**I LwB - WSTĘP DO JĘZYKÓW SPECJALISTYCZNYCH - 25.05.2021, 01.06.2021_JĘZYK MEDYCZNY_OPIS** Do czego używany jest język medyczny: - tłumaczenie i opracowywanie tekstów medycznych (artykuły, książki, prace naukowe) - komunikacja między specjalistami dziedzin medycyny - wykładanie medycyny w szkołach medycznych, na uczelniach - komunikacja lekarz-pacjent - sporządzanie protokołów prób klinicznych - sporządzanie dokumentacji medycznej (skierowania, wyniki badań, konsultacje, wypisy szpitalne) - wystąpienia na konferencjach i sympozjach - opisu zjawisk medycznych (chorób, jak i wzorcowych stanów zdrowia) **CECHY CHARAKTERYSTYCZNE:** - bogate powiązania leksykalne z językami obcymi (łacina, greka, francuszczyzna, niemczyzna, angielszczyzna) - zwięzły i precyzyjny - własna, odrębna terminologia: śledziona, wrzód, powięź, paliczek, globulka - można go ulokować ze względu na formę i treść, pomiędzy językiem stricte naukowym, a ogólnym - wykorzystuje neologizmy - używanie skrótków, tj. RTG, EEG, EKG - występowanie frazeologii lekarskiej, rozumianej przez specjalistów danej dziedziny medycyny. Przykład: "bosa igła" - stosowanie komunikacji dyrektywnej (podczas zabiegów i operacji) - stosowanie komend - udzielanie instrukcji - liczne formy bezosobowe, szczególnie w tekstach pisanych (zaobserwowano,) - użycie strony biernej ("lek jest stosowany, badanie zostało przeprowadzone") - używa eufemizmy w celu ominięcia, złagodzenia nazwy (zamiast mówić np. Ma Pan raka, mówimy Ma Pan problemy ze zdrowiem.) - używanie eponimów, czyli pojęć pochodzących od nazwisk najczęściej autorów, którzy je opisali, jako pierwsi (np.choroba Alzheimera, objaw Babińskiego), rzadziej od postaci fikcyjnych (np. jabłko Adama) Jest on konkretny, nie stosuje zbyt daleko pojętniej abstrakcji. Stanowi fachową odmianę języka naturalnego wzbogaconego o elementy języków stosowanych w innych naukach ścisłych i humanistycznych . Wspomaga podejmowanie nowych i codziennych decyzji i ich realizację. Służy on do komunikacji naukowej i powszechnej. Owy język to systematyczny model wiedzy medycznej, jest to opis hipotetycznej struktury tej wiedzy i stosowanego w medycynie rozumowania za pomocą uproszczonego i uporządkowanego typu naturalnego, ukazujący podstawowe znaczenie twierdzeń medycznych w różnych dziedzinach i zastosowaniach oraz łączące je związki. - Stanowi fachową odmianę języka naturalnego wzbogaconego o elementy języków stosowanych w innych naukach ścisłych i humanistycznych. - Opisuje zasadniczo różne obiekty łącząc elementy biologii, psychologii i nauk społecznych. - Dotyczy człowieka zdrowego i chorego. - Wspomaga podejmowanie naukowych i codziennych decyzji i ich realizację - służy do komunikacji zarówno naukowej jak i powszechnej - jest narzędziem złożonych i precyzyjnych rozumowań - brak potocyzmów i nacechowania emocjonalnego. - zdania wielokrotnie złożone. - wspomoga podejmowanie naukowych i codziennych decyzji. Semantyczny model wiedzy medycznej jest jest to opis hipotetycznej struktury wiedzy medycznej i stosowanego w medycynie sposobu rozumowania za pomocą uproszczonego i uporządkowanego języka typu naturalnego ukazujący podstawowe znaczenie twierdzeń medycznych w różnych dziedzinach i zastosowaniach oraz łączące je związki. Przez pojęcie wiedzy medycznej rozumiemy to, co aktualnie wiemy o stanie zdrowia człowieka i