# KOPKA - LEKTURA CHIŃSKA
### SŁÓWKA
antyczny chiński - chińsku teraźniejszy uproszczony
皆 jiē1 - 都
数 shù4 - 几

矣 yǐ3 - 啦，了
耳 ěr3 - 啦，了
也 yě3 - yeahhh

饮 yǐn3 - 喝
食 shí2 - 吃
物 wù4 - 东西
良 liáng2 - 好

曰 yuē1 - 说， 叫
谓 wèi4 - 说，叫，对。。。说
云 yún2 - 说

众 zhòng4 - 很多，大家
寡 guǎ3 - 少
者 zhě3 - 的人

然 rán2 - （的）样子
今 jīn1 - 现在，如今

亦 yì4 - 也
焉 yān1 - （在）这里;（在）这个地方
此 cǐ3 - 这（个）
彼 bǐ3 - 那（个）
是 shì4 - 这是，这样

见 jiàn4 - 看
走 zǒu3 - 跑
行 xíng4 - 走
好 hào4 - 喜欢
毕 bì4 - 完
且 qiě3 -（将）要 zamierzać coś zrobić
闻 wén2 - 听
欲 yù4 - 想要，愿意
至 zhì4 - 到

如 rú2 - 像
何 hé2 - （为）什么，怎么
甚 shèn4 - 很
便 biàn4 - 就，于是
复 fù4 - 再，又
遂 suì4 - 就，于是
安 ān1 - 怎么，难道 (pyt. retoryczne)
于 yú2 - 在，比
#### Zaprzeczenia:

勿 wù - 别
非 fēi - 不是
无 wú - 没有
休 xiū - 别，不要，停止
未 wèi - 还没有，从来没有

#### Zaimki:

吾 wú - 我
予 yǔ - 我
某 mǒu - 我

子 zǐ - 您，你
汝 rǔ - 您，你
尔 ěr - 您，你

寡人 guǎ rén - 我 (król, o sobie)
之 zhī - 她，她，他的，她的
其 qí - 她，她，他的，她的

#### Znaki wieloznaczne
之 zhī - 的，走，“noun +之+verb”tworzy fraze werbalna
1 - po określeniem czasu, nic nie oznacza (partykuła stawaian po przysłówku)
2 - tworzy frazę werbalną jeśli jest między podmiotem a orzeczeniem
3 - 得
4 - zaimek osobowy 她/他/它

若 ruò - 像，如，如果
乃 nǎi - 是，于是，就，才，却，竟然
舍 shě - 住，舍弃（to abandon），放弃
余 yú - 我，多 （余多）
于 yú - 在，比，从
为 wèi - 成为，变为，当，是，*dla

###
### 孟子 - epkoa walczących królestw (371-ok. 289 p.n.e.), Zhou dynasty, kontynuował nauki Konfucjusza. Mencjusz uważał, że człowiek jest z natury dobry, a zło jest wynikiem niewłaściwego wychowania i wpływu otoczenia. Jego książka też się nazywa Mengzi.
|Tytuł utworu |skąd|autor| tłumaczenie| 成语|Znaczenie |
|----|-----|---|---|--|-----------|
|揠苗助长 (yà/ba(拔) miáo zhù zhǎng)|公孙丑上|《孟子》| zachęcić/ciągnąć sadzonki do wzrostu|揠苗助长|robienie przeciwnych rzeczy do tego co jest efektywne/ psucie rzeczy nadmiernym entyzjazmem|
|杯水车薪 (bēishuǐchēxīn)|告子上|孟子|szklanka wody na palący się wóz drewna|杯水车薪|kropla w wiadrze/kropla w morzu potrzeb|
| 缘木求鱼 (yuánmùqiúyú)||孟子| wspinać się po drzewie żeby złapać rybę|缘木求鱼| próba dokonania nie możliwego, robienie czegoś tak że niemożliwe jest osiągnięcie celu, np. nie robienie nic aby ten cel zrealizować|
### 诗经 - księga pieśni - kompilacją chińskiej poezji pochodzącej z okresu XI-VII w. p.n.e. Zaliczana jest do Pięcioksięgu konfucjańskiego. Za redaktora księgi tradycja uznaje Konfucjusza. Składa się z 305 wierszy.
W skład Pięcioksięgu konfucjańskiego wchodzą:
-Księga Przemian (Yijing)
-Księga Pieśni (Shijing)
-Księga Rytuałów (Liji)
-Księga Dokumentów (Shujing)
-Kronika Wiosen i Jesieni (Chunqiu)
*Pierwotnie istniała jeszcze szósta księga – Księga Muzyki (Yuejing), która zaginęła。

诗经 podzielona jest na cztery części:
Guofeng (國風) – Obyczaje państw (160 wierszy) zawiera pieśni ludowe
Xiaoya (小雅) – Małe ody (74 wierszy) – pieśni i wiersze biesiadne
Daya (大雅) – Wielkie ody (31 wierszy) – pieśni rytualne
Song (頌) – Hymny (40 wierszy) – pieśni o charakterze religijnym, związane z kultem przodków, głównie domu rządzącego rodu
|成语 |skąd| znaczenie |
|----|-----|---|
|窈窕淑女(yāotiǎo shūnǚ)|周南·关雎|Piękna skromna panna|
|辗转反侧 (Zhǎn zhuǎn fǎn cè)|周南·关雎 |Przewracać się z boku na bok, nie móc spać||
|充耳不闻 (Chōng ěr bù wén)|邶风·旄丘 |Wypełnić swoje uszy dźwiękami, a jednak pozostać głuchym||
|忧心忡忡 (Yōuxīn chōngchōng)|召南·草虫 |Zamartwiony||
|宜室宜家 (Yí shì yí jiā)|周南·桃夭 |Rodzinne życie w harmoni||
|涕泗滂沱 (Tìsì pāngtuó)|陈风·泽陂 |Rozpacz i potok łez||
|万寿无疆 (Wànshòu wú jiāng)|小雅·天保 |Żyj długo (10 000 lat) i szczęśliwie||

### 庄子 - Zhuangzi ok. 369 – ok. 286 p.n.e. myśliciel i pisarz, którego nauka była wyższym etapem w rozwoju starożytnego taoizmu. Najgłębsze znaczenia jego alegorii stanowią od wielu stuleci przedmiot wnikliwych badań. Zhuangzi był najwcześniejszym ze znanych krzewicieli nauk Laozi. [Sen i motylu - czy motely jest nim, czy on motylem?] Książka też się nazywam Zhuangzi.
|Tytuł utworu |skąd|autor| tłumaczenie| 成语|Znaczenie |
|----|-----|---|---|--|-----------|
|东施效颦 (dōng shī xiào pín)|天云|庄子|Dongshi imituję marszczenie brwi Xishi; 东施 odnosi się do osoby, która ma cechy przeciwne do 西施 (xī shī), która jest jedną z Czterech Piękności starożytnych Chin; 效-imitować; 颦-marszczyć brwi|东施效颦 |naśladowania osoby/obiektu/rzeczy w celu uzyskania pożądanego efektu (to może prowadzić do niepowodzeń, to co sprawdza się innym nie musi sprawdzić sie tobit)|

**Przesłanie:** Nie naśladuj innych ślepo. To, co przynosi sukces innym, niekoniecznie będzie działać w Twoim przypadku.|

**Przemyślenie:** Powyższa historia jest doskonałym przykładem uniwersalnej prawdy, że to, co działa w jednej sytuacji lub na jednej osobie, niekoniecznie będzie działać w innym kontekście lub na innej osobie. Jest to ważne przypomnienie, że sukces jest często rezultatem indywidualnego podejścia, unikalnych cech i przypadku, a próba naśladowania innych może prowadzić do niepowodzenia.

|Tytuł utworu |skąd|autor| tłumaczenie| 成语|Znaczenie |
|----|-----|---|---|--|-----------|
|混沌开窍 (Hùndùn kāiqiào)|应帝王 山海经?|庄子|wiercenie dziur w Hundunie|**TO NIE JEST CHENGYU!**|Ta historia przypomina o konieczności szacunku do przyrody i świata, która nie zawsze można zmienić/udoskonalić. Próba ich zmiany może prowadzić do niepożądanych konsekwencji.|

**Przesłanie:** Ta historia przypomina o konieczności szacunku wobec przyrody i świata, którą nie zawsze można zmienić lub udoskonalić. Pewne rzeczy są niezmienne, a próba ich zmiany może prowadzić do nieoczekiwanych i niepożądanych konsekwencji.

