# THE PSYCHOLOGY OF MONEY - P1

> **Napoleon**
"Thiên tài là người có thể làm những việc bình thường khi tất cả những người xung quanh anh ta đều đang đánh mất lý trí."

> **Sherlock Holmes**
"Thế giới đầy rẫy những điều hiển nhiên mà không ai trong bất kì tình huống nào có thể quan sát được."

## Không ai điên rồ
* Ai cũng có trải nghiệm đặc biệt riêng với cách mà thế giới vận hành. Và điều mà bạn đã trải nghiệm có tác động sâu sắc hơn điều mà bạn học được qua người khác. Vì thế tất cả chúng ta - bạn, tôi, tất cả mọi người - đều đi qua cuộc đời này với một tập tiền bạc hoạt động. Điều có vẻ điên rồ với bạn lại có thể rất hợp lý với tôi.

## May mắn & rủi ro
* Không có điều gì là tốt hay xấu như vẻ bề ngoài của nó cả.
* May mắn và rủi ro là anh em với nhau. Chúng đều là thực tế rằng mọi kết quả trong cuộc sống đều được điều hướng bởi những thế lực ngoài sự nỗ lực cá nhân.

## Không bao giờ là đủ

### 1. Kĩ năng tài chính khó nhằn nhất là khiến cho chiếc cột gôn thôi không di chuyển nữa

* Nếu kì vọng tăng lên theo kết quả thì không có lý gì phải nỗ lực thêm nữa bởi bạn cũng sẽ có cảm giác tương tự sau khi dốc hết sức lực mà thôi. Mọi việc sẽ trở nên nguy hiểm hơn nếu mà bạn muốn có nhiều hơn. Trong trường hợp đó, một bước tiến về phía trước sẽ đẩy cho cột gôn ra xa thêm 2 bước.
* Chủ nghĩa tư bản hiện đại là một tay chuyên nghiệp ở 2 điều: sản sinh tài sản và sản xuất sự ghen tị. Có lẽ chúng còn sánh đôi cùng nhau; mong muốn vượt mặt những người đồng trang lứa có thể trở thành nguồn nhiên lệu cho sự chăm chỉ. Như cuộc sống sẽ không có gì vui vẻ nếu thiếu cảm giác đủ đầy. Hạnh phúc, như đã nói, chỉ là những kết quả khi không có sự kì vọng.

> **Hãy biết khi nào là đủ.**
> **"Không có lý do gì phải đánh liều điều bạn có và cần cho điều bạn không có và không cần đến."**

### 2.Thói quen so sánh trong xã hội chính là vấn đề.
* Mức trần cho sự so sánh trong xã hội là quá cao đến mức hầu như không ai có thể chạm đến được. Điều này có nghĩa rằng nó là một trận đấu không thể nào chiến thắng được, hoặc rằng cách duy nhất để chiến thắng là không tranh đấu ngay từ đầu - mà cần chấp nhận rằng bạn có thể có đủ, ngay cả khi khối lượng đó ít hơn so với những người xung quanh.

> **"Cách duy nhất để chiến thắng ở các sòng bài Las Vegas là rời đi ngay khi bước chân vào."**

### 3. "Đủ" không phải là quá ít
* Ý tưởng có "đủ" có thể trông giống như chủ nghĩa bảo thủ, bỏ mặc cơ hội và tiềm năng trên mặt bàn.
* "Đủ" là nhận ra điều ngược lại - một cơn thèm muốn không thoả mãn được - sẽ đẩy bạn xuống bờ vực hối hận.

> **Cách duy nhất để biết bạn có thể ăn bao nhiêu thức ăn là ăn cho đến khi bạn bị ốm.**
> **Khả năng không thể chối từ một đô la tiềm năng rốt cuộc sẽ khiến bạn phải hối hận.**

### 4. Có rất nhiều thứ không bao giờ đáng liều lĩnh, dù tiềm năng gặt hái có đến đâu đi nữa.
* Nổ lực tuyệt nhất mà bạn có thể gìn giữ những điều này là biết khi nào cần dừng những việc liều lĩnh có thể tổn hại đến chúng lại. Biết rằng khi nào là đủ.

