Recht stuff - HackMD

# Recht stuff ## I.E.R. Begrensde rechten - kenmerken van I.E.R. - in principe mag kopie, maar uitzonderingen erop (met monopolien) - territorialiteit - beginsel: - enkel rechten krijgen waar ze gevraagd worden - oplossing: - nationale procedure doorlopen (aanvragen per land) - kost heel veel tijd & geld (kosten aanvraag + vertalingen + instanthouding) - Heeft geleid tot 'Internationale aanvraag' - 1 formulier met aanduiding welke landen bescherming gewenst - wordt gestuurd naar WIPO die dit doorstuurd voor u - communautaire I.E.-rechten (EUnie) - bescherming voor alle landen van de E.U. - naar 1 instantie ipv per land - alles of niets (alle landen) - 1 recht -> bij nietig verklaring vervalt voor alle landen - uitzondering: communautaire uitputting - vrij verkeer van goederen (pijler E.U.) - in 1 lidstaat geldig op de markt brengen -> mag circuleren overal in E.U. (u mag ze niet tegenhouden) - I.E. zijn echter territoriaal georganiseerd! - potentieel prijsverschil -> parallelimport (uitzondering: namaak kan nog steeds aangevochten worden na circulatie) - I.E. laten toe om markten op te splitsen! maar dit kan dus niet volgens communautaire rechten - duur - beschermingsvoorwaarden Voorwerp: creatie van de geest grote economische waarde De bescherming van 1 creatie door meerdere I.E.R: - beginsel van de cumulatie - ALS je aan de beschermingsvoorwaarde voldoet, kan je met meerdere rechten beschermen - problematiek v.d. kosten - kost voor bescherming loopt snel op (betalen voor meerdere landen) -> uitzoeken wat financieel het meest voordelig is ### belangrijke verdragen: (oudste is van 1868) (*-*-* Zijn niet belangrijk volgens hem voor ons *-*-*) Doelstelling van verdragen: - ! Harmonisatie (rechten/beschermingsvoorwaarden moeten gelijk zijn in verschillende landen) - minimum niveau bescherming (geen 'pro-forma' rechten) - bescherming buitenlanders (kan een buitenlander een inbreuk in België aankaarten) - Afbouw reciprociteit - Centralisatie aanvraag WIPO/OMPI-verdrag: - Beheren internationale overeenkomsten - binnen V.N. functies WIPO/OMPI (175+ landen aangesloten): - harmonisatie IER nastreven - stimuleren sluiten overeenkomsten - registratie Europese aspecten van RIE: - nastreven harmonisatie - invoering gemeenschaps(communautaire) IE-rechten - invloed VWEU (vrij verkeer en mededingingsrecht) - Rechtspraak Hof van Justitie - (uitleg van vragen aan hof in Luxemburg voor interpretatie van eu-verplichte rechten & richtlijnen) ## Auteursrecht (wetboek economigsch recht boek XI :belangrijkste voor ons :wink: ) - automatisch toegekend (bvb. bij schrijven computerprogramma) - van creatie tot 70 jaar na overlijden - vermogensrechten (geld maken) - morele rechten (bvb. eisen vermelding naam) - subjectiviteit - beschermt heel veel (in principe bijna alles); is een vangnet =/= industriële eigendomsrechten: (verschillen zijn relatief geworden) - formaliteiten - duur (bvb 20 jaar voor octrooien) - toegekende rechten - meestal geen morele rechten (uitzondering bvb. octrooi: vermelding uitvinder X ) - beschermingsvoorwaarden (objectief <=> subjectief) - subjectief: rechter kan persoonlijk oordelen - objectief (bvb bescherming van octrooi): op basis van formele feiten - economische <=> culturele rol Europese richtlijnen (heel veel) Belangrijkste voor ons zijn: - Auteursrecht in de informatiemaatschappij (infoSoc) - Eerste richtlijn die auteursrecht toepast op digitale wereld - DSM-richtlijn (gemiste omzetting in België) - oplossing van problemen die ontbreken in de oude richtlijn - (bvb illegale content op YouTube) Verordeningen: - Grensoverschrijdende _portabiliteit_ van online inhoudsdiensten - bvb. Netflix op Erasmus blijft hierdoor Belgische aanbod - grensoverschrijdende uitwisseling tussen ... (visuele /lees- handicap) Door Hof van Justitie - leg richtlijnen uit met pre-judiciele vragen Wat beschermt het auteursrecht: 'werk van letterkunde of kunst' Infosoc richtlijn: 'werk' -> wat is een werk (vraag aan hof van Justitie) (heksenkaas (omg fking lekker)) - 'Werk' is een begrip dat autonoom en op eenvormige wijze moet worden uitgelegd Opdat er sprake is van een werk: Idee / gedachte / creatie met: - Nauwkeurige en objectieve uitdrukkingsvorm - Moet geen uitdrukkingsvorm zijn die permanent is (bvb optreden) - Er mag geen subjectiviteit zijn en dus hetzelfde voor verschillende personen (bvb. letterkunde, film, muziek...) (GEEN smaak, geur...) - originele uitdrukkingsvorm - originaliteit == een eigen intellectuele schepping van de auteur - Creatie is de uitdrukking van zijn persoonlijkheid, vrije creatieve keuzes gemaakt, persoonlijke stempel (analoog voor computerprogramma's) Hof van Cassatie - aan de basis ligt een aanwijsbare activiteit van de MENSELIJKE geest - vorm draagt stempel van de persoonlijkheid van de auteur Beschermt GEEN IDEEËN! Enkel de *uitdrukkingsvorm* daarvan Geen belang: - Artistieke, esthetische waarde - nieuwheid - lengte, omvang - genre, aard van het werk - voltooid zijn - strijdigheid met openbare orde en goede zeden - doel, bestemming - geleverde inspanning - intellectuele inspanning, deskundigheid uitzonderingen van bescherming: - stijl - officiële akten van de overheid - geen ruimte voor persoonlijke inbreng (probleem voor databanken) - uitsluitend technische bepaalde vormgeving Wie verkrijgt het auteursrecht: Basisregel: Auteur = fysiek persoon die het werkt maakt Werken in opdracht: uitvoerder heeft recht, niet de opdrachtgever Werken in uitvoering van arbeidsovereenkomst werkgever heeft niets, ligt bij de werknemer ANDERS VOOR SOFTWARE!!! software heeft overdracht (zie ook sectie Software) Werken met meerdere auteurs - deelbare werken (ieder een deel dat identificeerbaar is) - ondeelbare werken (moeilijk te zien wie wat deed) Verkrijgen van auteursrecht: - automatisch bij creatie - aantonen dat je de eerste bent -> deponeren bij notaris, idepot, auteursverenigingen - (uitweiding over geregistreerde huurcontracten) - copyright (UK, US) vs auteursrecht (BE, FR...): auteursrecht om persoon te beschermen, copyright voor het werk Vermogensrechten - reproductierecht - reproductierecht s.s. (geen reproductie zonder toestemming) - uitzondering voor electronische reproducties die puur technisch zijn - distributierecht - optreden tegen zonder toestemming verspreiden van beschermde werken (en gerelateerde zaken zoals reclame) - communaitaire uitputting (eigendomsoverdracht binnen E.E.R.) - _maar_ niet voor digitale bestanden die niet op een tastbare drager staan - bestemmingsrecht - auteur kan beslissen wat de bestemming is van een werk ("mag niet verkocht worden", "mag enkel in winkel X verkocht worden", maar niet "mag enkel in land X") - verhuur/uitleenrecht - verhuurrecht: het voor gebruik stellen voor een beperkte tijd (indirect) economisch of commercieel voordeel - uitleenrecht: het voor gebruik stellen voor een beperkte tijd zonder direct of indirect economisch of commercieel voordeel - adaptatierecht - nemen bescherme elementen & toevoegen eigen elementen - vertaalrecht - publiek mededelingsrecht - Publieke mededeling: beschikbaar maken van werk in *niet tastbare vorm* voor het publiek - wat is publiek? (niet geharmoniseerd) - publiek = 'daarwerkelijk openbaar & waarneembaar' - waarneembaar? zichtbaar en/of hoorbaar - openbaar? - toegangsprijs => sws publiek - kosteloos: familiekring (besloten karakter) of intieme band van familiale/sociale aard => niet publiek - wat is een mededeling: een autonome interventie door een gebruiker die met volledige kennis van de gevolgen toegang verschaft tot beschermde werken aan een publiek - 'publiek' niet aanwezig op plaats van oorsprong - Zonder deze interventie zou het publiek het werk niet kunnen waarnemen - ook interactieve doorgiften op aanvraag (on demand, ppv ...) - beschikbaarstellen van fysieke faciliteiten (e.g. tv, radio... verkopen/verhuren) is *geen* mededeling. - Winstoogmerk = geen noodzakelijke voorwaarde - opletten met dingen als "permission machine" want die doen rechtsmisbruik - Wat telt niet mee: - Aard lokaal - winstoogmerk - reclame - doel - middel ... - GEEN UITPUTTING - tentoonstellingsrecht - vergoedingsrechten Kenmerken vermogensrechten: - zonder formaliteit - duur: 70 jaar na overlijden, bij ondeelbaar werk met meerdere auteurs 70 na overlijden laatst gestorven auteur - bij onbekende auteur: 70 jaar na creatie - postume werken: 70 jaar na overlijden (tenzij het meer dan 70 jaar na overlijden is, dan is er 25 jaar bescherming voor de openbaarmaker) - vererfbaar - overdraagbaar/licentie - uitzonderingen: - EU richtlijn: - alle uitzonderingen staan in artikel 5, lidstaten mogen kiezen welke ze willen - verplichte uitzondering over electronische reproducties - kunnen gebruikt worden als verweermiddel - niet weg te contracteren - algemene uitzonderingen - citaatrecht - moet altijd gekaderd worden - moet bronvermelding hebben - tijdelijke/technische reproductie - moet wel echt tijdelijk zijn, caching van webpagina door ISP mag niet - informatief citaatrecht - bv bij verslaggeving - de panorama-exceptie - permanente beeldende/grafische/bouwkundige kunts op openbare plaatsen (e.g. foto op het strand met beelden) - beschermde werken op of in publiek toagankelijk plaatsen - als doel niet is het werk zelf weer te geven, maar het niet anders dan in beeld kan zijn, mag het (of zoiets) - reprografie - kopieren van papier naar papier (wordt betaald bij aankoop/gebruik printers enzo) - prive-kopie - toegepast door natuurlijke personen - voor privaat gebruik - zonder enig commercieel oogmerk - ALLEEN TOEPASBAAR OP LEGALE BRON! - forfaitaire betaling op dragers en apparaten (niet laptop, anders zou die _nog_ duurder worden) - parodie/karikatuur - nabootsing _mits_ duidelijke verschillen - aan humor doen/spot drijven - MAG NOOIT DISCRIMINEREND ZIJN! - reproductie door bibliotheken/musea/archieven - enkel met oog op behoud van cultureel/wetenschappelijk patrimonium (i.e. digitaliseren e.d. van verouderde werken) - mededeling door bibliotheken/musea/archieven - digitaliseren om parrallelistatie van gebruik mogelijk te maken - reproductie en publieke mededeling voor gehandicapten - reproductie van uitzendingen door ziekenhuizen/gevangenissen/instellingen - redevoeringen - uitzonderingen in onderwijscontext - citaatrecht - uitvoeringen in kader van schoolactiviteiten/examens - kopie voor onderwijs/wetenschappelijk onderzoek - mededeling voor onderwijs/wetenschappelijk onderzoek via gesloten netwerk (cfr Ufora) ### Morele rechten - Divulgatierecht - als auteur beslis je of werk wordt vrijgegeven - -> werken die niet vrijgegeven zijn, zijn niet voor beslag vatbaar (e.g. computerprogramma die niet vrijgegeven zijn mogen niet in beslag genomen worden, inclusief drager (bv laptop), rechten) - -> uitzonderingen niet van toepassing (citaat voor vrijgave mag niet) - eenmalig, vrijgegeven is vrijgegeven - recht op naamsvermeldingen (erkenning vaderschap) - naam moet vermeld worden (of gekozen pseudoniem) - optreden