---
# System prepended metadata

title: Notatki z OWI - Cezary Cz

---

# Notatki z OWI - Cezary Czubała

## Prawo własności intelektualnej

Wyodrębniamy:
- Prawo autorskie: dotyczy dzieł literackich, artystycznych, naukowych itp.
- Własność przemysłowa: dotyczy przedmiotów przemysłowych takich jak znaki towarowe, patenty itp.

Dobro intelektualne:
- Wytwór umysłu ludzkiego
- Alienacja
- Wkład własny, intelektualny bądź materialny


## Prawa autorskie - regulacje

### Konwencja berneńska
> Konwencja berneńska - umowa międzynarodowa dotycząca ochrony dzieł literackich, naukowych i artystycznych.

Polska przystąpiła w 1919r.

Zasady konwencji berneńskiej:
- Zasada asymilacji - wszystkie dzieła zewnętrzne są chronione tak, jak własnych obywatelów
- Zasada minimum konwencyjnego - pewne minimum ochrony które każdy kraj musi gwarantować dziełom, nie ważne jaki poziom ochrony w danym kraju.


Objęte są nią prawa osobiste i majątkowe. W konwencji ustalono czas ochrony praw majątkowych do 50 lat po śmierci autora - Polska po nowelizacji wprowadziła 70 lat.

### TRIPS

Zamiast zasady asymilacji wprowadzono zasadę najwyższego uprzywilejowania

> Zasada najwyższego uprzywilejowania - wprowadza system "automatycznego" rozszerzenia ochrony w stosunku do twórców ze wszystkich stron porozumienia


### Prawo własności przemysłowej

Dotyczy patentów, wynalazków, znaków towarowych itp. 

Ochrona własności przemysłowej jest oddzielna per kraj - w każdym państwie trzeba dokonać rejestracji.

## Jak wyodrębniamy przedmioty własności intelektualnej?

- Niesformalizowany - utwory, bazy danych
- Sformalizowany - przedmioty obszaru przemysłowego - znaki towarowe, wynalazki itd.
- Badanie pełne
- Rejestracja
- Mieszany
- Pozostałe

### Co to utwór?

- Działalność twórcza
- Indywidualny charakter
- Ustalenie - człowiek może zobaczyć, zrozumieć...
- Jest informacją - danymi
- Styl

Odkrycia NIE SĄ utworami - np matematyczne. Są rozumiane jako skutek zjawisk naturalnych, ponadludzkich.

## Typy utworów

### Dzieła zależne - opracowania

Opracowanie jest rozumiane jako osobny utwór i jest chroniony osobno. 
Co musi spełniać:
- Wymagana jest zgoda oryginalnego autora (chyba, że nie żyje)
- Wtórna eksploatacja
- Parodie, satyry itp. czyli utwory inspirowane nie są utworami zależnymi
- Zbiory utworów, pod warunkiem, że dobór i ułożenie mają charakter twórczy
- Zbiór cytatów

### Dzieło zbiorowe
- Słowniki, encyklopedie
- Wydawca gazeta zapewnia wydanie, autorzy artykułów przgotowują je w celu zbiorowej publikacji
- Wyróżnia się utwory audiowizualne (np filmy)
- NIE jest to utwór współautorski

### *Programy komputerowe*
- Okrojne prawo majątkowe
- Z prawa osobistych posiadamy jedynie prawo do autorstwa
- Prawo majątkowe: aby zwielokrotnić program, wymagana jest zgoda autora
- Tłumaczenia
- Rozpowszechnianie jest objęte prawem majątkowym
- Nie potrzeba uprawnień gdy: tworzona jest kopia zapasowa, obserwowanie, badanie i testowanie w celu poznania idei, zwielokratnianie kodu lub tłumaczenie jego formy, jeżeli jest to konieczne do uzyskania informacji.
- Ochrona baz danych dotyczy samej bazy danych, nie narzędzia dotyczących jej obsługi

### Utwory pracownicze
- Gdy utwór jest wytworzony, pracodawca nabywa prawa majątkowe w granicach umowy o pracę i zgodnych zamiarów stron
- Przedmiot, na którym utrwalono utwór jest również własnością pracodawcy
- Po 6 miesiącach, automatycznie utwór zostaje przyjęty (przechodzą prawa majątkowe).
- Wszelkie zmiany uwzględnia się w umowie
- Jeżeli utwór nie jest opublikowany w ciągu 2 lat przez pracodawcę, prawa przechodzą na twórcę


### Utwory naukowe
- Instytucja naukowa (np uniwersytet) ma pierwszeństwo publikowania utworu
- Twórca ma prawo do wynagrodzenia
- Przerszeństwo wygasa po 6 miesiącach jeżeli nie zostało ustalone inaczej, lub jeżeli utwór nie został opublikowany w okresie 2 lat, twórca nabywa prawa.
- Utwór może być wykorzystany odrębnie bez wynagrodzenia
- Utwór jest udostępniany ministrowi bez wynagrodzenia aby sprawdzić w systemie antyplagiatowym


## Podmioty praw autorskich
- Autorzy
- Nazwisko widniejące na egzamplarzach utworu
- Wyjątki: producent/wydawca, jeśli jest inicjatorem i pomysłodawcą dzieła zbiorowego
- Pracodowca twórcy
- Producent utworu audiowizualnego


## Współtwórcy
- Wspólne prawo autorskie
- Wielkości udziałów są równe
- Współtwórcy mogą mieć prawo do części utworu
- Prawo autorskie do całości wymaga zgody wszystkich współtwórców.