uznajemy za właściwe sposoby postępowania dotyczące tego stanu. Jest narzędziem złożonych i precyzyjnych rozumowań. Potrzeba sprawnej komunikacji językowej ma związek z mobilnością zawodową, szczególnie z mobilnością pracowników służby zdrowia. Znajomość języka fachowego wiąże się z koniecznością rozumienia tekstów specjalistycznych, jest niezbędna w kontaktach zawodowych z pacjentami oraz członkami personelu medycznego. Rozwój badań naukowych, narodziny nowych specjalizacji, wykorzystywanie coraz nowocześniejszych urządzeń technicznych w diagnostyce medycznej sprawia, że specjalistyczne języki zawodowe wzbogacają się systematycznie o nową terminologię, którą personel medyczny musi sobie przyswoić. **Specyfika tłumaczeń medycznych** sprawia, że wymagają one czegoś więcej niż tylko wiedzy z konkretnej dziedziny. Nie bez znaczenia jest i to, aby tłumacz orientował się w zagadnieniach związanych z rozwijającą się nieustannie technologią, postęp w medycynie dokonuje się bowiem niemal z dnia na dzień. **PRZYKŁADY TEKSTÓW**: Opisuje różne obiekty łącząc elementy biologii,psychologii i nauk społecznych;służy do komunikacji naukowej jak i powszechnej. "Mózgoczaszka (Neurocranium) Stanowi przede wszystkim ochronę mózgowia, składa się z: kości czołowej (os frontale), dwóch kości skroniowych (ossa temporalia), dwóch kości ciemieniowych (ossa parietalia), kości potylicznej (os occipitale), kości klinowej (os sphenoidale), kości sitowej (os ethmoidale). Poszczególne kości mózgoczaszki połączone są szwami, które stanowią stałe i nieruchome połączenie. Niektóre kości czaszki połączone są ze sobą chrząstkozrostami (łac. synchondroses), które z wiekiem kostnieją." "Epizody somnambulizmu pojawiają się w trakcie snu wolnofalowego, najczęściej w pierwszej połowie nocy, szczególnie godzinę-dwie po zaśnięciu. Dotknięty nimi człowiek nie odzyskuje świadomości, ale rozwija aktywność ruchową o charakterze automatycznym, jednak mniej stereotypowym, niż w padaczce, często złożonym. Ma otwarte oczy, zachowuje pewien powierzchowny kontakt. Niekiedy zaburzenie to ogranicza się do siadania na łóżku, zazwyczaj obejmuje zwyczajne czynności, które pacjent wykonuje podczas swej zwykłej aktywności, jak ubieranie się czy przygotowywanie posiłków. Zdarzają się jednak poważniejsze przypadki, z prowadzeniem samochodu włącznie, niekiedy pojawiają się również zachowania agresywne. Pozbawienie innego człowieka życia podczas epizodu somnambulizmu należy jednak do kazuistyki." **PODZIAŁ JĘZYKA LEKARSKIEGO:** 1) MEDYCZNY JĘZYK NAUKOWY (oparty na terminologii i ogólnym stylu naukowym) 2) ŻARGON LEKARSKI (przekształcenia języka naukowego; skróty i uproszczenia pojęć, dostosowany do sytuacji zawodowych) 3) JĘZYK KOMUNIKACJI LEKARZA Z PACJENTEM (pojęcia, teksty diagnostyczne, zalecenia, odpowiedzi na pytania pacjentów) 4) JĘZYK OŚWIATY ZDROWOTNEJ (forma pośrednia między medycznym językiem naukowym a językiem dyskursu lekarz-pacjent) 5) FRAZEOLOGIA LEKARSKA ŚCISŁA (kod porozumiewawczy w sytuacjach działania szybkiego i precyzyjnego i w trakcie zagrożenia) Typy tekstów: wypisy szpitalne, artykuły naukowe w czasopismach medycznych, ulotki informacyjne dla pacjenta (PILs), epikryzy, wyniki badań diagnostycznych, instrukcje użytkowania środków czy wyrobów medycznych (IFU), dokumentacja przebiegu leczenia, deklaracje zgodności, certyfikaty.