**Przemyślenie:** Opowieść ta przypomina, że mimo naszych najlepszych intencji, nie zawsze jesteśmy w stanie kontrolować czy zmieniać wszystko w naszym otoczeniu. Szacunek wobec natury i świata jest ważny, a próby ingerencji w to, co jest niezmienne, mogą prowadzić do nieoczekiwanych rezultatów i niepożądanych skutków.

### 渔父 - STARY RYBAK
**Chuci (Pieśni z Chu)** – antologia chińskiej poezji autorstwa Qu Yuana i Song Yu żyjących w epoce Walczących Królestw w państwie Chu, oraz późniejszych naśladowców ich stylu. W skład Chuci wchodzi 58 krótkich i 6 długich utworów poetyckich. Jest to drugi (po Księdze pieśni) zachowany zbiór chińskiej poezji, a pierwszy, którego autorzy są znani z imienia.
Okres Walczących Królestw – okres w historii Chin, końcowy podokres dynastii Zhou, zakończony zjednoczeniem kraju przez Qin Shi Huanga. Trwał od **480 do 221 p.n.e.**, przy czym dynastia Zhou upadła w 256 p.n.e. Nazwa okresu wywodzi się od księgi Zhanguo Ce (战国策; dosł. „Intrygi Walczących Państw”).
|Tytuł utworu |skąd|autor| tłumaczenie| 成语|Znaczenie |
|----|-----|---|---|--|-----------|
|渔父|楚辞 - antologia chińskiej poezji autorstwa Qu Yuana i Song Yu żyjących w epoce Walczących Królestw w państwie Chu|QuYuan|Stary rybak|餔糟歠酾 (bū zāo chuò lí) (wieczorny posiłek; wino; pić; lać wino) |oznacza umiejętność dostosowania się do sytuacji; płynięcie z nuretem wszechświata; płynąc z prądem|

Jeli kady jest brudny to dlaczego nie dostosować się to tego i unosić się na fali błota?
on nie chce by krystaliczan biel ubrudziła się brudem świata. Jak woda jest czysta to wymyj frędzle czapki, jak brudna to wymyj stopy.
rybak - filozofia nie działania (taoizm)

### 画蛇添足 - RYSOWANIE WĘŻA I DODAWANIE MU NÓG
**战国策** Strategie Państw Walczących – zbiór opowieści o wydarzeniach z okresu Walczących Królestw. Opisujące wydarzenia historyczne **od 475 do zjednoczenia Chin w 221 p.n.e.** opowieści uporządkowane są chronologicznie oraz według państw, których dotyczą. Dzieło historiograficzne. **Poszczególne opowieści miały różnych, obecnie nieznanych autorów.**
|Tytuł utworu |skąd|autor| tłumaczenie| 成语|Znaczenie |
|----|-----|---|---|--|-----------|
|画蛇添足 (huà shé tiān zú)|战国策 - zbiór opowieści o wydarzeniach z okresu Walczących Królestw. - 齐策二|----|dorysowywać nogi wężowi 添-to add|画蛇添足 |Oznacza to dodawanie czegoś zbędnego lub niepotrzebnego do już kompletnego lub doskonałego. Pogorszenie czegoś poprzez próbę poprawy, która jest niepotrzebna lub szkodliwa|

### 南辕北辙 - JECHAĆ NA PÓŁNOC, A DĄŻYĆ NA POŁUDNIE
|Tytuł utworu |skąd|autor| tłumaczenie| 成语|Znaczenie |
|----|-----|---|---|--|-----------|
|南辕北辙 (nányuánběizhé)|战国策 - zbiór opowieści o wydarzeniach z okresu Walczących Królestw. - 魏策四|----|jechać na południe, a dążyć na północ|南辕北辙|Działanie sprzeczne z pożądanym celem, poruszanie się w przeciwnym kierunku niż ten, który prowadziłby do osiągnięcia zamierzonego celu.|
### 鹬蚌相争 - GDZIE DWÓCH SIĘ BIJE TAM TRZECI KORZYSTA
|Tytuł utworu |skąd|autor| tłumaczenie| 成语|Znaczenie |
|----|-----|---|---|--|-----------|
|鹬蚌相争 (Yù bàng xiāng zhēng)|战国策 - 燕策二| ----|Brodziec/Bekas (ptak) i małża walczą ze sobą|鹬蚌相争|gdzie dwóch się bije tam trzeci korzysta|

### 苏秦之楚 - Su Qin z Chu
|Tytuł utworu |skąd|autor| tłumaczenie| 成语|Znaczenie |
|----|-----|---|---|--|-----------|
|苏秦之楚 (Sūqín zhī chǔ)|战国策 - 楚三|----|||

Ten Suqin (o nim krążą legendy że jest jak mędrzec 古人) przybywa do cesarza, ale na widzenie musi czekać 3 dni. Ten cesarz się potem dziwi, dlaczego on tysiące mil przebył, żeby z nim porozmawiać, ale nie chce zostać. A tamten mówi, że no ziomuś żarcie droższe od jadeitu, drewno opałowe droższe od drewna laurowego. Urzędników nie widać, sa jak duchy, tak samo cesarz. Król to usłyszał i zrozumiał.

### 精卫填海 - JINGWEI WYPEŁNIA MORZE
**Księga Gór i Mórz （山海经**） – starożytny chiński traktat geograficzny， będący w istocie połączeniem bestiariusza, opisów legendarnych krajów i zwyczajów Chin przedcesarskich. Jest to rodzaj encyklopedii, opisującej kolejno rozmaite regiony Chin, od centrum, według kierunków kardynalnych. Każdy opis zawiera nazwy gór i jezior lub mórz, lokalne rośliny i zwierzęta, mity i bestie mityczne, a także zwyczaje, języki i charakterystyki różnych ludów. Dzieło składa się z kilku części, pisanych w różnym okresie, **od Okresu Walczących Królestw po dynastię Han (od IV do pocz. II w. p.n.e.).**
|Tytuł utworu |skąd|autor| tłumaczenie| 成语|Znaczenie |
|----|-----|---|---|--|-----------|
|精卫填海 (Jīngwèitiánhǎi)|山海经 - 北山经||Jing Wei próbuje wypełnić morze kamieniami|精卫填海|niezłomne dążenie do przodu mimo przytłaczających przeciwności losu|

### 夸父追日 - Kuafu goni słońce
|Tytuł utworu |skąd|autor| tłumaczenie| 成语|Znaczenie |
|----|-----|---|---|--|-----------|
|夸父追日 (kuā fù zhú rì)|山海经||Kuafu w pogoni za słońcem|夸父追日 |porywać się z motyką na słońce|

### 塞翁失马
**Huainanzi 淮南子** - Huainanzi to starożytny chiński tekst składający się ze zbioru esejów, które powstały w wyniku serii debat naukowych, które odbyły się na dworze Liu An, księcia Huainan, **gdzieś przed 139 r. p.n.e.. (dyn. Han Zach.)** Huainanzi łączy w sobie chińską religię ludową, chińskie koncepcje buddyjskie, taoistyczne, konfucjańskie i legalistyczne, w tym teorie takie jak yin i yang. Wszystkie eseje Huainanzi są powiązane z jednym głównym celem: próbą zdefiniowania niezbędnych warunków dla doskonałego porządku społeczno-politycznego. Stwierdza on, że doskonały porządek społeczny wywodzi się głównie od doskonałego władcy.
|Tytuł utworu |skąd|autor| tłumaczenie| 成语|Znaczenie |
|----|-----|---|---|--|-----------|
|塞翁失马 (sài wēng shī mǎ) 塞翁 - mędrzec|淮南子 - 人闲训 |Starzec traci konia|starzec stracił konia, ale wszystko wyszło na dobre|塞翁失马|błogosławieństwo w nieszczęsciu; Czasem nieszczęście zamienia się w szczęście, a szczęście w nieszczęście. Los jest niemożliwy do przewidzenia. W języku polskim mamy podobne powiedzenie: ‘szczęście w nieszczęściu’.|

### 李寄斩蛇 - LIJI ZABIJA WĘŻA
Sōushén Jì 搜神记 - to chińska kompilacja legend, opowiadań i pogłosek dotyczących chińskich bogów, duchów i innych nadprzyrodzonych zjawisk. Skompilowana przez Gan Bao, historyka na dworze cesarza Yuana z dynastii Jin **w IV wieku**
|Tytuł utworu |skąd|autor| tłumaczenie| 成语|Znaczenie |
|----|-----|---|---|--|-----------|
|李寄斩蛇 (Lǐ jì zhǎn shé)|搜神记|干宝|Liji zażyna węża|----|

