# Chia sẻ kinh nghiệm phỏng vấn Chào các bạn, mình là Tino đây, hôm nay mình sẽ chia sẻ với các bạn một số vấn đề về phỏng vấn. Mặc dù chưa trải nghiệm nhiều, nhưng mình tin chắc rằng nó sẽ hữu dụng với một bộ phận nào đó trong chúng ta. Các bạn thấy hay thì chia sẻ để nhiều người được biết đến nha. Hi vọng rằng hết thảy mọi người trong chúng ta có thể ngày càng hoàn thiện bản thân mình, cống hiến nhiều hơn cho xã hội. Tino rất biết ơn các bạn đã, đang và sẽ như vậy. Bài viết này thực sự mình đã được đi phỏng vấn và rút kinh nghiệm, cũng có một số điều tổng hợp được từ việc đọc sách hoặc các bài viết trên mạng xã hội. Nay mình viết bài này nhằm rút kinh nghiệm cho bản thân để nhớ, đồng thời cũng phần nào chia sẻ với các bạn đã, đang đi phỏng vấn (là `interviewer` lẫn `inverviewee`) ## Là một interviewer (người phỏng vấn) Trong môi trường như hiện tại, theo mình thì việc phỏng vấn hỏi đáp kiểu cũ thì xưa rồi, và không còn phù hợp với các bạn trẻ năng động và sáng tạo trong thời điểm này nữa. Chính vì thế mình xin chia sẻ quan điểm cá nhân hoặc các kiến thức mình cho là hay ở đây. Nếu được thì bạn hãy thử áp dụng nhé, còn không được thì cứ xem như kệ mình đi. :)) ### Quy tắc `STAR`: Quy tắc này mình vô tình đọc được trên LinkedIn. Mặc dù không nhớ là của ai, nhưng vẫn thầm xin cảm ơn bạn đã chia sẻ. - Situation: hãy giả định các tình huống và đưa ra nhiều dữ liệu để có thể xử lý - Task: mô tả vai trò hoặc nhiệm vụ trong tình huống đó - Action: mô tả các làm hoặc trình tự các bước xử lý của ứng viên về một vấn đề nào đó - Result: Kết quả đạt được và kinh nghiệm rút ra được Quan điểm cá nhân: - Theo mình thì đối với phương pháp này sẽ giúp ứng viên cảm giác như không phải bị "tra tấn", mà đúng hơn là chia sẻ. Con người ta thường thoải mái nhất khi nói về những gì mình biết và mình mạnh. Điều này làm cho ứng viên cảm thấy thoải mái, tự tin hơn, qua đó bộc lộ được nhiều điều thú vị. - Tốt hơn hết là nên bỏ một tí thời gian để xem qua và nghiên cứu một tí xíu về CV của ứng viên trước khi phỏng vấn - Ngoài ra, người phỏng vấn quan sát kỹ sẽ có một cái nhìn tổng thể về quy tắc hành xử, hành vi và thái độ của ứng viên đối với công việc ### Quan tâm đến khả năng giải quyết vấn đề của ứng viên Kỹ năng giải quyết vấn đề cực kỳ quan trọng trong các công việc, thậm chí đến việc nhỏ nhặt nhất. Việc giải quyết như thế nào, các trình tự ra làm sao có thể sẽ một phần nào thể hiện được khả năng nhạy bén với công việc của ứng viên; tính cách hoặc là khả năng nhìn xa trông rộng của ứng viên. Ví dụ như cô lao công cũng cần xử lí vấn đề khi chổi quét nhà bị hư, trong kho lại hết chổi, muốn có chổi mới thì cần phải làm form request lên toà nhà để có được chổi. Đây sẽ là một tình huống khó xử khi việc cần làm xong trong buổi mà chổi thì tới 2 ngày sau mới có. Chính vì thế, việc đặt ra vấn đề cũng nên được chuẩn bị và "đưa đề bài" phù hơp: - Hãy mô tả cho ứng viên vấn đề họ sẽ gặp phải trong ngày làm việc đầu tiên. Sau đó yêu cầu ứng viên trình bày các bước giải quyết theo thứ tự ưu tiên của họ. - Ngoài ra, bạn cũng nên nói sơ lược về văn hoá công ty, hoặc là các giả định, để các ứng viên có thể phát huy khả năng ứng biến tình huống, giải quyết vấn đề được trọn vẹn hơn. ### Khả năng học hỏi, thích nghi môi trường mới, khả năng