---
tags: makale
---

# Perseverance Rover aracı Mars'ta neler yapacak?

Few worlds have garnered as much attention as Mars. And though astronomers have mapped the planet’s surface from afar for hundreds of years, it wasn’t until the last half-century that we sent robotic scouts to physically explore and capture close-up views of the rusty world

> ==Şüphesiz hiçbir gezegen Mars kadar insanların dikkatini çekmiyor. Astronomlar yüzyıllardır Mars'ın haritasını çıkarıyorlar. Bu paslı gezegene daha yakından bakmak ve fiziksel olarak onu keşfetmek için son 50 senedir robotik araçlar gönderiyoruz.==

In recent decades, scientists have seen dust devils meandering along Mars’ barren surface. They’ve uncovered reservoirs of water ice trapped at its poles and buried just below the ground. And they’ve found evidence that liquid water once existed on the now-arid planet, likely forming lakes and other bodies of water well suited for preserving ancient life — that is, if life ever existed there.

> ==Son bir kaç on yılda, bilim insanları Mars'ın çorak yüzeyinde dolanan kum fırtınaları olduğunu gördüler. Kutuplarda ve yerin altında donmuş su buzulları olduğunu buldular. Ve bugün çorak olan bu gezegende, bir zamanlar sıvı suyun bulunduğu göllerin ve antik bir yaşamı barındırabilecek su kütlelerinin bulunduğuna dair kanıtlar elde ettiler.==

Now, it seems that every time scientists make a new discovery about Mars, the conversation shifts to: “When are we going to go there and see for ourselves?” With this upcoming Mars mission, scientists are finally taking the first steps toward humanity exploring the Red Planet in person.

> ==Bugün, bilim insanları Mars hakkında yeni bir keşif yaptığı zaman, akıllara tek bir soru geliyor: "Oraya ne zaman gidecek ve kendi gözümüzle görebileceğiz?" Önümüzdeki bu Mars misyonunda, bilim insanları nihayet insanlığın bizzat kızıl gezegeni keşfetmesi için ilk adımları atacaklar.==

### Perseverance at a glance
> ==Perseverance'a bakış==

Planned for launch between July 17 and August 5, the Perseverance rover will embark on a roughly seven-month journey to Mars, arriving February 18, 2021. And once engineers confirm it’s landed safe and sound, the rover will set to work achieving its four main objectives.

> ==17 Temmuz 2020 ve 5 Ağustos 2020 tarihleri arasında gerçekleşmesi planlanan kalkış esnasında Perseverance aracı Mars'a doğru 7 ay sürecek bir yolculuğa çıkmış olacak ve 18 Şubat 2021'de Mars'a inişini gerçekleştirecek. Mühendisler inişin güvenli bir şekilde gerçekleştiğini teyit ettiklerinde, araç 4 temel hedefine ulaşabilmek için çalışır vaziyete getirilecek.==

There’s plenty of overlap between this mission’s goals and those of previous rovers, but Perseverance still has a unique agenda. Namely, the rover will seek signs of past life by searching for previously habitable sites; search those sites for evidence of ancient microbes by studying rocks known to preserve life; collect and store rock cores for a future sample return mission; and help scientists prepare for the hurdles human explorers will face on Mars, partly by testing a method for pulling oxygen out of thin air.

> ==Bu görevin hedefleri, önceki gezgin araçlarının hedefleriyle kıyaslandığında bazı **benzerlikler** var fakat Perseverance'ın hala benzersiz bir **gündemi** var. Araç daha önce yaşanabilir olan alanları arayarak geçmişteki yaşamın izlerini bulmaya çalışacak; bu alanlarda yaşam barındırdığı düşünülen kayaları inceleyerek ilkel mikroplara dair kanıtlar arayacak; gelecekte gerçekleşecek bir dönüş misyonu için numune olarak kaya parçaları toplayacak ve saklayacak ve insanların Mars yüzeyinde ne gibi sorunlarla yüzleşebileceğini anlamamıza yardımcı olacak.==

But first, Perseverance must get to the Red Planet.

> ==Fakat öncelikle Perseverance kızıl gezegene ulaşmalı.==

### A Landing to remember
> ==Hatırlamak==

Perseverance shares a lot with the Curiosity rover, and that’s because it uses the same basic design. That’s not due to laziness; it’s part of the plan. For Perseverance, NASA is using what they call a “heritage approach,” borrowing what worked from Curiosity.

> ==Perseverance, Curosity gezginiyle pek çok benzerliği paylaşıyor, aslında bunun sebebi aynı temel tasarıma sahip olmaları. Bunun sebebi mühendisler yeni bir tasarımla uğraşmak istemedikleri için değil, bu planın bir parçası. NASA, Perseverance için "miras yaklaşımı" dedikleri bir yöntemi kullanıyorlar ve Curiosity'nin özelliklerini ödünç alıyorlar.==

“Perseverance is something like 90 percent spare parts from Curiosity,” says Jim Bell, principal investigator for Perseverance’s Mastcam-Z instrument. “That’s how they got the mission approved, because they could save an enormous amount of money by using those spare parts.”