tegen valse naamtekening - wel geen misbruik (dus binnen het redelijke) - recht op integriteit - verzet tegen materiele wijzigingen - vernietigen: prive mag altijd, publiek afweging van belangen Kenmerken: - onvervreemdbaar - niet voor afstand vatbaar - gelden tov eenieder - gaan niet over door overlijden - erfgenamen moeten handelen zoals de auteur wilt (kan in testament verklaard worden) Auteurscontracten (contracten over vermogensrechten) - overdracht/licentie (verschil kennen) - algemeen: - contracten mogen in gelijk welke vorm **maar** vanaf 3500€ geldt enkel schriftelijk vorm als rechtsgeldig bewijs - aantal originelen == aantal partijen met een onderscheide belang (vermelden bij ieder origineel) - bij auteur: altijd met geschrift - overdracht van auteursrecht: altijd exhaustive lijst van expoitatiewijzen - bij onduidelijkheid: interpreteren in voordeel van auteur - vergoeding: per exploitatiewijze (mag ook 0€ zijn) - expoitatieplicht overeenkomstig eerlijke beroepsgebruiken - duur: per exploitatiewijze - geografische ruimte: per exploitatiewijze - toekomstige werken: vermeld genre, beperkte tijd! - toekomstige exploitatievormen: kunnen nu niet verleend worden - arbeidsovereenkomst: - bij software by default overdracht! - mag met algemene clausules gebruiken - toekomstige exploitatievormen mogelijk (uitdrukkelijk bepaald) - moet aandeel in de winst krijgen - duur en geo moeten niet vermeld worden - werken gemaakt in opdracht (bv. freelance/consulting): - als voldaan aan 4 voorwaarden (licentie/overdracht, uitdrukkelijk voorzien, activiteit opdrachtgever in reclamewereld of niet-cultureel, werk is bestemd voor activiteit opdrachtgever) mogen regels van arbeidsovereenkomst gebruikt worden ## Software Enkele specifieke regels, maar basis is hetzelfde als auteursrecht - computerprogramma's worden gelijkgesteld met werken van letterkunde (boeken enz) - by default: automatische overdracht bij arbeidsovereenkomst - reproductierecht/vertaal- en bewerkingsrecht: uitzondering voor rechtmatige gebruiker - licentie van onbeperkte duur is 'verkoop' -> communotaire uitputting - vaak licentie van bepaalde (lange: 60,70 jaar) duur - decompilen mag enkel om uw eigen programma compatibel te maken ## Databanken Databank is een ruim begrip (6 voorwaarden) - Verzamelijk (aantal maakt niet uit) - Verzamelde elementen mogen eender wat zijn, ook beschermde werken - Verzamelde elementen moeten zelfstandig zijn, moeten gescheiden kunnen worden zonder aantasting van waarde, dus bv deel van boek niet. - Verzamelde elementen moeten systematisch/methodisch geordend zijn (i.e. doordacht ordeningssysteem of logische structuur) - Verzamelde elementen moeten toegankelijk zijn, via elektronische middel of anderzins. - Verzamelde elementen moeten individueel toegankelijk zijn. Voorbeelden: telefoongids, tv gids, catalogi, encyclopedie, bibliografie Bescherming sui generis op databanken die een substantiele investering vereisten - investering (geld, tijd, moeite, energie, technische middelen) in verkrijging, controle of presentatie van inhoud - substatiele investering (kwantitatief/kwalitatief), geldt niet voor computerprogramma's Rechthebbende: producent, gemaakt in opdracht: uitvoerder (grootste deel zelf gemaakt) Scope van dit recht: EU burgers, verblijvers, ondernemingen opgericht ofzo, basically sterke link. Rechten: - opvraging: overbrenging op andere dragers - hergebruik: publiek ter beschikking stellen van substantieel deel Dit recht is roerend, vererfbaar en mogelijk tot overdracht/licentie Kan niet optreden tegen niet-substantiele opvraging/hergebruik, communautaire uitputting (geen uitputting voor digitale versies) Rechten