đổi mới của ứng viên ### Đánh giá ứng viên Khi phỏng vấn 1-2 bạn thì việc này có vẻ như chưa cần thiết, nhưng giả sử một ngày bạn phỏng vấn nhiều hơn như vậy, hoặc một vị trí cần tuyển 3 bạn, lại phỏng vấn 30 bạn thì chắc hẳn sẽ xảy ra vấn đề. Chính vì thế, người phỏng vấn cũng nên đề ra một số tiêu chí khi phỏng vấn, note ra giấy, để dễ dàng đánh giá. Lợi thế: - Có thể so sánh nhiều ứng viên - Có thể feedback ứng viên đó cụ thể hơn, chính xác hơn Ngoài ra, chuẩn bị giấy note đôi khi còn giúp ích chúng ta trong việc note lại những thông tin quan trọng, mà chính những thông tin đó sẽ giúp chúng ta kéo được ứng viên giỏi về với đội. Việc feedback không nên làm theo kiểu nhận xét từ trên xuống, mà nên đi theo hướng tốt hơn, mang tính góp ý chân thành, giúp ứng viên ngày càng tốt hơn. ### Hãy là người lắng nghe nhiều hơn nói Về điều này, thì có lẽ là trong giai đoạn hiện tại cũng đã phần nào cải thiện rồi, tuy nhiên mình vẫn muốn đưa vào đây để xem như tự nhắc nhở bản thân mình. Mình đi phỏng vấn khá nhiều công ty, cũng không biết có nên liệt kê ra giấy hay không nhỉ? :)) đùa thôi, nhưng có một số công ty lúc phỏng vấn lại hay khoe mẽ, dìm hàng ứng viên. Chưa hết, lại còn hỏi những câu hỏi hóc búa, ứng viên trả lời không được thì lại bay vào giành phần trả lời. Thiết nghĩ nên để ứng viên tự do sáng tạo, mình chỉ cần chốt thôi là được nhỉ? Cần gì phải cầu kì vậy đâu. "Wisdom is knowing when to share your wisdom and when to just keep quiet.". Mình thích câu này thật. ## Là một interviewee (người được phỏng vấn, candidate) Đứng ở vị trí là một ứng viên, thường xuyên đi tham gia phỏng vấn, mình xin được rút một số kinh nghiệm lại, để phần nào giúp các bạn chuẩn bị tốt hơn về buổi phỏng vấn của mình nha. ### Chuẩn bị kỹ lưỡng về những kiến thức mình có Này chắc là điều hiển nhiên nhỉ. Văn ôn võ luyện mà. Mình cần mài dao kiếm thật là sắc bén để đi chém gió. Xin phép nói ít phần này như vậy thôi nhé. ### Tìm hiểu một tí về công ty, vị trí mình đang apply Điều này thì có vẻ như nhiều bạn ứng viên không quan tâm lắm. Nhưng theo mình nghĩ thì nên làm điều này trước khi phỏng vấn, bởi lẽ: - Có thể chém đúng mong đợi, hướng đi của công ty - "Biết người biết ta, trăm trận trăm thắng" - Có thể tham khảo thêm nhiều thông tin từ các bậc tiền bối về công ty, biết được cái hay, cái tốt, môi trường văn hoá cũng là một việc nên làm ### Kỹ năng nên chú trọng #### Kỹ năng giải quyết vấn đề Giải quyết vấn đề là một kỹ năng, là một nghệ thuật có thể giúp chúng ta rất nhiều trong cuộc sống. Trước hết, người có kỹ năng này tốt thì sẽ đi qua mọi chuyện dễ dàng hơn với những người còn lại. Thử tưởng tượng xem, trong công việc, bạn luôn là người có ý tưởng giải quyết vấn đề tốt, trước sau gì bạn cũng sẽ nhận được sự tín nhiệm cao từ các bạn bè, đồng nghiệp. Mà trước mắt, bạn giải quyết vấn đề tốt thì giải quyết luôn các vấn đề mà người phỏng vấn đưa ra một cách dễ dàng. #### Kỹ năng quản lý thời gian "Thời gian có hạn, bạn càng có kỹ năng quản lý thời gian tốt, quỹ thời gian sử dụng càng hiệu quả, thời gian rảnh càng nhiều". Tại sao có người làm việc gấp nhiều lần bạn? Cũng có người chỉ làm bằng một nửa bạn? Bí quyết chính là ở kỹ năng quản lý thời gian của mỗi người. Trên phương diện là một người sử dụng lao động thì việc nhân