> ==Perseverance'ın Mastcam-Z cihazının baş araştırmacısı Jim Bell şöyle diyor:==
> > ==Perseverance neredeyse %90'ı Curiosity'nin yedek parçalarından oluşuyor. Misyonun kabul edilmesinin en büyük sebebi bu, çünkü bu yedek parçalar kullanılarak muazzam para tasarrafu sağlanabildi.==

Like Curiosity, Perseverance’s landing system relies on a parachute, a descent vehicle, and a nerve-wracking sky crane maneuver that lowers the rover to the ground like Tom Cruise dropping from the ceiling in Mission: Impossible. But Perseverance also has a few new techniques that will further refine its ability to safely land at its intended dedestination: Jezero Crater.

> ==Curiosity'de olduğu gibi Perseverance'ın iniş sistemleri de bir paraşüte, bir iniş aracına ve gezgini yere yavaş bir şekilde konduracak sinir bozucu bir gökyüzü vincine dayanıyor. **[...]**==

[sky crane maneuver görsel]

Because rovers crawl, not zip, along the martian surface, if Perseverance misses its target, it could take weeks, months, or even a year to travel there, costing valuable mission time. To help avoid such a long commute, Perseverance’s landing suite implements a Range Trigger strategy, which autonomously chooses when to deploy the craft’s parachute. Previously, parachutes were triggered as early as possible to ensure rovers didn’t smash into the ground. But using Range Trigger, if onboard instruments determine Perseverance will overshoot its landing site, it will deploy its parachute early. If the craft will fall short, it will hold off.
> ==Çünkü gezgin araçlar Mars yüzeyinde yavaşça ilerlerler, eğer Perseverance hedefini kaçırırsa, hedefine varması misyonun haftalar, aylar, hatta yıllarca gecikmesine sebep olabilir. Böyle bir mesafenin oluşmaması için, Perseverance'ın iniş takımları "Menzil Tetikleyici" denilen bir strateji uygular ve aracın paraşütlerinin ne zaman açılacağını otomatik belirler. **[...]**==

Next, a new technique called Terrain-Relative Navigation will further refine Perseverance’s trajectory, ensuring it lands in a perfectly safe spot. During descent, the rover will take pictures of the surface and compare them with an orbiter-created map stored onboard. This way, the rover can determine if it’s approaching dangerous terrain, like steep slopes or large boulders, and divert to a hazard-free spot if necessary.

> ==Daha sonra Arazi-Göreli Gezinme denilen yeni bir teknik Perseverance'ın rotasını daha da hassaslaştıracak, tamamen güvenli bir noktaya inmesini sağlayacaktır. Alçalma esnasında, gezgin yüzeyin fotoğraflarını çekecek ve hafızasında kayıtlı uydu görüntüleriyle karşılaştıracak. Böylece gezgin büyük kayalıklar veya dik yamaçlar gibi tehlikeli arazilere yaklaşıp yaklaşmadığına karar verecek ve eğer gerekirse tehlikeli olmayan bir bölgeye doğru yolunu değiştirecek.==

Finally, as an added bonus, the descending spacecraft will record video of the parachute’s deployment, as well as audio of the rover screaming through Mars’ atmosphere, capturing sounds such as whipping winds and firing engines. By later syncing this video and audio, for the first time, we’ll see and hear exactly what a rover goes through during the infamous “seven minutes of terror” — when it slows from about 13,000 mph (21,000 km/h) to a complete stop before beaming what feels like a painfully slow OK signal back to Earth.

> ==Ve nihayet, bir süpriz olarak, uzay aracı iniş esnasında paraşütünün açılışının video ve ses kaydını alacak, elbette ses kaydında rüzgâr ve motor gürültüsünden başka bir şey duyulmayacak. Bu video ve ses birleştirildiğinde, saatte 21 bin kilometre hızla başlayıp yumuşak bir inişle biten o *7 dakikalık dehşet anı* boyunca bir aracın başından tam olarak neler geçtiğini ilk defa görecek ve duyacağız.==

### Jezero Crater: Exploring an ancient lake
> Jezero Krateri Antik bir gölü keşfetmek

Mission scientists selected Perseverance’s landing site, Jezero Crater, after whittling down about 60 initial options considered to be “astrobiologically relevant.” At 30 miles (49 kilometers) wide, Jezero Crater is an ancient lake and delta system located at the western edge of a giant impact basin called Isidis Planitia, just north of Mars’ equator. Within Jezero, researchers have identified many appealing sites packed with minerals like clays, carbonates, and hydrated silica, which are of great interest due to their potential to preserve signatures of past life.

> ==Görev üzerinde çalışan bilim insanları, astrobiyolojik olarak uygun olduğu düşünülen 60 farklı konumundan elemeler yaparak Jezero Krateri'ni seçtiler. 49 kilometre genişliğe sahip Jezero Krateri, Mars ekvatorunun kuzeyinde, Isidis Planitia adında dev bir havzanın batı kenarında bulunan eski bir göl ve delta sistemidir. Jezore Krateri'nin içinde araştırmacılar kil, karbonat ve ==sönmüş silis== gibi geçmişteki bir yaşamın izlerini barındırma ihtimali bulunan minerallerle dolu pek çok ilgi çekici alanlar keşfettiler.==

[Isidis Planitia görsel]

“One of the fantastic and fairly unique things about Jezero is not just that it was a crater lake, but that on the [northeast side] of that crater, there’s an outlet channel,” says deputy project scientist Ken Williford. This makes Jezero what scientists call an open system. “There’s water flowing in one side and out the other side, and so it would have been a dynamic system that survived for some significant amount of time. And in that sense, it would have been a fairly stable, habitable environment,” says Williford.