### 莺莺传 - LEGENDA O YINGYING
**dyn. tang**
Ruch Nowego Yuefu - Bai Juyi i **Yuanz Zhen** zainspirowani poezją Dufu, stali sie czołowymi przedstawicielami tego ruchu. Ruch propagował prostotę przekazu poezji orraz funkji dydaktycznej utworów literackich. Najczęściej utowry penta- lub hepta- sylabiczne. Legenda o Yingying to arcydzieło gatunku, jedna z najpiękniejszych histori miłosnych w historii Chin.
|Tytuł utworu |skąd|autor| tłumaczenie| 成语|Znaczenie |
|----|-----|---|---|--|-----------|
|莺莺传 (Yīng yīng chuán)||元稹 Yuan Zhen - W literaturze prozatorskiej Yuan Zhen jest szczególnie znany ze swojej pracy Yingying's Biography, która często była adaptowana na inne sposoby, w tym operowe i muzyczne. Był częścią grupy poetów „New Yuefu”|

### 草船借箭 - POŻYCZENIE STRZAŁ ZE SŁOMIANEJ/TRAWIASTEJ ŁODZI
**三国演义 Romans trzech królestw 1321-1323** – XIV-wieczna powieść chińska, autorstwa **Luo Guanzhonga 罗贯中**, której akcja toczy się w burzliwych latach upadku dynastii Han i w Epoce Trzech Królestw. Akcja utworu zaczyna się w 169 n.e., a kończy w 280, w momencie ponownego zjednoczenia Chin.
|Tytuł utworu |skąd|autor| tłumaczenie| 成语|Znaczenie |
|----|-----|---|---|--|-----------|
|草船借箭 (Cǎo chuán jiè jiàn）|三国演义 - 第四十六回 用奇谋孔明借箭|Luo Guanzhonga 罗贯中||草船借箭 |o use others' manpower and resources for one's own ends.|
|||||不解其意 (Bù jiě qí yì)|Nie rozumieć|
|tego nie ma na liście od Kopki||||神机妙算 (Shénjīmiàosuàn) (supernatural/miraculus; idea/intention; perfekcyjne wyliczenia [2 znaki])|niesamowita zdnolność planowania i strategi/przewidywania/mądrości|

### 刮骨疗毒 - Skrobanie kości w celu wyleczenia trucizny
|Tytuł utworu |skąd|autor| tłumaczenie| 成语|Znaczenie |
|----|-----|---|---|--|-----------|
|刮骨疗毒（Guā gǔ liáo dú）|三国演义|Luo Guanzhonga 罗贯中||视死如归（Shìsǐrúguī）|nie bać się śmierci (spojrzeć na śmierć jak powrót do domu)|
|||||掩面失色 (Yǎn miàn shīsè)|ukryść zaskoczenie (schować twarz w dłonie i zblędnąć)|

### też z 三国演义
|Tytuł utworu |skąd|autor| tłumaczenie| 成语|Znaczenie |
|----|-----|---|---|--|-----------|
|||Luo Guanzhonga 罗贯中||唱空城计(Chàng kōngchéngjì)| (śpiewanie strategi pustego miejsca) o opuszczonym miejscu: chula wiatr; kiszki marsza grają; prowadzić strategię pustego fortu; blefować, aby ukryć swoją słabość|
|||||既生瑜何生亮| Jeśli urodził się już Zhou Yu, to czemu urodził się Zhuge Liang? - Często obecnie uzywane w sporcie, aby pokazać, że oboje kandydatów jest wybitnych, ale jednak jeden jest lepszy|

### 挑花源记 - Zapiski o źródle kwitnącej brzoskiwni
|Tytuł utworu |skąd|autor| tłumaczenie| 成语|Znaczenie |
|----|-----|---|---|--|-----------|
|挑花源记|挑花源记|陶渊明|Zapiski o źródle kwitnącej brzoskiwni|无人问津|nie ma człowieka któr by o to pytał; nikt nie jest tym zainteresowany|

### 窦娥冤
|Tytuł utworu |skąd|autor| tłumaczenie| 成语|Znaczenie |
|----|-----|---|---|--|-----------|
|窦娥冤|窦娥冤|关汉卿|Niesprawiedliwość wobec Dou E|动地惊天|coś niezwykle wzruszającego, głośny dźwięk (porusza ziemie i niebo)|
||||不分好歹|Nie umieć odróżnić czegoś dobrego od czegoś złego/dobra od zła|
||||顺水推船|pchać łódkę z prądem rzeki - wykorzystywać sytuację na swoją korzyść|
||||怕硬欺软|boicie się silnego, głebicie słaszego|

### dwa ostatnie:
• 南柯一梦 a dream of Nanke
《南柯太守传 **Legenda o Gubernatorze Nanke** by 李公佑》 ulotny sen; pozorne/iluzoryczne szczęscie
(李公佐)?

• 黄粱一梦 dream of golden millet
《枕中记》bogactwo i dobroby są ulotne jak sen

### Funkcje 之
:::info
- **的** jeśli jest między dwoma rzeczownikami
- **得** jeśli jest między verbem i adj
- tworzy frazę werbalną jeśli jest między podmiotem a orzeczeniem
- 他/她/它
- przed określeniem czasu i wtedy nie robi nic
:::

揠苗助长
《孟子·公孙丑上》
宋人有闵其苗**之1**不长而揠**之2**者，芒芒然归。谓其人曰：“今日病矣！予助
苗长矣！” 其子趋而往视**之3**，苗则槁矣。天下**之4**不助苗长者寡矣。以为无益而舍**之5**者，不耘苗者也；助**之6**长者，揠苗者也。非徒无益，而又害**之7**。

:::success
1 - spójknik towrzący frazę werbalną, łączy podmiot i orzecznie
2 - 它
3 - 它
4 - 的
5 - zaimek osobowy 她/他/它
6 - zaimek osobowy 她/他/它
7 - zaimek osobowy 她/他/它
:::

杯水车薪
《孟子·告子上》
仁**之1**胜不仁也，犹水胜火。今**之2**为仁者，犹以一杯水救一车薪**之3**火也，不熄,则谓**之4**水不胜火。此又与于不仁**之5**甚者也，亦终必亡而已矣。

:::success
1 - spójnik łącząćy podmiot i orzeczenie
2 - po określeniem czasu, nic nie oznacza (partykuła stawaian po przysłówku)
3 - 的 wskazuje na zależność
4 - tworzy frazę werbalną jeśli jest między podmiotem a orzeczeniem
5 - 得
:::

缘木求鱼
《孟子·梁惠王上》
曰：“王**之1**大欲可得闻与？”王笑而不言。曰：“为肥甘不足于口与？轻暖不
足于体与？抑为采色不足视于目与？声音不足听于耳与？便嬖不足使令于
前与？王**之2**诸臣皆足以供**之3**，而王岂为是哉？”曰：“否。吾不为是也。”曰：
“然则王**之4**所大欲可知已。欲辟土地，朝秦楚，莅中国而抚四夷也，以若所
为，求若所欲，犹缘木而求鱼也。

:::success
1 - 的
2 - 的
3 - zaimek osobowy 他/她/它
4 - 的 (partykuła zależności)
:::

### Funkcje 而
:::info
- 而且 - and also; but also
- 因而 - as a result
- 时而 - from time to time
- 忽而 - now..., now...
- 然而 - but; however
EKSTRA
- 反而 - przeciwnie, ale za to
- 从而 - i w rezultacie, a w konsekwencji
- 而是 - lecz, ale
:::

### REFERATY
Tang chuanqi (6.03)：
1. **Wspomnienia z poduszki** (枕中记 - zhěn zhōng jì) **Shen Jiji** (沈既济);
2. **Legenda o pani Ren** (任氏传 - rèn shì chuán) Shen Jiji;
3. **Legenda o Li Wa** (李娃传 - lǐ wá chuán) **Bai Xingjiana** (白行简);
4. **Legenda o Gubernatorze Nanke** (南柯太守传 - nán kē tài shǒu chuán) **Li Gongzuo** (李公佐);
5. **Legenda o Hongxian** (红线传 - hóng xiàn chuán) **Yuan Jiao** (袁郊);
6. **Legenda o kędzierzawym brodaczu** (虬髯客传 - qiú rán kè chuán) **Du Guangtinga** (杜光庭);
7. **Legenda o Huo Xiaoyu** (霍小玉传 - huò xiǎo yù chuán) **Jiang Fanga** (蒋防);

Yuan zaju (kwiecień)
8. **Sen o ginącym motylu** (蝴蝶梦 - hu die meng) **Guan Hanqinga** (关汉卿);
9. **Jesień w pałacach Han** (汉宫秋 - han gong qin) **Ma Zhiyuana** (马致远);
10. **Dusza Qiannü opuszcza ciało** (倩女离魂 - qiang nu li hun) **Zheng Guangzu** (郑光祖);
11. **Deszcz na drzewie Wutong** (梧桐雨 - wutang yu) Bai Pu (白朴);
12. **Romans Zachodniej Komnaty / Romance of the Western Chamber** (西廂记 - xi xiang ji) **Wang Shifu** (王实甫).
13. **Kredowy krąg** (灰阑记 - hui lan ji) **Li Xingdao** (李行道)
14. Maj: **Malowana skóra** (画皮) z Dziwnych opowieści z prowizorycznej pracowni (聊斋志异) Pu Songlinga 蒲松龄.