viên quản lí thời gian tốt sẽ có các tác dụng sau:: - Tăng năng suất lao động, cả về chất lẫn lượng - Giảm chi phí quản lí của công ty - Tăng hiệu quả làm việc nhóm và tập thể - "Giảm bớt việc cho sếp"... Vì thế mà kỹ năng quản lý thời gian tốt là một điểm mấu chốt quan trọng có thể giúp chúng ta vượt qua các ứng viên khác. ### Trong buổi phỏng vấn #### Tâm thái, tâm lý Nhiều bạn, đặc biệt là các bạn chỉ mới "đi phỏng vấn vài lần", rất thường hay có tâm lý sợ sệt, lo lắng, bồn chồn khi đi phỏng vấn. Hệ quả của nó là các bạn thường lắp bắp, ngập ngừng khi trao đổi với người phỏng vấn. Ngoài ra, những tâm lý và phong cách của bạn trong lúc phỏng vấn cũng là yếu tố có thể giúp bạn vượt vũ môn thành công. Chính vì thế, các bạn cần vững vàng tâm lý trong lúc phỏng vấn, sẵn sàng cho mọi tình huống có thể xảy ra. Mình có một số đề xuất để giúp ích cho tâm thế của các bạn trong khi phỏng vấn: - Trước khi đi phỏng vấn cần "văn ôn võ luyện", ôn tập kỹ, nắm vững các kiến thức mà mình có - Chuẩn bị trước một số câu hỏi có thể xảy ra để có ý sẵn - Tập hít thở sâu, bình tĩnh suy nghĩ câu hỏi và câu trả lời trước khi trả lời một việc gì đó. #### Thái độ Trong phần này, mình xin được đề cập tới 3 điều: "Khiêm tốn, thật thà, dũng cảm". - Khiêm tốn: thường thì người phỏng vấn mình sẽ là người đã có kinh nghiệm khá nhiều, nên lúc trả lời câu hỏi cũng không nên quá khoa trương, khoác lác. Nói càng nhiều sơ hở càng nhiều, người ta bắt bẻ càng dễ hơn đấy. - Thật thà: mình chứng kiến không ít bạn trả lời không đúng sự thật khi được hỏi nhằm đánh bóng mình lên. Mình không nói điều này xấu, tuy nhiên cũng đừng sai quá sai, dễ dẫn đến ấn tượng không tốt, hoặc chính các bạn cũng sẽ bẽ mặt nếu như bị phát hiện nói không đúng sự thật. - Dũng cảm: tinh thần dũng cảm, dám chấp nhận thử thách để làm việc là một trong những yếu tố theo mình là quan trọng với người đi phỏng vấn, đặc biệt là các bạn trẻ. Khi được giao trách nhiệm, mình luôn sẵn sàng đón nhận mặc dù nó khó hay dễ, đã làm qua hay chưa, chỉ cần dám đương đầu với nó cũng là một đức tính tốt. Không có việc gì khó, chỉ sợ các bạn không dám mà thôi. #### Một số mẹo hay nho nhỏ - Khi gặp một câu hỏi khó, hoặc làm bạn lúng túng, hoặc bạn chưa có câu trả lời, bạn có thể tìm cách kéo dài thời gian để suy nghĩ (kéo dài thêm tầm 30s thôi nhé, không phải 30 phút đâu). Lúc đó, bạn có thể nhờ bên người phỏng vấn hỏi lại câu hỏi, sau đó nhấp ngụm nước, suy nghĩ tìm phương án trả lời thôi. - Nhiều nhà phỏng vấn dựa vào những gì ứng viên có để trao đổi, vì vậy, bạn nên gửi vào CV của mình càng nhiều càng tốt, hoặc có thể đưa vào đúng mục đích của các bạn; có thể như là những điểm tốt của bạn phù hợp với công việc, các công việc bạn đã làm tương tự.... Được như thế thì chẳng khác gì buổi phỏng vấn đó là đang trao đổi về điểm mạnh của bạn. - Đi phỏng vấn cũng là một cơ hội để luyện tập kỹ năng giao tiếp, kỹ năng chịu đựng áp lực, kỹ năng diễn thuyết, nên cứ thoải mái hết sức có thể nhé bạn. Không được này thì mình cũng được nhiều thứ khác nè. Qua bài chia sẻ ở trên, hi vọng rằng sẽ giúp ích các bạn được phần nào trong công cuộc đi phỏng vấn của mình. Nếu bạn cảm thấy giúp ích được cho bạn hoặc cho những người khác thì bạn giúp mình chia sẻ để mọi người cũng biết nhé. Xin cảm ơn các bạn.