> ==Projenin araştırmacılarından Ken Williford şöyle diyor:==
> > ==Jezero ile ilgili en muhteşem şeylerden birisi yalnızca sıradan bir krater gölü olması değil, aynı zamanda kraterin kuzey-doğu bölgesinde bir çıkış yolunun bulunmasıydı. Buna açık sistem diyoruz. Bir taraftan kratere giren ve öbür taraftan çıkan bir su akışı var ve bu önemli bir süre boyunca ayakta kalan dinamik bir sistem oluşturabilir. Ve bu bakımdan oldukça kararlı yaşanabilir bir ortama sahip olabilir.==

> Jezero Krateri

If certain minerals like carbonates were crystallizing at the same time that liquid water existed near the edges of Jezero Crater, Williford says, that’s the perfect situation for forming microbial mats. “Think pond scum at the edge of a pond or a lake,” he says. “Those carbonates can entomb that pond scum — these microbial mats — and form a kind of rock that we call a stromatolite, which really just means a layered rock. But often stromatolites are fossilized microbial mats.

“Another big one is the rocks at the bottom of the delta,” Williford adds. “That stuff that we find preserved right at the bottom of that beautiful delta in Jezero — that mud — is really fantastic at concentrating and preserving organic matter. And it often does that in a way that’s homogenized and jumbled up. It doesn’t necessarily preserve those beautiful fossilized structures that you might find at the edge of the lake. But most of the rocks on Earth that are the richest in organic matter are rocks that were formed in a muddy environment.”

> ==Eğer karbonat gibi belirli mineraller, Jezero Krateri'nin kenarlarında var olan sıvı su ile aynı zamanda kristalize olduysa, bu mikrobiyal bir örtünün oluşması için mükemmel bir durum olurdu. Williford şöyle diyor:==
> > ==Gölet ya da bir göl kenarındaki göl pisliğini düşünün. Bu karbonatlar bu göl pisliği içine gömülebilir ve bizim stromatolit dediğimiz bir tür katmanlı kaya parçasına dönüşebilir. Fakat çoğu stromatolit fosilleşmiş mikrobiyal örtüdürler.==
> > ==Bir diğer büyük şey, deltanın altındaki kayalardır. Jezero'da, güzel bir deltanın hemen altında korunmuş olarak bulduğumuz çamur organik maddelerin toplanması ve korunması için muhteşemdir. **Ve sıklıkla bu homojenize ve karıştırılmış bir şekilde oluyor.** Gölün kenarında muhtemelen bulacağınız o güzel fosilleşmiş yapıları barındırması şart değil. Fakat Dünya üzerinde organik madde açısından en zengin olan kayaların pek çoğu, çamurlu bir ortamda oluşmuş kayalardır.==

Although Jezero has long been on scientists’ lists of intriguing Mars sites, previous missions have deemed it too challenging to safely land there. However, with Perseverance’s improved entry, descent, and landing technology, the titillating lake and delta system are now well within the rover’s reach.
> ==Jezero Krateri, uzun zamandır bilim insanlarının ilgisini çeken Mars bölgelerinden biri. Önceki görevlerde güvenli bir iniş için oldukça zorlayıcı olduğu düşünülüyordu. Ancak Perseverance'ın geliştirilen iniş takımları ve teknolojisi sayesinde, bu heyecan verici göl ve delta sistemi artık gezginin iniş yapabileceği alanlardan biri.==

### A toolbelt meant for seeking biosignatures
> Yaşam izleri arayan bir alet çantası

Perseverance is far from the first robotic explorer to assess Mars’ habitability or hunt for martian life. In 1975, NASA’s Viking program sent a pair of probes — each consisting of an orbiter and a lander — to Mars. After those landers touched down, they began carrying out experiments designed to detect active life.

> ==Perseverance aracı, Mars'ın yaşam için elverişliğini ölçen ve Marslı bir yaşamı arayan ilk robotik kaşif değil. 1957 yılında NASA, Viking görevleri altında Mars'ın yörüngesine ve yüzeyine bir çift uzay aracı gönderdi. Bu araçlar konumlarına ulaştıktan sonra, aktif bir yaşamı tespit etmek için tasarlanmış deneyler yapmaya başladılar.==

“A very important distinction between Perseverance and Viking is that we are seeking the signs of ancient life, whereas Viking was seeking signs of what we call extant life — life that currently exists on Mars,” says Ken Williford, deputy project scientist for the Perseverance mission.

> Ken Williford şöyle diyor:
> > ==Perseverance görevini Viking görevinden ayıran en önemli fark, Viking görevinde Mars'ta hala var olan bir yaşamın işaretleri aranmışken, Perseverance görevinde antik bir yaşamın izleri sürülecek.==

To identify the subtle markers of past life, also known as biosignatures, Williford says Perseverance will employ two main types of tools: remote-sensing instruments and contact instruments.

> ==Perseverance, geçmiş yaşamın bu izlerini (biyoimzalarını) sürerken başlıca iki tip araç kullanacak: uzaktan-algılama ve iletişim cihazları.==

One vital remote-sensing instrument is the Mastcam-Z imaging system. As the rover chugs along the martian surface, it will rely on Mastcam-Z to both safely navigate and spot potentially biosignature-harboring rocks.

