# I. Tại Sao Phải Đầu Tư
(Học Đầu Tư - Hiếu TV)

## 1. Bài số 1: Các chế độ hưu trí

### a. Đặt vấn đề:

**Mục tiêu tài chính**: Tự do tài chính. Sống mà không bị chi phối bởi tiền bạc

Giả dụ tài chính cá nhân và phát triển sự giàu có như việc xây nhà, thì chúng ta phải xây dựng một nền móng vững chãi, sau đó là xây nên các tầng cao hơn. Nền móng của tự do tài chính là:

- Theo dõi chi tiêu
- Xoá nợ xấu
- Tích luỹ thường xuyên

Để nhanh chóng đạt được tự do tài chính, việc đầu tư là tất yếu. Nếu không đầu tư mà chỉ tiết kiệm, tự do tài chính sẽ đến rất lâu. Tự do tài chính đồng nghĩa với việc bạn có thể nghỉ hưu sớm. Nếu không nghỉ hưu sớm, dưới đây sẽ là những bài tóan mà bạn phải lường trước.

### b. Tổng quan về các chương trình hưu trí:

- Các nước đều có chương trình hưu trí khác nhau. Tuy nhiên, các chương trình hưu trí đều dựa trên 1 nguyên lý: làm việc và tích luỹ tiền bạc khi còn trẻ để vẫn có tiền khi nghỉ hưu.
- Chương trình hưu trí ở VN là: Bảo Hiểm Xã Hội (BHXH)
- Sau đây là cơ cấu BHXH dựa trên lương:

| Mục Khấu Trừ | Người Lao Động Trả | Nhà Tuyển Dụng Trả |
| -------- | -------- | -------- |
| BHXH | 8% | 17% |
| BH Thất Nghiệp + BH Y Tế | 2.5% | 4.5% |
| Tổng | 10.5% | 21.5% |

- Tiêu chuẩn nhận lương hưu:

Sau khi đóng BHXH trong 20 năm thì sẽ đủ tiêu chuẩn nhận lương hưu. Lương hưu lúc này sẽ bằng 45% mức lương trung bình của 20 năm.

Sau 20 năm, mỗi một năm sẽ được +2% cho đến tối đa là 75% mức lương trung bình của thời gian đóng BHXH.

Tuy nhiên, mỗi năm nghỉ hưu sớm trước tuổi nghỉ hưu => sẽ bị -2% mỗi năm. Nếu nghỉ hưu trước 20 năm đóng BHXH thì sẽ nhân được khoản tiền 1 lần

Nếu làm freelance hoặc tự doanh, có thể đóng và khai tự nguyện. Số tiền đóng là 22% mức thu nhập được khai

### c. Tại sao không dựa được hoàn toàn vào BHXH khi về hưu ?

- **Tiền trượt giá:** trung bình lương của 20 năm đi làm sẽ khó để sống thoải mái khi về già
- **Các công ty thực hiện không đúng:** HR khai mức thu nhập chính thức thấp hơn mức thực tế để đỡ chi phí cho công ty nên mức BHXH giảm sút
- **Phải đợi đến khi già mới được hưởng:** Phải đợi đến một độ tuổi nhất định mới được hưởng trợ cấp. Khi đó không còn nhiều thời gian và sức khoẻ để sống cuộc sống của mình.

=> Do vậy phải đầu tư nếu muốn dưỡng già thoải mái hoặc nghỉ hưu sớm

## 2. Bài số 2: Lạm Phát

### a. Đặt vấn đề:

Nếu chỉ tiết kiệm tiền và để hết vào két sắt để dưỡng già, thì sẽ bị mất tiền do lạm phát. Nói một cách khác, nếu chỉ tích luỹ là mất tiền.

Vậy nên đầu tư là thiết yếu để có khoản tích luỹ để dưỡng già. Cùng tìm hiểu rõ hơn về lạm phát dưới đây:

### b. Tổng quan về lạm phát:

Lạm phát là sự tăng mức giá chung một cách liên tục của hàng hoá theo thời gian và sự mất giá trị của một loại tiền nào đó.