------------------------------------------------
Tang chuanqi:
Utwór 传奇
- świadomie fikcyjna literatura narracyjna w formie krótkich opowiadań, nowel, w których centralnym elementem są wydarzenia fantastyczne lub nadprzyrodzone
- wywodzą się z 志怪小说, ale pogłębiają i rozszerzają tę formę, lepiej opisują scenerię, emocje i atmosferę za pomocą poezji
- nie tylko opowiadanie dziwnych historii, ale także poruszanie znacznie szerszego zakresu tematów i odzwierciedlenie różnych aspektów społecznych
- najwybitniejsze opowiadania z Tang (szczególnie IX w.) i Song
- bardziej złożona i skomplikowana fabuła, zwroty akcji, silniejsza psychologizacja postaci

1. **Wspomnienia/Opowieści z poduszki** (枕中记 - zhěn zhōng jì) **Shen Jiji** (沈既济);
• Lu Weng (Starzec Lu) - taoistyczny mnich
• Uczony Lu

Historia rozgrywa się w erze Kaiyuan. Starzec Lu zatrzymuje się w noclegowni w Handanie, gdzie spotyka młodego uczonego Lu. Uczony skarży się starcowi na swoje nieszczęśliwe życie, mimo braku bólu i chorób. Starzec pyta, dlaczego uczony jest nieszczęśliwy, skoro przed chwilą się śmiali. Uczony marzy o małżeństwie, karierze generała i sukcesach rodziny. Starzec podaje mu poduszkę z porcelany, która ma spełnić jego ambicje. Uczony śni o bogactwie, małżeństwie i karierze, ale zazdrość innych prowadzi do jego degradacji i więzienia. Uczony jest przerażony i zaczyna żalić się żonie, że jego poprzednie “biedne” życie wcale nie było takie biedne. Chciałby wrócić do noszenia prostych ubrań i jeżdżenia na
swoim czarnym źrebaku. Przyłożył sobie nóż do szyi, ale na szczęście uratowała go jego żona. Po latach cesarz nadaje mu tytuł księcia, a jego synowie osiągają sukcesy. Uczony budzi się i uświadamia sobie, że to był sen. Starzec tłumaczy, że pragnienia są jak sen, a uczony dziękuje za lekcję.

2. **Legenda o pani Ren** (任氏传 - rèn shì chuán) **Shen Jiji** (沈既济);
• Ren
• Zheng
• Wei Yin

Wei Yin i Zheng jadą do Chang’anu na imprezę. Zheng spotyka trzy dziewczyny, zakochując się w tej w białej sukience, Ren. [Kolor biały – śmierć ; już wtedy informacja i przewidywanie tego co wydarzy się później, Ren jest elementem nie pochodzącym z ludzkiego świata, dlatego jest skazana w nim na śmierć ] Ren zaprasza Zhenga do siebie na noc, ale następnego dnia Zheng dowiaduje się, że Ren jest lisem. Kilka dni później Ren unika Zhenga, ale on nadal ją kocha i akceptuje jej prawdziwą naturę. Ren i Zheng są razem, a Wei Yin, nie wierząc, że Ren jest piękna, wysyła sługę, aby to sprawdził. Wei Yin próbuje narzucić się (zgwałicić) Ren, ale ostatecznie przeprasza ją i zaczyna szanować. Ren próbuje znaleźć partnerkę dla Wei Yina, który zakochuje się w Chong-nu. Ren pomaga Wei Yinowi zdobyć Chong-nu, ale historia tej pary urywa się po tym jak ona zachodzi z nim w ciąże. Ren zleca Zhengowi różne zadania, a on je wykonuje. Np. kupić konia co kuleje i o niego dbać. Potem okazuje się że to zgubiony koń cesarski, który jest warty o wielę więcej niż zwykły koń. Podczas podróży, Ren zostaje zaatakowana przez psa, który ujawnia jej lisowatą naturę. Już nie może wrócić do formy człowieka i psy zagryzają Ren na śmierć. Zheng i Wei Yin opłakują Ren, ale ich życie toczy się dalej. Zheng jest bogatszy niż wcześniej. Wei Yin opowiada historię Ren autorowi Shen Jiji, który ją zapisuje, krytykując powierzchowność uczuć Zhenga.

3. **Legenda o Li Wa** (李娃传 - lǐ wá chuán) **Bai Xingjiana** (白行简);
• Zheng (鄭)
• Li Wa (李娃)
• Matka Li Wy
• Ojciec Zhenga
• Ciotka Li Wy

**Student Zheng**, syn z bogatej rodziny, zostaje wysłany przez ojca, aby zdać egzaminy urzędnicze. Po drodze zakochuje się w **Li Wie**, prostytutce, i spędza z nią rok, wydając wszystkie swoje pieniądze (które dał mu ojciec). Matka Li Wy oszukuje Zhenga, by go pozbyć, wysyłając go z Li Wą do świątyni, aby pomodlili się o męskiego potomka. Zheng i Li Wa wyruszają do świątyni. Podczas powrotu Li Wa proponuje postój u jej ciotki. Podczas postoju u ciotki Li Wy posłanieć przynosi wieść o tym, że matka Li Wy umiera. Li Wa udaje się z powrotem do domu, a Zheng zostaje zatrzymany przez ciotkę Li Wy, pod pretekstem planowania pogrzebu matki Li Wy. Zheng wraca i odkrywa, że matka Li Wy i Li Wa zniknęły. Bardzo choruje i zostaje lamentnikiem w zakładzie pogrzebowym. Zostaje przy tym rozpoznany przez służącego swojego ojca, a potem przez swojego ojca który wyrzeka się go i biczuje go na śmierć. Zheng staje się żebrakiem, ale Li Wa odnajduje go i pomaga mu zdać egzaminy. Ojciec Zhenga przyjmuje go z powrotem, a Zheng i Li Wa pobierają się. Rodzice Zhenga wkrótce potem umierają, po ich śmierci wyrasta grzyb żałobny i w domu budują gniazdo białe jaskółki co podoba się cesarzowi, który obdarowuje Zhenga i Li Wę. Zheng i Li Wa zakładają rodzinę i żyją długo i szczęśliwie.

4. **Legenda o Gubernatorze Nanke** (南柯太守传 - nán kē tài shǒu chuán) **Li Gongzuo** (李公佐);
**南柯一梦** -
• Chunyu Fen
• Zhou Bian
• Tian Zihua
• Yaofang (żona Chunyu)
**Chunyu Fen** z Dongping był rycerzem, który lubił pić i obraził dowódcę. Niedaleko był jego dom rodzinny w którego pobliżu rosło olbrzymie drzewo Perełkowca Japońskiego. Dużo wypił, rozchorował się a przyjaciele zanieśli go do łóżka. Zobaczył dwóch posłańców ubranych w purpury którzy przed nim klęczeli i powiedzieli że król Huaian Guo (król państwa Spokoju Perełkowca) go zaprasza. Chunyu podążył za nimi do powozu który ruszył w stronę otworu pod starym drzewem Perełkowca. Został przeniesiony do świata króla Huaian Guo. Tam spotkał swojego starego przyjaciela Zhou Bian i potem jesze innego kumpla i spotkał się z królem. Poślubił księżniczkę. Chunyu z każdym dniem kochał ją (Jinzhi Gongzhu) coraz bardziej, a jego sława i splendor rosła z dnia na dzień. Jego szaty i dobra ustępowały jedynie królowi. Miał dzieci i zdobył szacunek w królestwie. Król zaproponował mu pozycję Gubernatora Nanke (komanderii Południowej Gałęzi). 20 lat po tym jak Chunyu podjął funkcję Gubernatora, ludzie wyśpiewywali mu pochwały, a król go bardzo cenił. [Tutaj jest nawet jakaś walka z państwem drzewa sandałowego.] Po śmierci żony wrócił do stolicy, gdzie jego prestiż wzbudził zazdrość króla. Król nakazał mu powrót do domu, a Chunyu, po przebyciu dziury w drzewie, wrócił do swojego świata. Odkrył, że cały jego sen był wizją życia mrówek. Postanowił poświęcić się nauce Dao,wyrzekł się kobiet i alkoholu, i umarł w wieku 47 lat. Li Gongzuo spisał tę historię na podstawie opowieści Chunyu.

