# Đạo hàm là gì? ## 1. Đạo hàm là gì? Hãy tưởng tượng bạn đang lái xe. - **Quãng đường** bạn đi chính là một hàm số — ví dụ như: $s(t) = t^2$ (đi được càng lâu thì càng xa). - **Vận tốc** tại một thời điểm chính là **đạo hàm** của hàm quãng đường theo thời gian. > Nói cách khác, **đạo hàm cho biết tốc độ thay đổi** của một đại lượng. --- ## 2. Tại sao đạo hàm của $x^3$ lại là $3x^2$? ### Dùng định nghĩa đạo hàm: $$ f'(x) = \lim_{h \to 0} \frac{f(x + h) - f(x)}{h} $$ Với $f(x) = x^3$, ta có: $$ f'(x) = \lim_{h \to 0} \frac{(x + h)^3 - x^3}{h} $$ Khai triển: $$ (x + h)^3 = x^3 + 3x^2h + 3xh^2 + h^3 $$ Thay vào công thức: $$ f'(x) = \lim_{h \to 0} \frac{3x^2h + 3xh^2 + h^3}{h} = \lim_{h \to 0} (3x^2 + 3xh + h^2) = 3x^2 $$ ✅ Vậy: **$\frac{d}{dx} x^3 = 3x^2$** --- ## 3. Hình minh họa trực quan ```mermaid %% Đạo hàm là độ dốc tiếp tuyến graph TD A[x^3] --> B(Điểm x = 1) B --> C{Vẽ tiếp tuyến} C --> D[Độ dốc tiếp tuyến là đạo hàm tại x = 1] D --> E[3x^2 = 3 * 1^2 = 3] ``` ![do-thi-x3-tiep-tuyen-dodoc](https://hackmd.io/_uploads/SyD41vW6xl.png) > Hình trên cho thấy: tại điểm $x = 1$, hàm $x^3$ có đường tiếp tuyến có độ dốc bằng 3, cũng chính là giá trị đạo hàm tại điểm đó. --- ## 4. Có quy luật chung không? Có! Gọi là **quy tắc đạo hàm lũy thừa**: $$ \frac{d}{dx} x^n = n \cdot x^{n-1} $$ Ví dụ: - $\frac{d}{dx} x^2 = 2x$ - $\frac{d}{dx} x^4 = 4x^3$ --- ## 5. Tại sao nên học đạo hàm? - Trong vật lý: tính vận tốc, gia tốc. - Trong kinh tế: tìm lợi nhuận cực đại, chi phí tối ưu. - Trong AI: dùng để huấn luyện mô hình qua thuật toán **gradient descent**. --- ## Tóm tắt nhanh: | Hàm số | Đạo hàm | |---------------|-------------------------| | $x$ | $1$ | | $x^2$ | $2x$ | | $x^3$ | **$3x^2$** | | $x^n$ | $n \cdot x^{n-1}$ |