> ==En önemli uzaktan algılama cihazlarından biri Mastcam-Z görüntüleme sistemi. Gezgin Mars yüzeyine iniş yaparken, güvenli bir şekilde yönlendirme yaparak, potansiyel biyo-imza barındıran kayalıkları tespit etmesi Mastcam-Z cihazına bağlı.==

==Mastcam-Z cihazının fotoğrafı==

Located on the rover’s mast, Mastcam-Z stands about 6.5 feet (2 meters) above the martian surface, allowing it to get 360-degree views of the landscape with its two stereoscopic, zoomable eyes. Mastcam-Z is equipped with a range of filters, providing true-color vision that stretches a bit into the infrared and ultraviolet realms. This makes Mastcam-Z particularly sensitive to rocks containing water or hydrogen because, according to Bell, “different kinds of rocks and minerals reflect light differently in those wavelengths.”

> ==Gezgin'in gövdesinin üstünde yer alan Mastcam-Z yüzeyden 2 metre yukarıda duruyor ve iki stereoskopik gözü (dürbüne benzer) 360 derecelik bir görüş açısına izin veriyor. Mastcam-Z, kızılötesi ve ultaviyole ışık aralığına uzanan gerçek renk görüşünü sağlayan bir filtre aralığı ile donatıldı. Bu Mastcam-Z'yi özellikle hidrojen ve su içeren kayalıklar konusunda hassas yapıyor. Bell bu konuda "farklı tipteki kayalar ve mineraller ışığı farklı dalga boylarında yansıtıyor" diyor.==

Mastcam-Z also has the ability to take high-definition video. From an engineering perspective, Bell says, the video can be used to confirm the rover’s intricate tools, like its drill and sample system, are working properly. “And the second reason? It’s just damn fun,” Bell says. “We think we’re going to try to take videos while we’re driving,” he adds. “And the microphones on the rover will be recording at the same time, so we can merge our video with the audio.”

> ==Mastcam-Z ayrıca yüksek çözünürlük video kaydı yapabiliyor. Bell bir mühendis olarak videonun gezginin matkap ve numune sistemi gibi karmaşık araçlarının doğru çalışıp çalıştığını kontrol etmek için kullanılabileceğini söylüyor. Ve ekliyor:==
> > == Video kaydının ikinci bir sebebi? Eğlence olsun işte. Gezgini sürerken video kaydı alabileceğimizi düşünüyorum. Aynı zamanda gezginin üstündeki mikrofonlar ses kaydı da yapacak ve sonra video ile sesi birleştireceğiz.==

Sharing the high perch with Mastcam-Z is Perseverance’s SuperCam instrument. According to Principal Investigator Roger Wiens, “SuperCam is kind of the eyes and ears and nose, if you will, of the [Perseverance] rover.” Although Mastcam-Z might be the first to identify promising sites, Wiens says SuperCam will serve as sort of an advance guard that will remotely characterize the chemistry, mineralogy, and physical properties of rock outcroppings.

> ==Mastcam-Z cihazının bulunduğu **yerde** SuperCam adında bir cihaz da bulunuyor. Baş araştırmacı Roger Wiens'e göre, "SuperCam gezginin bir tür gözü kulağı". Buna rağmen araştırılacak olan bölgeleri ilk Mastcam-Z tespit edecek. Wiens, SuperCam'ın kaya parçalarının fiziksel, kimyasal ve mineral özelliklerini sınıflandıran bir çeşit yardımcı olarak çalışacağını söylüyor.==

SuperCam relies on a range of spectroscopic techniques to investigate targets from a distance. One such technique is called visible and infrared reflectance spectroscopy. This method is exceptionally powerful, Wiens says, because it’s a passive technique that only uses sunlight to distinguish between clays, carbonates, sulfates, silicates, phosphates, and other minerals from a great distance. “Really, it can go as far as you can see,” he says, “and so when visibility is good on Mars, then it could be kilometers.”

> ==Supercam, hedeflerini belli bir uzaklıktan araştırması, bir dizi spektroskopik yönteme dayanır. Bunlardan biri görünebilir ve kızılötesi yansıtırlık (reflektans) spektroskopisidir. Wiens bu yöntemin son derece güçlü olduğunu söylüyor, çünkü bu pasif yöntemde uzak bir mesafeden çamuru, karbonatı, sülfatı, silikatı, fosfatı ve diğer mineralleri ayırt etmek için güneş ışığını kullanılıyor. "Gerçekten, sizin görebileceğiniz kadar ileri gidebilir ve Mars'ta görüş oldukça açıktır, belki kilometrelerce görebilir"==

SuperCam also will utilize a technique called Laser-Induced Breakdown Spectroscopy (LIBS), which uses a 1,064-nanometer laser to study targets as small as a pencil point from up to about 23 feet (7 m) away. The basic idea of LIBS is that “you just need to blast the rock, and then you need to see the color spectrum of the material that you just blasted,” says Wiens. The first few laser shots — each powerful enough to light about a million lightbulbs but lasting just 4 billionths of a second — create a tiny shock wave that removes any dust from the rock’s surface, he says, providing a clear view of the target. After removing dust, additional shots vaporize pieces of rock, creating a plasma. By analyzing the specific colors of light present in this plasma, SuperCam can get an idea of what the rock is made of.