5. **Legenda o Hongxian** (红线传 - hóng xiàn chuán) **Yuan Jiao** (袁郊);
czas: rebelia An Lushan
• Xue Song – gubernator wojskowy Luzhou
• Hongxiang – służąca Xue Songa (bardzo mądra), Song powierzył jej opiekę nad swoją oficjalną korespondencją i nazwał ją „wewnętrzną kronikarką”;
• Chengsi – gubernator wojskowy Weibo (nie podoma mu się klimat ☹)

Historia rozgrywa się pod koniec rebelii An Lushana. Rząd Tang nakazuje generałowi Xue Songowi poprowadzić armię Zhaoyi stacjonującą w Fuyang, Hebei i przejąć kontrolę nad Shandong, które było siedliskiem generałów rebeliantów. Aby wzmocnić więzi między różnymi gubernatorami wojskowymi, rząd postanawia, że wyda dzieci Xue Song. Jego córkę synowi gubernatora Weibo, Tian Chengsi, oraz syna za córkę gubernatora Huazhou, Linghu Zhang.

Jednakże Tian Chengsi, zirytowany gorącym klimatem Weibo, decyduje się na aneksję chłodniejszego regionu Shandong. Zaniepokojony zamiarami Tiana, Xue zwierza się swojej służącej Hongxian, która jest również utalentowaną grającą na ruan i wewnętrzną kronikarką Xue. Hongxian mówi swojemu panu, żeby się nie martwił, po czym udaje się nocą na terytorium Tiana w celu przeprowadzenia rekonesansu. Wraca następnego ranka i opowiada Xue o swojej misji: uniknęła wykrycia przez wojska Tiana, zakradła się do jego komnaty i znalazła go śpiącego. Zamiast go zabić, ukradła złotą skrzynkę zawierającą cenne przedmioty, a przed wyjściem związała śpiące służące Tiana, nie budząc ich.

Xue Song wysyła posłańca z powrotem do Tiana z ukradzioną skrzynką. Zaskoczony Tian obdarza Xue wieloma prezentami i zaprzecza, jakoby miał zamiar anektować jego terytorium. Jakiś czas później, Hongxian wyznaje swojemu panu, że w poprzednim życiu była mężczyzną-lekarzem, który przypadkowo zabił ciężarną kobietę i jej nienarodzone bliźnięta, i dlatego musiała odpokutować w następnym życiu jako kobieta. Po spłaceniu swoich długów, pragnie teraz wycofać się w góry. Xue organizuje dla niej pożegnalną ucztę i zleca poecie Leng Chaoyang napisanie wiersza na jej cześć.

6. **Legenda o kędzierzawym brodaczu** (虬髯客传 - qiú rán kè chuán) **Du Guangtinga** (杜光庭);
850 – 933 (Przełom dynastii Tang oraz okresu Pięciu Dynastii)
• Kobieta z czerwoną miotełką 红拂女 Hóng fú nǚ
• Li Jing 李靖
• Gość z kędzierzawą brodą 虬髯客 Qiúrán kè
• Shiminem, przyszły cesarz Taizong
Razem tworzą 风尘叁侠 Trzech Bohaterów Fengchen

Cesarz z dynastii Sui pozostawia Chang’an **ministrowi Yang Su** i udaje się w podróż. Yang Su okazuje się aroganckim urzędnikiem, przyjmującym gości w sposób lekceważący, co zraża do niego ludzi. Główna bohaterka, **Hongfu Nu**, służy u Yang Su, który pewnego dnia przyjmuje **Li Jinga**, młodego stratega wojskowego. Mimo początkowej arogancji, Yang Su przyjmuje rady Li Jinga, co zauważa i docenia Hongfu Nu. Zachwycona Li Jingiem, Hongfu Nu udaje się do jego domu w nocy i wyznaje mu miłość, a po kilku dniach decydują się uciec do Taiyuan. Po drodze spotykają brodacza, który okazuje się mieć to samo nazwisko co Hongfu Nu i nazywa ją siostrą. Potem Li jing i brodacz jedza serce i watrobe cżłowieka, którego brodacz zabił bo go 10 lat nienawidził. Wspólnie udają się do przyjaciela Li Jinga, aby zorganizować spotkanie z **Li Shiminem, przyszłym cesarzem Taizongiem**. Brodacz, choć początkowo wrogo nastawiony (chce go zabić, bo chce zabić każdego kto może być lepszy od niego), uznaje wyższość Li Shimina i rezygnuje z planów. On poczatkowo chce go chyba zabić bo on chce być najlepszy. Ale jego brat jest taoistą i potweirdza, że ten Lishimin ma mandat niebios. Przekazuje Li Jingowi swoją rezydencję i prosi, aby wspierał Taizonga. Na koniec brodacz odjeżdża na południowy wschód, gdzie później zdobywa tron Królestwa Fuyu.

7. **Legenda o Huo Xiaoyu** (霍小玉传 - huò xiǎo yù chuán) **Jiang Fanga** (蒋防);
• Li Yi 李益
• swatka Bao 鲍
• Huo Xiaoyu 霍小玉
**Swatka Bao** umówiła **Li Yi** na spotkanie z **Huo Xiaoyu**. Li Yi był bardzo podekscytowany, przygotował się starannie, ale martwił się o wygląd typka, bo podobno był brzydki i ciemnoskóry. W domu Xiaoyu, Li Yi spotkał się z jej matką, która chwaliła jego talenty. W domu była tez gadająca papuga przez którą on sie bał wejść. Gdy Xiaoyu przyszła, Li Yi był nią oczarowany, choć ona była rozczarowana jego wyglądem. Mimo to, Li Yi przekonał ją, że ich związek będzie oparty na tym że on ceni jej piękno a ona ceni jego talent. Spędzili razem noc. Li Yi powiedział że to było lepsze niż spotkanie z boginią miłości na Górze Wu.
Xiaoyu płacze że skoro on ceni ją za piękno to jak się zestarzej to on już jej nie będzie chciał. Ale on mówi, że się spełniło jego marzenie i obiecuje jej wierność. Zapisuje przysięge na kawałku lnu.
Po dwóch latach szczęścia, Li Yi musiał wyjechać do stolicy, a Xiaoyu bała się, że go straci. Mówi mu że on na pewno znajdzie sobie inną ale to jest okay, tylko niech będzie szczęśliwy a ona sobie zostanie zakonnicą. On ją błaga żeby w niego nie wątpiła, ale jego matka juz go zesfatała z kuzynką i Li Yi hajta się łamiąc obietnicę daną Xiaoyu, co doprowadza ją do rozpaczy i śmierci. Ale zanim to to ona sprzedaje prawie wszystkie swoje rzeczy aby móc za coś kupować infromację od innych osób co się dzieję z jej kochanym. LiYi bierzez ten ślub w tajemnicy bo nie chce żeby to Xiaayu dotarła ta infromacja. Xiaoyu zaczęła rozpaczliwie prosić przyjaciół i krewnych, żeby przyprowadzili do niej Li Yi za wszelką cenę. Ona była ciężko chora, a on i tak nie chciął się z nią spotkać. Poprzedniej nocy miała ona sen, w którym ktoś w żółtej koszuli miał przyprowadzić do niej Li Yi i poprosić ją o zdjęcie butów. Xiaoyu wyjaśniła matce, że ponieważ buty 鞋 xié brzmią jak 谐 xié w harmonii, sen zwiastował ponowne spotkanie jej i męża, a zaraz po nim rozłąkę na zawsze (脱 tuo). I jakiś ziomek w żóltych szatach faktycznie przyprowadza LiYi. Spojrzała mu w oczy z pogardą, wszyscy wokół płakali, a ona powiedziała do niego: “Jestem taką nieszczęśliwą kobietą. A ty takim mężczyzną bez serca. Jestem piękna i młoda, mam jeszcze matkę a nawet nie mogę się nią opiekować. Teraz umrę i umrę przez ciebie, Panie Li. A po śmierci zostanę mściwym duchem i nie dam ci żyć w spokoju z żoną i konkubinami”.
Li Yi widzi dziwne rzeczy (duchy niby kochanków żon i konkubin) i staje się chorobliwie zazdrosny, bije swoje żony i konkubiny, i nawet kogoś zabija z tej zazdrości.