## Sự tích tụ gây chấn động
> **Những bài học đến từ một lĩnh vực thường có thể dạy chúng ta điều gì đó quan trọng về những lĩnh vực không liên quan khác.**

* Những mùa hè có nhiệt độ khá mát là thủ phạm gây ra thời băng hà chứ không phải những mùa đông lạnh. Nó bắt đầu khi một mùa hè không đủ ấm để làm tan chảy băng tuyết của mùa đông trước đó. Phần nền băng còn lại tích tụ và cứ thế chu trình cứ thế tiếp diễn.
* Điều đáng ngạc nhiên ở đây là một thứ có thể phát triển lớn đến thế nào từ một sự thay đổi điều kiện khá là nhỏ bé. Bạn bắt đầu với một lớp tuyết mỏng còn sót lại từ một mùa hè mát mẻ mà không ai có thể nghĩ gì khác về nó và sau đó, trong một cái chớp mắt mang tính địa chất học, toàn bộ Trái đất bị bao phủ bởi lớp băng đá hàng dặm.

> **Bài học lớn rút ra được từ các kỷ băng hà đó là bạn không cần một thế lực lớn để tạo ra một kết quả lớn.**

**Nếu một thứ gì đó được tích tụ lại - nếu một chút tăng trưởng được sử dụng như nhiên liệu dành cho sự phát triển của tương lai - thì một nền tảng ban đầu nhỏ nhoi cũng có thể dẫn tới những kết quả vĩ đại có vẻ đi ngược với logic. Nó có thể khó hiểu đến mức khiến bạn đánh giá thấp điều gì có tiềm năng, nơi sản sinh sự tăng trưởng, và điều mà nó thể dẫn tới.**

> **Sự nguy hiểm ở đây đó là khi tích luỹ không thuộc về trực giác, chúng ta thường coi thường tiềm năng của nó và tập trung vào giải quyết vấn đề bằng những cách khác. Không phải bởi chúng ta đang suy nghĩ quá nhiều, mà là bởi chúng ta hiếm khi dừng lại để xem xét tiềm năng tích luỹ.**

## Làm giàu và duy trì sự giàu có
* Có một triệu cách để làm giảu, và rất nhiều sách để đạt được điều đó. Nhưng chỉ có một cách để duy trì sự giàu có: sự kết hợp giữa lối sống thanh đạm và chút hoang tưởng.

### 1. Tôi muốn trở nên bất khả chiến bại về mặt tài chính, hơn cả việc muốn hưởng những khoản lợi nhuận lớn. Và nếu tôi bất khả chiến bại thì tôi thực sự nghĩ mình sẽ có được những khoản lợi nhuận lớn nhất, bởi vì tôi sẽ có khả năng tồn tại đủ lâu dài để sự tích luỹ mang lại hiệu quả diệu kỳ.

### 2. Lên kế hoạch là việc quan trọng, nhưng phần quan trọng nhất của mỗi kế hoạch đó là lên kế hoạch cho trường hợp kế hoạch không đi theo đúng kế hoạch.
* Điều này khác biệt với bảo thủ. Bảo thủ là tránh né một mức độ rủi ro nhất định. Biên độ an toàn (margin of safety) là làm gia tăng cơ hội thành công ở bất cứ mức độ rủi ro nào bằng cách nâng cao các cơ hội sinh tồn của bạn. Phép màu của nó nằm ở chỗ biên độ an toàn của bạn càng cao, thì bạn càng cần ít lợi thế để có được một kết quả vừa ý.