> ==SuperCam yaklaşık 7 metre uzaklıktan bir kalem ucu büyüklüğündeki hedefleri incelemek için 1.064 nanometrelik bir laserin kullanıldığı **Laser-Induced Breakdown Spectroscopy (LIBS)** adı verilen bir teknik kullanacak. Wiens LIBS'ın temel işlevini "kayaları parçalamanız ve sonra parçaladığınız materyalin renk spektrumuna bakmanız gerekir" diyerek tanımlıyor. İlk birkaç laser atışında kayanın yüzeyindeki tozları temizlemek ve hedefi daha iyi görebilmek için küçük şok dalgaları oluşturulur; bu atışların her biri yaklaşık bir milyon ampulü yakabilecek kadar güçlüdür fakat süre olarak sadece saniyenin 4 milyarda biri kadar uzun sürer. Tozları temizledikten sonra, ek atışlar kayanın parçalarını buharlaştırır ve bir plasma oluşturur. SuperCam bu plasmanın ışığındaki belirli renkleri analiz ederek kayanın neyden oluştuğu konusunda bir fikir elde eder.==

Once Mastcam-Z and SuperCam identify a promising target, the rover will trundle over to the target to take a closer look with two contact tools mounted to its robotic arm: the Planetary Instrument for X-ray Lithochemistry (PIXL) and the Scanning Habitable Environments with Raman & Luminescence for Organics & Chemicals (SHERLOC).

> ==Mastcam-Z ve Supercam umut vaadeden bir hedef belirlediklerinde, gezgin hedefine yanına gidecek ve daha yakından bakmak için robotik kolunda bulunan iki iletişim aracını kullanacak: **the Planetary Instrument for X-ray Lithochemistry** ve **the Scanning Habitable Environments with Raman & Luminescence for Organics & Chemicals (SHERLOC)**.==

Before PIXL and SHERLOC begin collecting data up close, the rover will use an abrading drill bit to flatten a small, circular spot on a target rock about 1.5 inches (4 centimeters) wide, Williford said in a presentation at the Jet Propulsion Laboratory. It’s almost like preparing a slide for analysis with a microscope. But because this creates a lot of dust, the rover’s turret also includes the Gaseous Dust Removal Tool, which shoots puffs of ultra-pure nitrogen that will help clear away any debris generated during the abrading process. After that, the site’s ready for up-close inspection with PIXL and SHERLOC.

> ==JPL'in bir sunumunda Williford, PIXL ve SHERLOC yakından veri toplamadan önce, gezginin yaklaşık 4 cm (1,5 inç) genişliğindeki bir hedef kayanın üzerinde küçük, dairesel bir noktayı düzleştirmek için aşındırıcı bir matkap ucu kullanacağını söylüyor. Bu mikroskopla analiz etmek için bir **slayt** hazırlamaya oldukça benzer. Fakat bu etrafta toz oluşturur, neyseki gezginin taretinde aşındırma işlemi sırasında oluşan tozu temizlemek için saf nitrojen üfleyen Gazlı Toz Giderme Aracı bulunur. Temizleme işlemi bittikten sonra alan PIXL ve SHERLOC'ın yakından incelemesi için hazırdır.==

The PIXL instrument has an X-ray fluorescence spectrometer that reveals the specific elements embedded within a rock. “X-ray fluorescence is a technique that is considered to be the gold standard of measuring the elemental chemistry of rocks,” says Abigail Allwood, principal investigator of PIXL. “But having said that, it’s usually done in bulk.”

> ==PIXL aracı bir kayanın içindeki belirli elementleri açığa çıkaran bir X-ray floresan spektrometresine sahiptir. PIXL aracının baş araştırmacısı Abigail Allwood şöyle diyor:==
> > ==X-ray floresanı kayaların temel kimyasını ölçmek için en iyi standart olarak kabul edilir. Gelgelelim, bu genelde yığın olarak yapılır.==

In bulk analysis, like Curiosity does with its Alpha Particle X-Ray Spectrometer, “you take rock, powder it up, and take an average measurement of the entire sample,” Allwood says. PIXL instead uses an X-ray beam about as wide as a human hair to scan an area roughly the size of a postage stamp. This allows researchers to create a highly detailed map of the entire target area, showing where more than 25 elements conducive to life are concentrated, down to levels in the tens-of-parts-per-million range.

> ==Yığın analizinde, Curiosity'nin Alpha Parçacık X-Ray Spektrometresi'ni örnek gösteriyor:==
> > ==Bir kaya alırsınız, toz haline getirirsiniz ve tüm örneğin ortalama bir ölçümünü alırsınız==
> ==PIXL bunun yerine bir posta pulu büyüklüğündeki bir alanı taramak için bir insan saçı genişliğinde X-ışını gönderir. Bu araştırmalacılara hedef alanın tamamının çok detaylı bir haritasını oluşturmalarına imkan sağlar. Bu haritada konsantre bir yaşama sebep olabilecek 25'ten fazla elementi, milyon başına onlarca parça aralığındaki bir seviyede gösterir.==

Sharing Perseverance’s turret is SHERLOC, a laser-based tool that likewise scans rocks, but uses an ultraviolet beam about as wide as PIXL’s X-ray beam. Unlike PIXL, SHERLOC charts the molecular composition of rocks using multiple spectroscopic methods. This allows researchers to map the specific locations of minerals and organic matter that are commonly associated with life.

> ==Perseverance'ın taretinde, aynı yöntemle kayaları tarayan fakat PIXL'ın X-ray ışınaları kadar genişlikte ultraviyole ışınlar kullanan SHERLOC adında lazer tabanlı bir araç da bulunur. PIXL aracından farklı olarak SHERLOC, birden fazla spektroskopik yöntem kullanarak kayaların moleküler bileşimlerini çizer. Bu da araştırmacılara yaşam ile ilişkili olan minerallerin ve organik materyallerin belirli konumlarını haritalandırmalarına izin verir.==

“We are very sensitive to any minerals or mineralogy or chemistry that was done in an aqueous environment,” says Luther Beegle, principal investigator of SHERLOC. “So a lot of the stuff we talk about looking at — phyllosilicates, clays, gypsum, things like that — are all associated with liquid water.” Because scientists understand how these minerals are formed, he says, SHERLOC can help researchers rewind the clock to better understand what the varied environments within Jezero Crater were like billions of years ago.