### Yuan zaju
Zaju (杂剧) to forma chińskiego teatru, która była szczególnie popularna w okresie dynastii Yuan (1271-1368). Choć korzenie tej formy teatralnej sięgają wcześniejszych epok, to właśnie w czasach dynastii Yuan zaju osiągnęło swój złoty wiek.
8. **Sen o ginącym motylu** (蝴蝶梦 - hudiemeng) **Guan Hanqinga** (关汉卿);
• Ojciec Wang
• Matka Wang
• Najstarszy syn Wang
• Drugi syn Wang
• Trzeci syn Wang
• Czarny charakter: Ge Biao
• Sędzia Bao

AKT 1
Ojciec Wang wchodzi z trzema synami i przedstawia swoją rodzinę. Synowie nie chcą być rolnikami, wolą zostać urzędnikami cesarskimi. Na głównej ulicy miasta Ojciec Wang zostaje zabity przez Ge Biao (szedł do sklepu kupić trochę papieru i piór piśmienniczych dla swoich synów), bezkarnego dalekiego członka rodziny cesarskiej. Okłada Ojca Wanga, który na oczach wszystkich umiera. Ge Biao, przekonany, że Ojciec Wang udaje własną śmierć, irytuje się jeszcze bardziej i, przeklinając go, okłada go jeszcze mocniej i podjudza swego konia do pogryzienia i stratowania Wanga. Ge Biao bezkarnie atakuje Ojca Wanga, który umiera na oczach przechodniów. Posterunkowy informuje rodzinę o śmierci ojca. Matka lamentuje i zastanawia się, jak opłacić pogrzeb. Synowie dowiadują się, że to Ge Biao zabił ich ojca i postanawiają postawić go przed sądem. Znajdują go pijanego i przechwalającego się zuchwale przyznając się, że to on zabił starego Wanga. Matka Wanga poucza go, że jego status nie ochroni go w sądzie przed sprawiedliwością. W międzyczasie młodzi Wangowie zaczynają go okładać. Ge Biao umiera. Wangowie nie zauważają, że wyzionął ducha i oskarżają go o udawanie pijanego - dziwią się, że nie chce wstać. Matka Wang próbuje przepytać Ge Biao, pytając go o powód zabicia starego Wanga, nagle jednak orientuje się, że Ge Biao faktycznie zmarł na ich oczach.

AKT 2
Zhang Qian i sędzia Bao rozpoczynają poranne obrady sądu. Przedstawiają sprawy, w tym sprawę trzech braci Wangów oskarżonych o zabójstwo Ge Biao. Sędzia Bao robi sobie drzemke.

**JEGO SEN 1:**
Obserwuje, jak nad kwiatami lata motyl i wpada w pajęczynę. Wzrusza się jego losem i rozmyśla nad tym, jak to los jest niesprawiedliwy nie tylko dla ludzi, którzy mogą znienacka zostać dosięgnięci przez śmierć. Również owady mogą niesprawiedliwie zginąć. Obserwuje naraz, jak wtem nadlatuje większy motyl i ocala tego, który się zaplątał. W międzyczasie inny mały motyl wpada w sieć i zostaje uratowany przez większego. Następnie w sieć zaplątuje się trzeci motyle. Większy motyl powinien uratować również i tego, jednak tym razem lata sobie tylko nad kwiatami i ignoruje trzeciego motyla i odlatuje. Bao przytacza więc słowa Mencjusza o tym, że „każdy człowiek posiada serce współczucia” i sam uwalnia z sieci spętanego motylka. Sen się kończy.

Sędzia Bao przepytuje synów i matkę Wang. Wszyscy kolejno przyznają się do winy, co irytuje Bao. [Sędzia Bao zaczyna po kolei przepytywać synów Wang. Najstarszy Wang przyznaje się, że to on zabił. Wtem wchodzi mu w słowo drugi z braci i mówi, że to on jest zabójcą. Odzywa się wtem najmłodszy i oświadcza z kolei, że żaden z nich ani matka nie mieli ze śmiercią Ge Biao nic wspólnego. Odzywa się więc matka Wang i oświadcza, że to ona pod wpływem emocji wywołanych śmiercią męża, rzuciła się na Ge Biao i zabiła go.] Ostatecznie najmłodszy z braci zgadza się ponieść karę śmierci [sam się zgłasza i zakuwa w dyby]. Bao, pod wpływem snu o motylu, zmienia decyzję i skazuje najmłodszego Wang na śmierć. No i tu beka, bo ta matka broniła dwóch najsatrszych synów, a jak Bao się pyta, czy zgadza się ze skazaniem najmłodszego na śmierć to ona na to 'spoko'. Nagle sędzia Bao zmienia zdanie. Każe przyprowadzić najmłodszego z braci i uwolnić go. Przekonany, że najmłodszy z Wangów jest przybranym synem, oskarża Matkę Wangową o próbę ocalenia swoich biologicznych synów za cenę posłania na śmierć przybranego syna z poprzedniego małżeństwa jej męża. Matka Wang zaskakuje go jednak, tłumacząc, że wszystkich trzech uznaje na równi za swoich synów. Pierwszego z nich wprawdzie nie urodziła, ale od początku karmiła go piersią i odchowała jak własnego. Drugiego wzięła pod opiekę również, gdy był jeszcze maleńki. Trzeci zaś z braci to dopiero jej biologiczny syn. Mówi że gdyby wysłała ona na śmierć jednego z przybranych synów, którymi przysięgała mężowi zajmować się najlepiej, jak potrafi, okazałaby się niegodną macochą o złym sercu. Bao stwierdza, że ciężko mu będzie rozstrzygnąć tę sprawę, gdyż, jak zauważa „matka ich jest obrazem cnoty a wszyscy synowie przedstawiają sobą przykładną nabożność synowską”. Bao stwierdza, że sen musiał być znakiem od Niebios i przepowiednią tego, co ma się wydarzyć i uwalnia wszystkich synów. I teraz wtf bo on całą trójke nakazuje zabrać do celi, gdzie maja oczekiwac na wyrok.

AKT 3
Matka Wang przynosi jedzenie do aresztu dla swoich synów. Karmi dwóch najstarszych, trzeci tez się domaga, ale matka wylewa resztki na podłogę. A i tak ten trzeci ją tuli na pożegnanie. Zhang Qian zgadza się na uwolnienie dwóch starszych braci, aby mogli zająć się matką. Matka Wang lamentuje nad losem najmłodszego syna. Najmłodszy Wang akceptuje swoją śmierć. Zhang tłumaczy mu, że zostanie powieszony a następnie zrzucony dziesięć metrów w dół ze szczytu muru więzienia.

AKT 4
Starszy brat Wang wchodzi z ciałem Zhao Upartego-Jak-Osioł, który został powieszony zamiast najmłodszego Wang. Matka Wang jest szczęśliwa, że jej syn żyje, ale pierw myśli że jej syn to duch. Sędzia Bao informuje, że cesarz wydał dekret, który postanowił nadać braciom tytuły i wyróżnić rodzinę Wangów. Najstarszy z synów ma zostać sędzią, następny ważnym urzędnikiem, a najmłodszy Wang będzie prefektem Zhonmou. Matka zaś zostanie wyróżniona honorowym tytułem Pani Najwyższych Cnót.

9. **Jesień w pałacach Han** (汉宫秋 - hangongqin) **Ma Zhiyuana** (马致远);
• Król Barbarzyńca;
• Yanshou (czarnycharakter)
• cesarz Yuan z dyn. Han
• Wang Qiang 王嬙 / Wang Zhaojun

Dynastia Han graniczy na północy z mongolskim ludem Xiongnu, z którym ma burzliwe relacje. Akcja utworu dzieje się w trakcie okresu pokoju pomiędzy nimi. Mao Yanshou stosuje pochlebstwa wobec cesarza, przekonując go, by skupił się na nowych konkubinach. Wyrusza w głąb kraju, by namalować portrety kobiet, które mogą stać się konkubinami cesarza. Rodziny większości z nich płacą mu duże sumy pieniędzy za upiększenie ich portretów. W Chengdu Mao poznaje piękną Wang Zhaojun, pochodzącą z biednej rodziny rolników. Nie mogąc mu zapłacić, Mao maluje ją brzydszą niż jest, by cesarz jej nie wybrał. Zhaojun trafia do „zimnego pałacu”, nie ciesząc się względami cesarza. Pewnej nocy Zhaojun gra na pipie, co przyciąga uwagę cesarza. Spotykają się i cesarz jest nią zauroczony. Dowiadując się prawdy o portrecie, cesarz jest wściekły na Mao i każe go ściąć. Władca barbarzyńców wysyła posłańca po kobietę z południa do małżeństwa, by utrzymać pokój z Chińczykami. Cesarz odmawia, twierdząc, że pałacowe kobiety są za młode. Władca Xiongnu grozi wojną. Mao Yanshou, uciekając przed karą, trafia do Xiongnu i przekonuje władcę, by zażądał Zhaojun pod groźbą wojny. Cesarz i Zhaojun są szczęśliwi razem, ale ultimatum władcy Xiongnu zmusza cesarza do oddania Zhaojun. Zhaojun zgadza się na małżeństwo, by utrzymać pokój. Cesarz żegna się z ukochaną, a Zhaojun odchodzi na północ z ambasadorem barbarzyńców. Zhaojun i Huhanye docierają do Rzeki Czarnego Smoka, granicy między Han a Xiongnu. Zhaojun żegna się z domem, skacze do rzeki i umiera. Władca barbarzyńców, poruszony jej poświęceniem, obwinia Mao i stwierdza, że spór z Han był daremny, chce znów zawrzeć pokój. Cesarz tęskni za Zhaojun, patrząc na jej portret i rozpaczając nad jej losem. Mao Yanshou zostaje oskarżony o zdradę i stracony. Barbarzyńcy znowu chcą zawrzeć pokój z dynastią Han.

