Take to Win It Back Jeff Faux, John Wiley and Sons. 2006.
*/