van gebruiker: - niet substantieel deel opvragen/hergebruiken Plichten van gebruiker: - geen handelingen die in strijd zijn met normale expoitatie - rekening houden met auteursrecht van onderdelen Duur: start na voltooiing, eind 15 jaar na 1 januari van jaar na voltooiing + nog 15 jaar na openbaarmaking in die 15 jaar (volgens zelfde regeling) + nog 15 jaar na iedere substantiele investering ** einde sui generis ** Auteursrechterlijke bescherming: gelijkaardig aan auteursrecht zelf - bescherming van de vorm - rechthebbende: maker (werknemer / persoon in opdracht) - werkgever krijgt rechten analoog aan software, behalve voor niet-culturele Bovenstaande regels voor auteursrecht kunnen mits overeenkomst aangepast worden (bvb. contract werknemer ~ werkgever) HIJ VRAAGT: WAAR ZITTEN DE RECHTEN!!! Uitzonderingen: - hij gaat niks vragen over reprografie bij DB - wijst wel op uitzondering 3: reproductie in kader van openbare veiligheid/gerechtelijke procedure - andere: niet kennen - uitzonderingen in onderwijs: kopie, mededeling, citaat maar telkens mits bronvermelding! ## Octrooirecht Patent is Engelse term voor octrooi (dus gebruik het Nederlands) Altijd over een technische oplossing voor een technisch probleem, door technische mensen Duur: 20 jaar, niet hernieuwbaar ### Octrooibeleid in ondernemingen: - Octrooieren of geheimhouden? - elementen die een rol spelen: kosten, openbaarmaking uitvinding (en mogelijkse afleiding van product daardoor), vereiste infrastructuur (namaakbaarheid), levensduur (duurt lang voor octrooi er is), inkomstvorm (product of licentie) - in het geval van geen van beide: openbaarmaken (openbare zaken kunnen nooit geoctrooieerd worden (zie Geldigheidsvoorwaarden)) - in het geval van octrooi, stategie van waar wel en waar niet (extra landen is extra kostprijs) ### Beschermingsmogelijkheden: - Belgisch octrooi - Europees octrooi (continent, niet enkel EU) - Europees octrooi met eenheidswerking (in de toekomst, wel enkel EU) ### Bronnen van octrooirecht: - Nationaal (in wetboek economisch recht) - Europees (richtlijn biotech) - Internationaal (wereldwijde harmonisatie dmv) - octrooien zijn onafhankelijk, dus als je er hebt in meerdere landen en één wordt nietig verklaard, zijn de anderen nog geldig ### Wat is een octrooi - tijdelijk en exclusief recht verleerd door overheid om monopolie te hebben (dus verbodsrecht) ### Geldigheidsvoorwaarden Voldoen aan alle 4 - uitvinding - niet vast gedefinieerd, wel omschreven als "technische oplossing voor technisch probleem" - aantal uitgesloten zaken: ontdekkingen, algoritmes, esthetische vormgevingen, computerprogramma's (😞) ENKEL van toepassing as het gaat over de zaak an sich, als deel van groter geheel - verdere uitgesloten zaken: uitvindingen waarvan de commerciele exploitatie strijding zou zijn met de openbare orde of met de goede zeden - uitvinding moet **nieuw** zijn - vergelijkend met de 'huidige stand van de techniek' (alle openbaar toegankelijke zaken _voor_ datum aanvraag, inclusief reeds aangevraagde geheime octrooien) (alle openbaar toegankelijke zaken _voor_ datum aanvraag, inclusief reeds aangevraagde geheime octrooien - berust op uitvinderswerkzaamheid - mag niet voor een deskundige (die geen toegang heeft tot geheime aanvragen) op een voor de handliggende wijze voortvloeien uit de huidige stand van de techniek - toepasbaar op het gebied van nijverheid - moet toe te passen of te maken kunnen zijn ### Extra's (geen idee waar dit moet dus ik plak het hier) - als bekendmaking gebeurt na breken van NDA, dan heb je nog 6 maanden om het octrooi aan te vragen - voorrangsregel - first come, only served - binnen 12 maanden octrooi