## Prawa odnośnie konfliktów

Prawa majątkowe
- prawa rzeczowe (własność, uzytkowanie wieczyste)
- wierzytelności (prawa obligacyjne)
- prawa na dobrach niematerialnych (prawa autorskie, własności przemysłowych)
- prawo do spadku wynikajace z dziedziczenia
- prawa rodzinne (np alimentow)
- prawa korporacyjne - udzial majatkowy w jednostkach organizacyjnych

Prawa niemajątkowe
- osobiste powszechnego prawa cywilnego
- prawa osobiste na niektórych dobrach niematerialnych
- prawa rodzinne (np prawo pieczy nad małoletnim)
- niemajątkowe prawa korporacyjne (prawo do powołania członka zarządku)


## Treść i charakter praw autorskich

Osobiste:
- interesy osobiste
- więź twórcy z utworem
- niemajątkowy charakter
- nieograniczone w czasie (twórca zawsze ma prawa osobiste)
- Po śmierci najbliższa rodzina może ubiegać się o ochronę praw
- Nie mogą przechodzić na inne osoby

Majątkowe:
- Korzystanie z utworu i rozporządzanie nim
- Uzyskiwanie wynagrodzenia z tytułu utworu
- Można je przenosić, dziedziczyć
- Trwają max 70 lat od śmierci twórcy
- Po okresie ochrony przechodzi do domeny publicznej

### O prawach autorskich cg

Powstają one z chwilą ustalenia utworu - nie trzeba tego faktu rejestrować. 

Obejmują:
- prawo do autorstwa utworu
- oznaczenia utworu swoim nazwiskiem, pseudonimem lub do udostepniania go anonimowo
- nienaruszalność treści, formy, rzetelne wykorzystanie
- decyzja o pierwszym udostepnieniu publicznosci
- nadzór nad sposobem korzystania z utworu
- przywłaszczenie utworu = plagiat
- podpisanie się pod czyimś dziełem = ghostwriting

Jawny plagiat, to kiedy przywłaszczana jest całość bądź część czyjegoś utworu i podpisanie się pod tym fragmentem.

Plagiat ukryty, to kiedy jest dokonana modyfikacja bądź połączenie cudzej twórczości z własną.

Autoplagiat to nie plagiat, nie można plagiatować własnego dzieła.

Kary za plagiat:
- Odszkodowanie
- Zadośćuczynienie
- Zaniechanie działań naruszających prawa
- Żądanie zapłaty kwoty na cele społeczne
- Złożenie publicznego oświadczenia

### Prawo do integralności utworu

- dodanie, usuniecie elementów jeśli narusza to więź utworu z twórcą
- dodanie niestosownych ilustracji, które nie pasują
- zmiana formatu
- błędy, przeinaczenia powstałe przy reprodukcji

## Umowy prawa autorskiego

Zasady:
- zasada specyfikacji pól eksploatacji (sposoby korzystania z utworu ze względu na stan techniki) - trzeba je precyzyjnie określić, na jakie się umawiamy
- twórca może uzyskać odrębne wynagrodzenie za kazde pole na ktore sie godzi
- druga strona uniknie sporu ze cos zostalo naruszone
- zasada poszanowania autorskich praw osobistych - nie mozna ich zbyć itp
- mozna dodac umowe ze np grafik od logo nie bedzie umieszczal podpisu (za oplata)
- sposób korzystania z utworu powinien być określony w umowie
- zasada domniemania odpłatności - jezeli nic nie napisano o wynagrodzeniu w umowie to znaczy ze i tak sie wynagrodzenie nalezy (moze byc w odrebnym postepowaniu)
- zbycie praw autorskich jezeli nie jest okreslone za nieodpłatne to w domyśle jest odpłatne
- klauzula bestsellerowa - mozliwosc modyfikacji wynagrodzenia jezeli wykonawca nieproporcjonalnie się dorobił

Wybrane umowy prawa autorskiego
- umowa o przeniesieniu autorskich praw majatkowych
    - okreslenie czasu (kiedy sie przeniesie, na jaki czas)
    - okreslenie pol eksploatacji
    - opcjonalne wyłączenia (zachowanie jakis praw)
    - czy zgadzamy sie zeby druga strona mogla dalej przekazywac uprawnienia (domyslnie nie może)
    - określenie utworu
    - określenie miejsca
    - przeniesienie praw autorskich != prawo własności do egzemplarza
- licencji wyłącznej - zgoda na korzystanie z utworu jakiemus podmiotowi
- licencji niewyłącznej -nieograniczona liczba umów licencjalnych w tym samym czasie
- forma pisemna jest wazna tylko jezeli tradycyjna poczta oraz podpisy pisemne

## Prawa majątkowe

Dozwolony użytek osobisty vs publiczny

Osobisty:
- prywatne potrzeby

Publiczny:
- cele edukacyjne, naukowe, informacyjne...
- potrzeby społeczne
- prawo cytatu
- uprawnienie do przywoływania w podręcznikach
- działalność prasy

Interpretowanie instytucji następuje w sposób ścisły, nie powołujemy się przypadkach podobnych np.

Przy użytku publicznym, należy (jeśli to możliwe) 
- podać informację o imieniu autora i źródle utworu.
- trzymać się granic słusznych interesów autorów

Dozwolony użytek nie może być konkurencją dla normalnej eksploatacji utworu.

Nie można wybudować domu/budynku na podstawie dozwolonego użytku wzorując na jakimś projekcie.

Dozwolony użytek jest nieodpłatny poza paroma przypadkami:
- zdjęcia, materiały prasowe

W sprawozdaniach można przytaczać utwory w celu informowania itd.

### Jak można cytować:

- Musi znajdować się w utworzy który sam sobą jest utworem.
- Cytat musi mieć konkretny cel: polemika, analiza, itd.
- Odpadają gatunki prześmiewcze
- Nie można manipulować, sprawać innego wrażenia niż było zamierzone.