10. **Dusza Qiannü opuszcza ciało** (倩女离魂 - qiangnulihun) **Zheng Guangzu** (郑光祖);
• Qiannü 倩女
• Wang Wenju 王文举
• Meixiang, służąca Qiannü 梅香
• Matka Qiannü
• Dusza Hun Qiannü - duchowa forma Qiannü
• Zhang Qian, służący Wanga

Ojciec Qiannü i ojciec Wang Wenju zawierają umowę o małżeństwie ich dzieci jeszcze przed ich narodzinami.
Wang Wenju przyjeżdża do Chang’an, aby przystąpić do egzaminów oraz odwiedzić rodzinę Qiannü, chcąc doprowadzić do skutku pakt zawarty przez ich ojców. Matka każe Qiannü nazywać go starszym bratem (no a to nie dobrze). Qiannü i Wang Wenju zakochują się w sobie, jednak ze względu na społeczne konwencje ich miłość staje pod znakiem zapytania (matka mówi, iż od 3 pokoleń nie akceptowali uczonego bez oficjalnej pozycji jako zięcia). Wang Wenju wyrusza do stolicy, aby zdać egzaminy i zdobyć wymaganą przez matkę Qiannü oficjalną pozycję. Qiannü, zrozpaczona po rozstaniu z Wenju, popada w chorobę i jest w stanie krytycznym. W stanie desperacji, duch Qiannü oddziela się od jej ciała i wyrusza w podróż za Wenju, sprzeciwiając się swojej matce.
Duch Qiannü odnajduje Wang Wenju, który ostatecznie zgadza się, aby ta towarzyszyła mu wbrew jej matce. Wang Wenju osiąga najlepszy wynik na egzaminie i wysyła list do domu Qiannü, aby powiadomić o dobrych nowinach. Odwiedza też on Qiannu we śnie, aby jej to oznajmić. Zhang Qian dostarcza list, który prowadzi do wielkiego nieporozumienia (ze względu na wspomnienie o żonie), zostaje uderzony przez Meixiang. Na wieść o nowej żonie ukochanego Qiannü jest zrozpaczona. Wang Wenju wraca do domu wraz z duchem Qiannü. Wang Wenju wyznaje, że popełnił błąd nie informując matki o wyjeździe Qiannü do stolicy. Ona jest zdziwiona, gdyż Qiannü nie opuszczała swojego łóżka. Matka i Wenju uznają ducha za zjawisko nadprzyrodzone. Mężczyzna grozi mu mieczem, matka chce zabrać go do Meixiang. Duch obwinia matkę za swoje nieszczęście. Duch łączy się z ciałem Qiannü, a ona odzyskuje przytomność. Zakochani ponownie się jednoczą, matka postanawia dokończyć proces małżeństwa, przygotowują się do świętowania.

11. **Deszcz na drzewie Wutong** (梧桐雨 - wutangyu) Bai Pu (白朴);
• 唐玄宗 Xuanzong z Tang
• 杨贵妃Yang Guifei / 杨玉环Yang Yuhuan
• 安禄山An Lushan

Historia opisuje losy Cesarza Xuanzonga oraz konkubiny Yang Guifei, która była jednym z powodów rebelii prowadzonej przez An Lushan’a w 755 roku.
An Rokshan zostaje wysłany na dwór cesarski po klęsce jaką odniosła jego armia. Choć powinien zostać stracony, uzyskuje on względy cesarza. Otrzymuje on tytuł komisarza wojskowego (tak naprawdę to wygnanie na granicę) i zostaje adoptowanym synem Yang Guifei, przez co ma dostęp do jej komnat. Gdy pewnego dnia się upija, wykorzystuje jej stan by ją zgwałcić, ta pomimo wstydu nie może przestać o nim myśleć i się zakochuje.

07.07 (Qixi Festival) odbywa się bankiet na którym cesarz i Yang Guifei proklamują wieczną miłość pod drzewem (feniks), cesarz podarowuje jej prezenty (m.in. saszetka perfum o zapachu liczi, jej ulubionego owocu), Yang Guifei tak naprawdę myśli o An Rokshanie.

W Yuyangu An Rokshan przygotowuje wojsko. Wysyła do innych dowódców wiadomość że otrzymał rozkaz pojmania Yang Guozhonga (do którego czuł niechęć po tym jak wpłynął on na decyzję cesarza o wygnaniu) kieruje się na Changan z zamiarem wszczęcia rebelii. Cesarz dostaje wiadomość o zbliżającym się An Rokshanie, decyduje się uciec i przeczekać bunt w Syczuanie. Po drodze mianuje swojego syna Suzonga nowym władcą i każe mu wrócić do Changanu by pogromić rebeliantów. Generał Chen Xuanli namawia cesarza by zabić Yang Guozhonga. To jednak nie wystarcza, armia nie chce iść dalej, żądają również śmieci konkubiny Yang. Cesarz nie mając innego wyjścia rozkazuje Yang Guifei powiesić się na schodach buddyjskiego klasztoru. Po jej śmierci zostaje mu saszetka perfum.

Bunt zostaje stłumiony. Po powrocie do stolicy cesarz marnieje z tęsknoty po śmierci swojej ukochanej konkubiny, każdego dnia wspominając ich miłość. Wiesza jej portret w zachodnich ogrodach, spotyka ją we śnie, jednak budzi się na dźwięk deszczu padającego na drzewo wutong.

12. **Romans Zachodniej Komnaty / Romance of the Western Chamber** (西廂记 - xixiangji) **Wang Shifu** (王实甫).
• Cui Yingying 崔莺莺
• Hongniang 红娘
• 张君瑞
**BOOK 1**
Po śmierci Pana Cui, wdowa po Cui z najbliższą rodziną wyrusza do Boling, aby zanieść jego trumnę w celu ostatecznego pochówku, ale z powodu blokady na drodze musiały zatrzymać się w zachodnim skrzydle Klasztoru w prefekturze Hezhong. Student Zhang w drodze do stolicy by zdać egzaminy urzędnicze zatrzymuje się by zwiedzić klasztor. Przypadkowo spotyka Cui Yingying i od razu się w niej zakochuje, porównuje jej urodę do Guanyin. Mnich ostrzega Zhanga, że Yingying jest poza jego zasięgiem.
Zhang natychmiast porzuca zamiar podróży do stolicy i prosi mnicha o wynajęcie mu celi w klasztorze, aby mógł być blisko ukochanej. Gdy dowiaduje się, że Yingying ma uczestniczyć w ceremonii upamiętniającej śmierć ojca, prosi mnicha, aby również mógł złożyć ofiarę swoim rodzicom. Zhang wyznaje Hongliang swoje uczucia do Yingying, ale zostaje przez nią wyśmiany. Zhang dowiaduje się od mnichów, że każdej nocy Yingying pali kadzidła i modli się w ogrodzie. Postanawia więc wcześniej się tam ukryć i ją podglądać. Gdy widzi Yingying, zaczyna recytować wiersz. Cui Yingying to słyszy i postanawia odpowiedzieć, również wierszem, po czym odchodzi. Jej talent literacki zachwyca Zhanga. Gdy nadchodzi dzień odprawienia ceremonii ku czci pana Cui, mnich nakazuje Zhangowi pierwszemu zapalić kadzidło i odejść, zanim przyjdzie pani Cui. Kiedy nadchodzi pani Cui, mnich przedstawia Zhanga jako swojego krewnego. Kiedy Yingying widzi Zhanga podczas ceremonii, również się w nim zakochuje. Z powodu chaosu wywołanego objęciem władzy przez cesarza Dezonga, Sun Feihu patroluje most w okolicy. Gdy słyszy opowieści o urodzie Cui Yingying, postanawia napaść na klasztor i wziąć Yingying za żonę. Pani Cui wpada w panikę, obiecuje oddać Yingying za żonę temu, który przepędzi żołnierzy. Zhang zgłasza się na ochotnika.
Zhang wysyła list z prośbą o pomoc do Du Que, który stacjonuje przy przełęczy Pu z armią stu tysięcy żołnierzy. Gdy Du Que otrzymuje list, zbiera żołnierzy i wyrusza na ratunek. Pani Cui z wdzięczności zaprasza studenta Zhanga by zamieszkał w ich kwaterze oraz wyprawia ucztę, aby mu podziękować. Pani Cui wzywa Yingying, aby złożyła bratu (BRATU - więc nie dobrze) wyrazy szacunku. Pani Cui informuje Zhanga, że Yingying została już obiecana Zheng Hengowi i proponuje nagroddzić go za oddaną przysługę złotem i jedwabiem. Zhang jest załamany po złamaniu obietnicy przez panią Cui. Hongliang opracowuje plan spotkania Zhanga i Yingying. Nakazuje mu grać na cytrze podczas gdy Yingying wyjdzie do ogrodu zapalić kadzidło.