aanvragen in andere landen alsof het op de originele datum gebeurde (i.e. goed voor voorrang en stand van techniek vast te leggen) ### Farmaceutische producten Iedere therepeutische indicatie kan opnieuw beschermd worden via octrooi ### Het bekomen van een Belgisch octrooi Vrij ez, onderzoeken naar beschermingsvoorwaarden gebeuren, maar zijn niet bindend en dus iedereen kan voor gelijk wat een octrooi krijgen in Belgie   ### Wie heeft rechten op een octrooi Zelfstandige uitvinder: - zelf octrooieren - uitvinding verkopen en laten octrooieren door de ander (doe NDA in onderhandeling) Werknemer: - kan in arbeidsovereenkomst geregeld worden - in geval van geen vermelding in arbeidsovereenkomst - dienstuitvinding (binnen arbeidsovereenkomst) -> werkgever - vrije uitvindingen (vrije tijd) -> werknemer - afhankelijke uitvindingen (niet binnen arbeidsovereenkomst, wel binnen context van bedrijf) -> werknemer (maar mag niet concureren met werkgever) - wordt sowieso vermeld (tenzij uitdrukkelijk verzoek voor het tegendeel) op octrooi Wat bij onrechte aanvragen (i.e. werknemer vraagt octrooi aan waar werkgever het eigenlijk moet doen) - 2 jaar na verlening kan opeising gebeuren - bij kwadertrouw is er geen tijdsbeperking ### Rechten van een octrooihouder - octrooi is tijdelijk en uitsluitend recht op monopolie - kan slechts optreden na verlening, maar kan wel retroactief vergoeding vragen vanaf aanvraagdatum - 3 opties - voortbrengsel - werkwijze - voortbrengsel dat direct volgens ^ werkwijze tot stand komen ### De uitzonderingen op de rechten - enkel optreden tegen commerciele handelingen - dus niet prive - en niet wetenschappelijk - communautaire uitputting - recht van voorgebruik - kan gebruik maken van geoctrooieerd werk als je het al gebruikte voor aanvraagdatum, ook na verlening - bewijs via onderzoeksboeken ### De plichten van een octrooihouder - belastingen betalen (stijgt ieder jaar) - expoitatieplicht (met als sanctie een dwanglicentie) (details niet weten) ### De duur - 20 jaar naar indiening van aanvraag, niet verlengbaar - voor farma mogelijks +5 ("maar ja, jullie zitten niet de geneesmiddelensector") ### Overdracht en licentie - moet schriftelijk en moet medegedeeld worden aan Dienst Intellectueel Eigendom (overdracht is exclusief, licentie niet) ### Einde van het octrooirecht - verval - na duurtijd - niet betalen instandshoudingtaksen - afstand nemen van octrooi ( mogelijks gedeeltelijk) - Herroeping ('mocht nooit bestaan') -> terugwerkende kracht tot datum van indiening - nietigheid (aanvraag bij rechter) - niet voldoen aan voorwaarden - beschrijving onduidelijk - onderwerp niet gedekt door octrooi - octrooihouder niet gerechtigd tot verkrijgen van octrooi ### Internationale aspecten Opties: - in ieder land een nationaal octrooi vragen (duuuuuur) - PCT (Patent Cooperation treaty) = verdrag van Washington (1970) - centralisatie van aanvraag, laat toe één internationale aanvraag te doen - alle landen aanduiden in aanvraag - WIPO/OMPI stuurt naar ieder land gegevens voor nationale octrooiverlening - alle nationale octrooien zijn onafhankelijk - EOV (Europees octrooiverdrag) = Verdrag van Munchen (1973) - centrale aanvraag én verlening - beroep bij EOB zelf is mogelijk - bij verlening eisen alle landen een vertaling - keuze landen die lid zijn van Europese octrooiorganisatie - 9 maand 'oppositieperiode' na aanvraag - onderhevig aan nationale octrooiwetgeving in de verleende landen - Europees octrooi met eenheidswerking (vanaf 2023™) - enkel als alle landen (van de EU, behalve Spanje en Kroatie) aangeduid zijn - geen extra vertaling nodig naast de 3 talen (FR, DE, EN) - één wetgeving The end?