> ==SHERLOC aracının baş araştırmacısı Luther Beegle şöyle diyor:==
> > ==Sulu bir ortamda yapılan herhangi bir mineral, mineraloji veya kimyaya çok duyarlıyız. Üzerine konuştuğumuz filosilikat, kil, alçıtaşı gibi şeylerin hepsi su ile ilişkilidir. Çünkü bilim insanları bu minerallerin nasıl oluştuğunu biliyorlar. SHERLOC, Jezero Krateri'nde bir kaç milyar yıl önce ne çeşit bir ortamın bulunduğunu daha iyi anlayabilmeleri için araştırmacılara zamanı geri sarmalarına yardımcı olabilir.==

But where would SHERLOC be without WATSON (the Wide Angle Topographic Sensor for Operations and eNgineering)? According to Beegle, this subsystem of SHERLOC captures visual images of target areas to provide more context for these sites, complementing PIXL’s elemental maps and SHERLOC’s molecular maps.

> ==Fakat WATSON (Operasyon ve Mühendislik için Geniş Açılı Topografik Sensör) olmadan SHERLOC nerede olurdu? Beegle'a göre, SHERLOC'un bu alt sistemi, hedeflenen alanlar için daha fazla bilgiye ulaşmak adına, PIXL'ın temel haritalarını ve SHERLOC'un moleküler haritalarını tamamlayacak nitelikte bu alanların görsel fotoğraflarını çekiyor.==

But these aren’t the only tools Perseverance has in its sophisticated toolbelt. The rover also includes a gadget that will dramatically help researchers characterize the geology and past habitability of Mars, aiding in their search for ancient biosignatures.

> ==Fakat bunlar Perseverance'ın sofistike alet çantasındaki tek araçlar deeğil. Gezgin ayrıca araştırmacıların Mars'ın geçmişteki yaşanabilirliğini ve jeolojisini karakterize etmelerine ve geçmiş biyo-imzaları aramalarına büyük ölçüde yardımcı olacak bir aygıt taşıyor.==

After Mastcam-Z and SuperCam look around the landscape in search of notable features, but before PIXL and SHERLOC come into play, Perseverance will deploy its Radar Imager for Mars’ subsurFAce eXperiment (RIMFAX) — the very first ground-penetrating radar tool ever sent to the martian surface.

> ==Mastcam-Z ve SuperCam yüzeyde kayda değer özellikler bulmak için araştırma yaptıktan sonra, sıra PIXL ve SHERLOC'a gelmeden, Perseverance, mars yüzeyinde çalışacak olan ilk radar aracı RIMFAX'ı, uzun adıyla "Mars Yeraltı Deneyi Radar Görüntüleyici" aracını çalıştıracak.==

This pioneering instrument will reveal buried features, such as ancient lava flows or sand dunes, that will help researchers weave together a more comprehensive history of Mars’ past habitability, helping them hunt for ancient life. Furthermore, thanks to RIMFAX’s ability to detect water, ice, or salty brine buried at a depth of more than 33 feet (10 m), scientists can pinpoint locations rich in natural resources that might one day be tapped by human explorers.

> ==Bu öncü cihaz, antik lav akıntılarını veya kum tepeleri gibi gömülü özellikleri ortaya çıkaracak ve araştırmacıların Mars'ın geçmiş yaşamının daha kapsamlı bir tarihini ele almalarına, antik yaşamı avlamalarına yardımcı olacak.==

With all these tools (and more) at its disposal, Perseverance is better suited to find evidence of ancient martian life than any of its predecessors. But perhaps what makes this mission most intriguing is not what we can learn from the rover’s onboard tools, but rather what we can eventually learn from its thoughtfully curated collection of samples, which scientists plan to eventually ship back to Earth.

> ==Üzerindeki tüm bu araçlar ile Perseverance, Marslı yaşamın varlığına dair kanıtlar bulmak için kendinden önceki araçlardan çok daha uyumlu. Fakat belki de bu görevi önemli yapan şey, gezginin üzerindeki araçlardan neler öğreneceğimiz değil, araştırmacıların günün birinde dünyaya geri döndürmeyi planladığı özenle toplanmış numunelerden öğreneceğimiz şeylerdir.==

### The lineage of NASA’s Mars rovers
> NASA Mars araçlarının kısa bir tarihi

The first rover to successfully operate on Mars’ surface was NASA’s small, 23-pound (10.6 kilogram) rover named Sojourner. As part of the Pathfinder mission, Sojourner landed in Mars’ Ares Vallis on July 4, 1997 — and it instantly captivated the world.

> ==Mars yüzeyine başarılı olan ilk gezgin aracı, 10.6 kilogram ağırlığındaki Sojourner (*konuk*) aracıydı. Pathfinder misyonunun bir parçası olarak 4 Temmuz 1997 tarihinde Ares Vallis'e inerek bizleri büyüledi.==

According to an article by Brian Dunbar titled “The day the internet stood still,” on the first workday after Pathfinder deployed Sojourner, the rover’s webpage on the Jet Propulsion Laboratory’s site got 80 million hits. This was an astonishing number at the time — and remains so now — as the still-burgeoning internet was not nearly as ubiquitous as it is today. For comparison, the previous year, the Atlanta Olympics website maxed out at 18 million hits in a day.