### 3. Một tính cách linh hoạt - lạc quan về tương lai, nhưng lo sợ trước những điều sẽ ngăn cản bạn tiếp cận được tương lai - đó là mấu chốt.
* Sự lạc quan thường được định nghĩa như một niềm tin rằng mọi thứ sẽ diễn ra tốt đẹp. Nhưng điều đó là chưa đủ. Sự lạc quan hợp lý là niềm tin rằng may mắn sẽ ủng hộ bạn, và qua thời gian mọi thứ sẽ tự cân bằng và cho ra một kết quả thuận lợi ngay cả khi những gì xảy ra trong giai đoạn đó khiến bạn khổ sở. Và trên thực tế bạn biết rằng nó sẽ đầy rẫy những điều khốn khổ. Bạn có thể lạc quan rằng quỹ đạo tăng trưởng về lâu dài có chiều hướng đi lên và vế phía đúng đắn, nhưng cũng chắc chắn rằng con đường giữa hiện tại và tương lai đó trải đầy chông gai, và nó sẽ luôn như vậy. Hai điều đó không loại trừ lẫn nhau.

## Sự kiện sau chót, bạn thắng rồi
> **Bạn có thể sai lầm hết phân nửa thời gian nhưng cuối cùng vẫn có thể kiếm được bộn tiền.**

> **Sự thành công của bạn với tư cách là một nhà đầu tư sẽ được định đoạt bởi cách bạn phản ứng lại những giây phút điểm xuyết của nổi kinh hoàng, chứ không phải là hằng năm dài kiểm soát cuộc hành trình.**

## Tự do
> **Khả năng kiểm soát thời gian là khoản cổ tức cao nhất mà tiền bạc mang lại.**

* Dạng thức cao nhất của sự giàu có là khả năng thức dậy vào mỗi sáng và nói, "Tôi có thể làm bất cứ điều gì vào hôm nay."
* Mọi người muốn trở nên giàu có hơn để khiến họ hạnh phúc hơn. Hạnh phúc là một chủ đề phức tạp bởi vì với mỗi người nó lại khác biệt. Nhưng nếu có một mẫu số chung cho sự hạnh phúc - một nguồn nhiên liệu toàn cầu cho niềm vui - thì đó là mọi người muốn kiểm soát cuộc sống của họ.
* Khả năng làm điều bạn muốn, khi bạn muốn, với người bạn muốn, trong khoảng thời gian mà bạn muốn, là vô giá. Đó chính là giá trị cổ tức cao nhất mà tiền bạc mang lại.

## Nghịch lý người đàn ông ở trong xe ô tô
* Ước mơ của tôi là sở hữu một trong số những chiếc xe sang, bởi vì tôi nghĩ chúng truyền đi một tín hiệu mạnh mẽ tới những người khác rằng bạn đã thành công. Bạn thông minh. Bạn giàu có. Bạn có gu thẩm mỹ. Bạn là người quan trọng. Hãy nhìn tôi đi.
> **Đáng mỉa mai thay tôi hiếm khi nào nhìn vào họ, những người lái xe.**
* Có một nghịch lý ở đây: mọi người thường muốn sở hữu tài sản để gửi đi thông điệp đến những người khác rằng họ nên được yêu mến và ngưỡng mộ. Nhưng trên thực tế những người khác thường bỏ qua việc ngưỡng mộ bạn, không phải bởi vì họ không nghĩ sự giàu có đáng ngưỡng mộ, mà bởi vì họ sử dụng sự giàu có của bạn là thước đo cho khát khao được yêu mến và ngưỡng mộ của chính họ.
* Bức thư mà tôi đã viết sau khi con trai tôi ra đời có ghi, "Con có thể sẽ nghĩ rằng con muốn một chiếc ô tô đắt tiền, một chiếc đồng hồ xa xĩ, và một căn nhà lớn. Nhưng để cha nói cho con nghe, thực tế không phải vậy. Điều con muốn là sự tôn trọng và ngưỡng mộ đến từ những người khác, và con nghĩ rằng việc sở hữu những món đồ đắt giá sẽ mang lại điều đó. Nó hầu như không bao giờ là thật - đặc biệt là từ những người mà con muốn tôn trọng và ngưỡng mộ con."