Nói cách khác, lạm phát là việc giảm sức mua của đồng tiền. Có 3 kiểu lạm phát:

- **Cost push inflation:**
- Do chi phí sản xuất của các doanh nghiệp tăng cho nên chi phí hàng hoá tăng.
- Chi phí sản xuất tăng có thể là do:
- Giá nguyên liệu tăng
- Chi phí vận hành tăng (do cung cầu thị trường)
- Hai yếu tố này dẫn đến tăng giá sản phẩm
- **Demand pull inflation:**
- Lạm phát do nhu cầu tăng. Nhiều người dùng cần các mặt hàng nên dẫn đến nhu cầu tăng cao hơn so với nguồn cung
- Việc này làm tăng giá sản phẩm
- Chính phủ có thể giảm thuế hoặc giảm lãi suất khiến người dân tiếp cận với tiền dễ hơn. Điều này cũng làm tăng nhu cầu
- **Nhà nước in thêm tiền:**
- Chính phủ in thêm tiền để tăng sức mua và điều chỉnh kinh tế. Lạm phát ở mức 2-3% là tốt vì nhu cầu của người dân tăng và kinh doanh phát triển. Mọi thứ đều đi lên
- Nếu lạm phát ở mức cao quá, doanh nghiệp và người dân không kịp điều chỉnh, gây ra bất ổn nền kinh tế.

### c. Chỉ số giá tiêu dùng CPI (Consumer Price Index):

- CPI của quỹ tiền tệ thế giới IMF và CPI của cục thống kê VN lệch nhau rất lớn. CPI của IMF lớn hơn rất nhiều CPI của cục thống kê. Lý do vì 2 tổ chức này có cách tính rất khác nhau
- CPI của IMF sẽ lấy giá trị của giỏ hàng 1 năm là base. Năm này gọi là base year. Ví dụ lấy giá trị giỏ hàng của năm 2010 và đặt chỉ số CPI cho base year này là 100. Số 100 này sẽ được cộng dồn với inflation rate của hàng năm để ra CPI cho năm đó.
- Inflation rate được tính dựa trên chênh lệch giá trị giỏ hàng của 1 năm so với năm trước đó
- CPI của VN reflect inflation rate của từng năm vì base year được reset mỗi năm. CPI của IMF reflect inflation rate của 1 năm so với năm base year. Nhìn ví dụ sau đây


### d. Tỷ lệ lạm phát ở Việt Nam:

- Tỷ lệ lạm phát TB: 5.8% / năm trong 10 năm qua, trong khi đó lãi suất tiết kiệm trung bình ở VN là 6% / năm. Vì vậy mà dư 0.2% 1 năm ?

- Tuy nhiên đây là dư 0.2% tiền việt mà tiền Việt mất giá so với nước ngoài nên bài toán gửi ngân hàng vẫn mất tiền.

- Việc này giống như việc gửi tiền đô Mỹ tiết kiệm với lãi suất 0% mà tỷ lệ lạm phát của Mỹ trong 100 năm qua là 3.15% / năm. Với mức -3.15% 1 năm, với 1 tỷ ở năm 2020, tới năm 2060 số tiền đó sẽ chỉ còn giá trị là 277 triệu vnđ

**Vì lạm phát, nên chúng buộc phải đầu tư nếu muốn giữ tiền**

Nhìn biểu đồ dưới đây để hiểu hơn về tỷ lệ lạm phát


## 3. Bài số 3: Những bước chuẩn bị cho đầu tư

### a. Các lý do chưa nên đầu tư:

**Lý do 1: Vẫn còn nợ xấu**
- Nợ xấu: nợ tiêu dùng, nợ tín dụng, nợ ngân hàng
- Lý do: tỷ suất lợi nhuận trung bình của việc đầu tư sẽ ít hơn lãi ngân hàng. Vì vậy, nếu có tiền tích luỹ thì ưu tiên trả hết nợ xấu

**Lý do 2: Thu nhập ít hơn chi phí**
- Lý do: tài khoản sẽ đi lùi nếu thu nhập ít hơn chi phí
- Ở tình trạng này chúng ta nên tăng thu và giảm chi

**Lý do 3: Chưa có quỹ dự phòng**

- **Emergency Fund:** dùng để dự phòng cho những trường hợp bất khả kháng.
Emergency Fund = số tháng x chi tiêu tối thiểu
(số tháng = 6 - 12 tháng)
- **Sinking Fund:** Dùng cho những chi tiêu nằm trong kế hoạch (mua laptop, điện thoại, sửa nhà, vv)
- Chỉ giữ những quỹ này bằng tiền mặt. Không thể đầu tư vì phòng trường hợp cần thanh khoản gấp. Các quỹ này mang lại cảm giác an toàn, bớt lo lắng trong cuộc sống

### b. Trước khi đầu tư cần gì ?

- Xử lý dứt điểm nợ xấu
- Thu nhập phải cao hơn chi tiêu
- Sẵn sàng các quỹ dự phòng