> ==Brian Dunbar'ın "İnternetin Durduğu Gün" adını verdiği bir makalede yazdığına göre, Pathfinder, Sojourner aracını çalıştırmaya başladıktan bir gün sonra JPL'in internet sitesi 80 milyon ziyaretçi almıştı. Bu o zamanlar için devasa bir sayıydı (bugün bile öyledir), üstelik internet kullanımı bugün olduğu kadar yaygın olmamasına rağmen. Bir kıyas olarak, bir önceki yılda Atlanta Olimpiyatları'nın sitesi bir günde en fazla 18 milyon ziyaretçiye ulaşabilmişti.==

In January 2004, NASA landed two more “robotic geologists,” named Spirit and Opportunity, on the Red Planet. These identical, 408-pound (185 kg) rovers landed by bouncing their way along Mars’ surface encased in airbags that deflated after they came to complete stops — with Spirit landing in Gusev Crater and Opportunity in Meridiani Planum. Both rovers performed exceptionally well, beaming back hundreds of thousands of high-resolution color images, as well as microscopic images. Though Spirit died in 2010, six years after landing, Opportunity kept chugging along until a global dust storm encased the Red Planet in 2018, leading NASA to cease its revival efforts in early 2019.

> ==Ocak 2004'te, NASA kızıl gezegene Spirit ve Opportunity adında iki "jeolog robot" daha gönderdi. Bu ikiz araçlar, içinde bulundukları hava yastıklarının yardımıyla Mars'ın yüzeyi boyunca durana kadar bir top gibi zıpladılar; Spirit, Gusev Kraterin'e Opportunity, Merdi Planum'a iniş yaptı. İki gezgin de son derece iyi iş çıkardı, binlerce yüksek çözünürlüklü renkli fotoğraflar ve mikroskopik görseller gönderdiler. Spirit inişten 6 yıl sonra, 2010 yılında aşırı soğuktan dolayı devreleri bozuldu ve görevi sona erdi; Opportunity, 2018 yılında Mars genelinde, sonunu getirecek olan bir kum fırtınasına kadar etrafta gezinmeye devam etti ve NASA 2019'un başında iletişimi kaybettiğini söylerek bu görevi de sona erdirdi.==

[Spirit ve Opportunity iniş anı görseli]

Improving on the success of previous rovers, NASA landed its largest and most sophisticated rover, Curiosity, in Mars’ Gale Crater on August 6, 2012. Because the car-sized, nearly 2,000-pound (900 kg) rover is so meticulously designed, NASA chose to softly set it down on the surface using a sky crane maneuver. Since its landing, Curiosity has been exploring the Red Planet’s past habitability by taking well over half a million images and videos, roaming more than 13.5 miles (21.8 km), and drilling holes to collect samples for onboard analysis.

> ==NASA, önceki gezginlerin başarılarından yola çıkarak, en gelişmiş ve büyük gezgin Curiosity'i (*merak*) 6 Ağustos 2012 tarihinde Gale Krateri'ne indirdi. NASA, bir araba büyüklüğünde ve son derece ayrıntılı br şekilde tasarlanmış 600 kilogram ağırlığındaki bu gezgini, Mars yüzeyine yumuşak bir şekilde indirmek için bir gökyüzü vinci kullanmaya karar verdi. İniş yaptığı günden beri, Curiosity 21.8 kilometre yol aldı, yüzeyde delikler açarak topladığı örneklerle kendi mini laboratuvarında analizler yaptı, yarım milyondan fazla video ve görsel göndererek Kızıl Gezegen'in geçmişteki yaşamı araştırdı ve araştırmaya devam ediyor.==

### There and back again: Caching samples
> İşte yeniden: önellek örnekleri

After analyzing favorable sites with onboard instruments, Perseverance will use its rotary percussive drill to gather rock cores that scientists hope to study up close in the near future. But before the rover begins digging, Perseverance will snag one of 43 titanium sample tubes housed in its body and insert it into its drill. The action of digging will force a cylindrical core — roughly the size of a piece of chalk — into the tube within the drill bit. Then, the sample will be imaged by an internal camera, hermetically sealed, and stored in the rover’s body until a batch is ready for drop-off.

Perseverance will also carry five witness tubes that will not hold rock samples. Instead, they’ll be exposed to the environment around the collection site to trap contaminants from the rover or its propulsion system that might pollute the rock samples. As the mission progresses, the rover will deposit groups of sealed sample tubes at “sample cache depots” on the martian surface. There, they’ll patiently await their next ride.

Although the specifics of a return mission are still nebulous, the basic idea is that a future spacecraft will land on Mars and deploy a small rover to collect the cached cores that Perseverance will leave behind. This worker-bee rover will load the samples into a small rocket (tentatively called a Mars Ascent Vehicle), which will blast them into martian orbit. There, they’ll be handed off to an orbiting spacecraft for return to Earth.

Finally, NASA will divvy up and distribute the samples to science labs around the world. Over the ensuing decades, Williford says, researchers will scrutinize the samples with the most sophisticated instruments on Earth (as well as some instruments that haven’t been invented yet) therefore “maximizing our ability to detect signs of ancient life or extremely subtle signs of planetary evolution.” And based on what we’ve learned from analyzing the Apollo lunar samples in Earth-based labs, getting our hands on intact Mars samples would teach us much more than any rover-mounted instruments ever could.