## Của cải là thứ mà bạn không nhìn thấy
> **Tiêu tiền để khoe mẽ với người khác là cách nhanh nhất để làm với đi túi tiền của bạn.**
* Chúng ta thường có xu hướng đánh giá sự giàu có qua thứ mà chúng ta nhìn thấy, bởi vì đó là thông tin chúng ta có ngay trước mắt. Chúng ta không thể nhìn thấy tài khoản ngân hàng hay những hoá đơn giao dịch đầu tư của mọi người. Vì thế chúng ta dựa vào vẻ bề ngoài để đánh giá sự thành công về mặt tài chính. Ô tô. Nhà cửa. Những bức ảnh trên Instagram.
> **Nhà đầu tư Bill Mann từng viết: "Không có cách nào khiến bạn cảm thấy giàu có nhanh hơn là tiêu thật nhiều tiền vào những món đồ đẹp. Nhưng cách để trở nên giàu có là tiêu số tiền bạn có, và không tiêu số tiền bạn không có."**
* Chúng ta nên cẩn thận trong việc định nghĩa sự khác biệt giữa việc ***có nhiều của cải*** và ***sự giàu có.***
* ***Giàu có*** là nguồn thu nhập của hiện tại. Một ai đó lái chiếc Porsche gần như chắc chắn là giàu có, ngay cả khi họ mua chiếc xe đó nhờ khoản nợ thì họ cũng cần một mức độ thu nhập nhất định để chi trả khoản tiền lãi hàng tháng.
* Nhưng ***của cải*** là thứ được giấu đi. Đó là phần thu nhập không bị tiêu dùng. Của cải là một lựa chọn chưa được sử dụng để mua một món đồ gì đó sau này. Giá trị của nó nằm ở việc trao cho bạn các sự lựa chọn, sự linh hoạt, và sự tăng trưởng để một ngày nào đó mua được nhiều hơn bạn có thể tại lúc này.
> Tập thể dục cũng giống như việc giàu có. Bạn nghĩ rằng, "Tôi đã lao động rồi và giờ tôi xứng đáng tự chiêu đãi bản thân một bữa ăn ngon." ***Sở hữu của cải*** đồng nghĩa với việc từ chối bữa ăn chiêu đãi đó và thực sự thiêu đốt tổng calo. Điều này khó khăn, và yêu cầu khả năng kiểm soát bản thân. Nhưng nó tạo ra một khoảng cách giữa điều bạn có thể làm và điều bạn lựa chọn làm được tích tụ qua thời gian.

## Tiết kiệm tiền
> **Tiền bạc phụ thuộc nhiều vào tâm lý hơn tài chính.**

Một câu hỏi mà bạn nên hỏi khi bạn cạnh tranh với những người khác đó là, "Làm thế nào để tôi nổi bật?
*"Tôi thông minh"* hiển nhiên là một câu trả lời tồi cho câu hỏi đó, bởi vì có rất nhiều người thông minh trên thế giới này. Trí thông minh không còn là một lợi thế đáng tin cậy trong một thế giới ngày càng kết nối như của chúng ta nữa.
Nhưng ***sự linh hoạt*** thì có.
* Trong một thế giới mà trí tuệ trở nên siêu cạnh tranh và rất nhiều kỹ năng công nghệ trước đây giờ đã được tự động hoá, thì những lợi thế cạnh tranh lại nghiêng về những kỹ năng mềm - như giao tiếp hay sự linh hoạt,...
* Nếu bạn có sự linh hoạt, bạn có thể chờ đợi những cơ hội tốt trong sự nghiệp. Bạn sẽ có cơ hội tốt hơn trong việc học một kĩ năng mới khi cần thiết. Bạn sẽ cảm thấy bớt vội vàng khi đuổi theo những đối thủ có thể làm những điều mà bạn không thể, và có nhiều tự do để tìm kiếm niềm đam mê lẫn sự phù hợp ở tốc độ mà bạn muốn. Bạn có thể tìm kiếm một lối sống mới, một tốc độ chậm rãi hơn, và nghĩ về cuộc đời với một tập hợp những giả định khác. Khả năng làm được những điều đó khi phần lớn người khác không thể là một trong vài điều khiến bạn nổi bật trong thế giới nơi mà trí tuệ không còn là một lợi thế bền vững nữa.