**BOOK 2**
Hongniang na życzenie Cui Yingying idzie sprawdzić co u Studenta Zhanga. Ten jest chory i pisze list miłosny do Yingying. Yingying czyta list od Zhanga, jest zła, uważa go za nieobyczajny. Odpisuje mu. Zhang po przeczytaniu listu od Yingying jest przekonany, że ta chce się z nim spotkać w ogrodzie. Gdy Yingying i Hongniang palą kadzidła przychodzi Zhang, Yingying jest wściekła. Chce poskarżyć się Pani Cui, ale Hongniang ją powstrzymuje. Hongniang przynosi Zhangowi leki i receptę od Yingying, która zawiera zakodowaną wiadomość, że Yingying chce się z nim spotkać. Yingying przychodzi do Zhanga (Hongniang ją kryje), przysięgają sobie miłość i konsumują związek. Huanlang donosi Pani Cui, że Yingying i Hongniang do późna były w ogrodzie, schadzka się wydaje. Jednak Hongniang przekonuje Panią Cui, żeby zezwoliła na małżeństwo Zhanga i Yingying. Ta stawia warunek: Zhang musi jechać do stolicy zdać egzaminy urzędnicze. Yingying żegna się z Zhangiem i ten odjeżdża do stolicy. Zhang zdaje egzaminy z najlepszym wynikiem i wysyła służącego, by poinformował
o tym Yingying. Yingying pisze dla niego odpowiedź i przekazuje mu prezenty: szarfę na talię, parę pończoch, jaspisową cytrę, jadeitową spinkę do włosów i nakrapiany bambusowy pędzel. Zhang czyta list i zachwyca się wspaniałością Yingying. Cierpi przez tęsknotę za nią. Zheng Heng przyjeżdża do klasztoru na prośbę Pani Cui, by pomóc przy pogrzebie kanclerza Cui. Po drodze dowiedział się, że Yingying, z którą na mocy umowy między ich rodzicami miał wziąć ślub, została oddana Zhangowi. Zheng Heng kłamie, że student Zhang został zmuszony do poślubienia córki ministra Wei przez co Pani Cui zgadza się na ślub Zheng Henga z Yingying. Generał Du jedzie pogratulować Zhangowi małżeństwa. Zhang wraca do klasztoru, gdzie wyjaśnia Pani Cui, że Zheng Heng kłamał.
Hongniang i Generał Du ręczą za szczerość Zhanga. Kiedy Generał Du każe aresztować Zheng Henga, ten rezygnuje z Yingying i umiera. Yingying i student Zhang biorą ślub.

13. **Kredowy krąg** (灰阑记 - huilanji) **Li Xingdao** (李行道)
• Zhang Haitang - żona Magnata Ma
• Zhang Lin (brat Zhang Haitang, ma ją za nieżadnice)
• Ma Junqing (Magnat Ma)
• Pierwsza żona - kochanek pierwszej żony Magnata Ma
• Urzędnik Zhao
• Shou’er; Shoulang (dziecko Haitang)
• Sędzia Bao

Pani Liu, wdowa po Panu Zhangu, ma dwójkę dzieci: syna Zhang Lina i córkę Haitang. Z powodu biedy, matka wysyła Haitang do pracy jako kurtyzana, co wywołuje wstyd i gniew Zhang Lina. Po kłótni z matką i siostrą, Zhang Lin opuszcza dom. Magnat Ma, bogacz z miasta, chce wziąć Haitang za konkubinę, obiecując finansową opiekę nad Panią Liu. Haitang zgadza się na małżeństwo. Po pięciu latach rodzi syna, Shoulanga. Pierwsza żona Magnata Ma ma romans z urzędnikiem Zhao. Razem planują morderstwo Magnata Ma, aby się pobrać. Pierwsza żona otrzymuje od Zhao truciznę.

Zhang Lin wraca chory i bez pieniędzy, szukając pomocy u siostry, ale Haitang odmawia, bo nie ma kontroli nad majątkiem. Pierwsza żona manipuluje sytuacją, by wzmocnić nienawiść Zhang Lina do siostry. Kiedy Magnat Ma wraca, pierwsza żona oskarża Haitang o romans. Magnat Ma bije Haitang i później zostaje otruty przez pierwszą żonę, która oskarża Haitang o morderstwo. Pierwsza żona planuje przekupić świadków, by potwierdzili, że jej syn jest jej własnym dzieckiem. Haitang zostaje niesprawiedliwie oskarżona i zmuszona do przyznania się pod wpływem tortur.

Zhang Lin, teraz urzędnik, początkowo nie chce pomóc siostrze, ale po jej wyjaśnieniach decyduje się działać. Sprawa trafia do sądu, gdzie sędzia Bao, sprawiedliwy urzędnik, wznawia proces. Haitang tłumaczy, że świadkowie zostali przekupieni. Sędzia Bao przeprowadza test matki, który Haitang zdaje, pokazując, że mówi prawdę. Zhang Lin przyprowadza urzędnika Zhao, który zostaje zmuszony do przyznania się. Pierwsza żona i urzędnik Zhao przyznają się do zbrodni. Ostatecznie wszyscy winni przestępstw zostają ukarani, a pierwsza żona i urzędnik Zhao skazani na egzekucję.

14. Maj: **Malowana skóra** (画皮) z Dziwnych opowieści z prowizorycznej pracowni (聊斋志异) Pu Songlinga 蒲松龄.
• Pan Wang
• Młoda dziewczyna (lisi demon)
• Żona Wanga
• Taoista
• Żebrak

W mieście Taiyuan Wang spotyka młodą dziewczynę, która uciekła od bogatego męża. Zabiera ją do domu, gdzie dziewczyna prosi, aby jej obecność pozostała sekretem. Po kilku nocach żona mówi Wangowi, że boi się, że ta dziewczyna namiesza i sugeruje odesłanie dziewczyny, ale Wang nie słucha. Mistrz taoistyczny na targu ostrzega Wanga, że jest pod wpływem uroku, ale Wang mu nie wierzy. Wang odkrywa, że dziewczyna jest zielonym potworem i ucieka do taoisty po pomoc. Taoista daje Wangowi ochronną miotełkę, ale dziewczyna niszczy ją i zabija Wanga (wyrywan mu serce). Żona Wanga prosi taoistę o pomoc, a ten zabija demona (zabija drewnianym mieczem i pieczętuje dym z demona w tykwowym naczyniu). Żona Wanga prosi żebraka o wskrzeszenie męża, a po upokorzeniach żebrak daje jej ślinę do połknięcia (mistrz taoistyczny polecił jej znieśc wszystkie upokorzenia żebraka). Żona wymiotuje ślinę żebraka na ranę męża, gdy szykuje jego ciało do pochówku, która zamienia się w serce, i Wang ożywa. O minionych wydarzeniach mówi, że miał coś w rodzaju snu, a blizna po ranie z czasem znika.

### DODATKOWE CHENGYU
黄粱美梦 huáng liáng měi mèng - metafora na nierealistyczne marzenie, które się nie spełni
郁郁不乐 yùyù bú lè - melancholijny, pogrążony w depresji, nieszczęśliwy (o Huo Xiaoyu porzuconej przez Li Yi, czekającej w nadziei na jego powrót)