This is one of the most important aspects of the mission, Williford says. “I think without the intention to return samples, there would probably not be a [Perseverance] mission.”

### Preparing for humans
> İnsanlar için hazırlıklar

Despite the recent focus on the Artemis program, which aims to send humans back to the Moon within the decade, many of those working on Perseverance aren’t too concerned with the prospect of the Moon trumping their goal of sending humans to Mars. And because of their steadfast belief that humanity will eventually make it to the Red Planet, they’re taking the pragmatic approach and doing some basic prep work. “The more we know about Mars,” Williford says, “the better prepared we are to send humans there and get them home safely.”

For example, one thing that’s part of everyday life on Earth and will likewise be needed on Mars is the weather report. That’s where the Mars Environmental Dynamics Analyzer (MEDA) comes into play; it’s essentially an extraterrestrial weather station.

MEDA is designed to wake up about once an hour throughout the mission to record data on six different weather-related factors: atmospheric pressure, relative humidity, wind speed and direction, and air and ground temperature. Additionally, MEDA will monitor dust in the martian atmosphere, as well as ambient radiation levels. By collecting this data, “MEDA will help prepare for human exploration by providing daily weather reports and information on the radiation and wind patterns on Mars,” said Jose Rodriguez Manfredi, principal investigator of the MEDA instrument, in a NASA statement.

SHERLOC will also play a small part in preparing for a crewed mission to Mars, Beegle says. Like many of the rover’s instruments, SHERLOC needs to calibrate itself using targets mounted to the rover. Beegle notes that one great way to do this is by looking for the spectroscopic signatures of Teflon within material affixed to the rover. And, wouldn’t you know it, spacesuits contain Teflon.

“Everything on [Perseverance] is on there for a reason. It’s not just on there because we thought, ‘Wouldn’t it be cool to send spacesuit material,’ ” Beegle says. “But we wanted — we needed — a Teflon target and we realized that Teflon is part of the spacesuit material. So, let’s do that. Let’s kill two birds with one stone.”

By keeping spacesuit samples mounted to Perseverance and exposing them to the martian atmosphere the entire time, researchers will get a bonus experiment that tests how spacesuits degrade after being exposed to the martian elements for years.

Then there’s the Mars Oxygen In-Situ Resource Utilization Experiment (MOXIE), one of the first experiments designed to test the extraterrestrial production of something we’ll need to survive on (and return from) Mars. Its mission: plucking oxygen from the martian atmosphere.

One day we might harvest oxygen from water ice already trapped in Mars’ poles, says Michael Hecht, MOXIE’s principal investigator. But in the short term, “the thing that’s really easy to do is be an electronic tree,” he says. “What does a tree do? It takes in [carbon dioxide]; it puts out oxygen.”

MOXIE will use electricity to break apart carbon dioxide molecules — which make up about 96 percent of Mars’ thin atmosphere — into carbon monoxide and oxygen. However, MOXIE needs to be careful not to push the electrolysis-based process too far, which would knock lone carbon atoms from the carbon monoxide molecules. The danger of this is that carbon is very difficult to deal with, Hecht says. “Carbon is actually how you destroy these [mechanical] systems, because the carbon builds up and they stop working.”

Even if MOXIE can avoid getting gunked up with excess carbon, it’s still just a proof-of-concept experiment that will need to be dramatically scaled up — by hundreds of times — before any crewed missions venture to Mars. When it is running, which will likely only be about once a month, Hecht says MOXIE might be able to produce around 10 grams of oxygen per hour, but it’ll probably be closer to 6 g. (For reference, humans need about 20 g of oxygen per hour to breathe.) But breathable oxygen is just a small part of the larger battle.

According to Hecht, launching a crew of four to six astronauts from the martian surface will require about 15,400 pounds (7 metric tons) of rocket fuel and a staggering 59,500 pounds (27 metric tons) of oxygen for propellant. To reach that oxygen quota in a timely manner, Hecht says, a scaled-up version of MOXIE would need to produce about 4.4 to 6.6 pounds (2 to 3 kilograms) per hour, “24.5/7 — because the Mars day is a little longer than the Earth day.”

Beyond creating breathable oxygen and rocket propellant, another intriguing aspect of MOXIE is that it will help researchers learn how to harness the full power of extraterrestrial electrochemistry. According to Hecht, if humans eventually gain access to water on Mars (so there’s a reliable source of hydrogen), scientists can tweak MOXIE’s basic technology to make much more complicated products. “Once you have water and you have electrochemistry,” he says, “you can start making anything from paraffin to beer.”

### Baby steps to Mars
> Mars'a ilk adımlar

Although a martian microbrew sounds delicious, it’s not going to happen anytime soon.

Instead, myriad researchers, engineers, organizations, companies, and national space agencies must continue to make countless small steps that each bring humankind a little closer to a reality where people exist on Mars. According to Hecht, MOXIE, as well as the entire Perseverance mission, “is the result of many, many hands” working in tandem. And we’ll surely need all hands on deck if we want to become a multi-planetary species.

Until then, by characterizing the weather, locating buried resources, and producing oxygen from thin air, Perseverance is taking the first baby steps toward a crewed Mars mission on our behalf. In addition to seeking the signs of ancient martian microbes, the ambitious rover is paving the way to a future where life — maybe not for the first time — exists on the Red Planet.