`#台語` `#白話字` `#台羅` `#學習筆記` `#持續更新` `#骨力走傱` ## 台語簡介 ### 白話字與台羅 | 拼音系統 | 白話字 | 台羅 | | -------- | -------------- | ------------ | | 誕生年份 | 1865 年 | 1991 年 | | 發起人 | 基督教長老教會 | 台灣語文學會 | | 特色 | 紀錄發音。早期主要用於紀錄台語發音,但書寫風格不一致,若想快速了解台語發音,可以先認識白話字。 | 著重書寫。目前為教育部推廣的書寫系統,對於聲調、書寫方式有更加嚴謹的規範。 | ### 轉換規則 >台羅是基於白話字發展的系統,故拼音的方式有些差異。 | 白話字 | 台羅 | | ------- | ------- | | o͘ | oo | | ch | ts | | chh | tsh | | oe | ue | | oa | ua | | 結尾 ek | 結尾 ik | | eng | ing | | ⁿ | nn | ## 台語字是如何組成的? * 聲母 * 韻母 * 聲調 由上述三者組成台語的音節結構。 ## 聲母 ### 雙唇音 | 聲母 | 詞目 | 拼音 | 釋義 | 備註 | | ------ | ---- | -------------------------------------------------------- | ---- | ------------------- | | **P** | 阿婆 | [a-pô](https://sutian.moe.edu.tw/zh-hant/su/4603/) | 老婦 | | | **Ph** | 波浪 | [pho-lōng](https://sutian.moe.edu.tw/zh-hant/su/24497/) | 波浪 | | | **B** | 帽仔 | [bō-á](https://sutian.moe.edu.tw/zh-hant/su/8322/) | 帽子 | | | **M** | 頭毛 | [thâu-mn̂g](https://sutian.moe.edu.tw/zh-hant/su/12041/) | 頭髮 | M 為 B 鼻化後的音。 | > h 為氣音,發音時要送氣,可以把手掌擺在嘴巴前,感受是否有送氣。 ### 齒岸音 | 聲母 | 詞目 | 拼音 | 釋義 | 備註 | | ------- | ---- | -------------------------------------------------------- | ------------------ | -------------------- | | **T** | 菜刀 | [tshài-to](https://sutian.moe.edu.tw/zh-hant/su/8932/) | 菜刀 | | | **Th** | 𨑨迌 | [tshit-thô](https://sutian.moe.edu.tw/zh-hant/su/13522/) | 遊玩 | | | **K** | 哥哥 | [ko--koh](https://sutian.moe.edu.tw/zh-hant/su/5831/) | 哥哥 | | | **Kh** | 內科 | [lāi-kho](https://sutian.moe.edu.tw/zh-hant/su/683/) | 內科 | | | **Ts** | 支持 | [ts-tshî](https://sutian.moe.edu.tw/zh-hant/su/988/) | 支持 | | | **Tsh** | 支持 | [tsi-tshî](https://sutian.moe.edu.tw/zh-hant/su/988/) | 支持 | | | **L** | 囉嗦 | [lo-so](https://sutian.moe.edu.tw/zh-hant/su/13207/) | 囉嗦 | | | **N** | 樹林 | [tshiū-nâ](https://sutian.moe.edu.tw/zh-hant/su/11713/) | 成片聚集生長的樹木 | N 為 L 鼻化後的音。 | | **G** | 我 | [guá](https://sutian.moe.edu.tw/zh-hant/su/3139/) | 我 | | | **Ng** | 文雅 | [bûn-ngá](https://sutian.moe.edu.tw/zh-hant/su/1090/) | 文雅 | Ng 為 G 鼻化後的音。 | | **S** | 輸贏 | [su-iânn](https://sutian.moe.edu.tw/zh-hant/su/11983/) | 勝負、勝敗 | | | **J** | 如果 | [jû-kó](https://sutian.moe.edu.tw/zh-hant/su/22099/) | 如果 | | ### 聲門音 | 聲母 | 詞目 | 拼音 | 釋義 | 備註 | | ----- | ---- | ------------------------------------------------------ | ---- | ---- | | **H** | 好人 | [hó-lâng](https://sutian.moe.edu.tw/zh-hant/su/25055/) | 好人 | | ### 零聲母 | 聲母 | 詞目 | 拼音 | 釋義 | 備註 | | ---- | ---- | --------------------------------------------------- | ---- | -------------------------------------- | | | 會使 | [ē-sái](https://sutian.moe.edu.tw/zh-hant/su/9591/) | 可以 | 音節裡未使用到聲母的狀況,稱為零聲母。 | ## 韻母 ### 單母音 | 韻母 | 詞目 | 拼音 | 釋義 | 備註 | | ------ | ---- | ----------------------------------------------------- | ---------------- | ---- | | **A** | 阿母 | [a-bú](https://sutian.moe.edu.tw/zh-hant/su/4524/) | 媽媽。 | | | **I** | 伊 | [i](https://sutian.moe.edu.tw/zh-hant/su/2047/) | 他、她、牠、它。 | | | **U** | 貪汙 | [tham-u](https://sutian.moe.edu.tw/zh-hant/su/23402/) | 貪汙。 | | | **E** | 下晡 | [e-poo](https://sutian.moe.edu.tw/zh-hant/su/432/) | 下午。 | | | **O** | 呵咾 | [o-ló](https://sutian.moe.edu.tw/zh-hant/su/3718/) | 讚美、表揚。 | | | **Oo** | 烏暗 | [oo-àm](https://sutian.moe.edu.tw/zh-hant/su/6297/) | 黑暗、不明亮。 | | ### 雙母音 | 韻母 | 詞目 | 拼音 | 釋義 | 備註 | | ------ | -------- | ------------------------------------------------------------ | -------------------------------------------- | ---- | | **Ai** | 悲哀 | [pi-ai](https://sutian.moe.edu.tw/zh-hant/su/8328/) | 悲傷,哀痛。 | | | **Au** | 歐盟 | [Au-bîng](https://sutian.moe.edu.tw/zh-hant/su/25895/) | 歐盟。 | | | **Ia** | 坱埃 | [ing-ia](https://sutian.moe.edu.tw/zh-hant/su/3787/) | 灰塵、塵埃。隨風翻飛的塵土。 | | | **Iu** | 幽幽仔疼 | [iu-iu-á-thiànn](https://sutian.moe.edu.tw/zh-hant/su/4871/) | 隱隱作痛。 | | | **Io** | 狗公腰 | [káu-kang-io](https://sutian.moe.edu.tw/zh-hant/su/4333/) | 指胸肌發達、腰圍收束的腰。一般用來形容男人。 | | | **Ui** | 展威 | [tián-ui](https://sutian.moe.edu.tw/zh-hant/su/5920/) | 逞現威風強勢。 | | | **Ua** | 歌手 | [kua-tshiú](https://sutian.moe.edu.tw/zh-hant/su/10570/) | 以唱歌為業的人。源自日語「歌手(かしゅ)」。 | | | **Ue** | 煨 | [ue](https://sutian.moe.edu.tw/zh-hant/su/9718/) | 燉煮、熬煮。以小火慢慢熬煮食物。 | | ### 鼻化母音 | 韻母 | 詞目 | 拼音 | 釋義 | 備註 | | ------- | ---- | ---- | ---- | ----------------------------------- | | **Ann** | | | | | | **Inn** | | | | | | **Unn** | | | | | | **Enn** | | | | | | **Onn** | | | | **這裡的 onn 為 oo 鼻化後的母音。** | > o 無鼻化母音。 ## 學習資源 * [教育部臺灣台語常用詞辭典](https://sutian.moe.edu.tw/zh-hant/) * [台南妹仔《來學台語白話字》](https://youtube.com/playlist?list=PLxpdI6PlRbFfEgZlts7p-otEABnoKsb1j&si=KpMCv_7wIe2v3nM8) * [白話字 (POJ) 與台羅 (TL) 的互轉規則](https://lukhnos.org/blog/zh/archives/472/index.html)